Ziya Gökalp
1876, Diyarbakır — ☾ 1924
Ziya Gökalp (1876-1924), Türk sosyolojisinin kurucusu, milliyetçi düşünür, şair ve siyaset adamıdır. Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin başlıca ideologu olarak Türk milliyetçiliğinin temellerini atmıştır. Émile Durkheim sosyolojisini Türk toplumuna uyarlayan Gökalp, Türkleşmek-İslâmlaşmak-Muasırlaşmak üçlü sentezini geliştirmiş ve Türkçülüğün Esasları adlı eseriyle Türk milliyetçiliğinin sistematik manifestosunu kaleme almıştır. Kültür ile medeniyeti birbirinden ayıran kuramsal çerçevesiyle Cumhuriyet'in kuruluş felsefesini derinden etkilemiştir.
Ziya Gökalp, 23 Mart 1876'da Diyarbakır'da dünyaya geldi. Asıl adı Mehmed Ziya'dır. Babası Diyarbakır Vilayet Evrak Müdürü Mehmed Tevfik Efendi, annesi Zeliha Hanım'dır. Küçük yaşta hem geleneksel medrese eğitimi hem de modern okul eğitimi aldı. Amcası Hacı Hasib Efendi'den Arapça, Farsça ve İslâm ilimleri öğrendi.
Diyarbakır Askerî Rüşdiyesi'ni bitirdikten sonra İdadi'ye (lise) devam etti. Bu dönemde felsefe, sosyoloji ve siyasetle ilgilenmeye başladı. 1895'te İstanbul'a giderek Baytar Mektebi'ne (Veteriner Okulu) kayıt yaptırdı ancak siyasi faaliyetleri nedeniyle tutuklandı ve bir yıl hapis yattı. Okulu bitiremeden Diyarbakır'a geri gönderildi.
Diyarbakır'da bulunduğu yıllarda yerel gazetelerde yazmaya başladı ve toplumsal konulara ilgi duydu. 1900'de amcasının kızı Cevriye Hanım ile evlendi. Bu dönemde Abdullah Cevdet ve Naim Bey gibi düşünürlerle tanıştı. Fransızca öğrenerek Batılı sosyoloji ve felsefe eserlerini okumaya başladı.
1908 Meşrutiyet'in ilânından sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne katıldı ve Diyarbakır şubesinin kurulmasında aktif rol aldı. Kısa sürede cemiyetin en etkili düşünürlerinden biri hâline geldi. 1909'da Diyarbakır Maarif Müfettişliği görevini üstlendi.
1910'da Selanik'e taşındı ve İttihat ve Terakki'nin merkezinde çalışmaya başladı. Genç Kalemler dergisi çevresindeki dil reformu hareketine katıldı. Ömer Seyfettin ve Ali Canip Yöntem ile birlikte Yeni Lisan hareketinin düşünsel temellerini oluşturdu. 1912'de İttihat ve Terakki'nin Merkez-i Umumi üyesi seçildi. Aynı yıl Diyarbakır mebusu olarak Osmanlı Meclis-i Mebusan'ına girdi.
Selanik ve İstanbul'da bulunduğu dönemde Émile Durkheim'ın sosyolojisini derinlemesine inceledi ve Türk toplumuna uyarladı. Darülfünun'da (İstanbul Üniversitesi) Türkiye'nin ilk sosyoloji derslerini verdi. 1914'te kurulan İçtimaiyat Darülmesaisi'nin (Sosyoloji Enstitüsü) başına getirildi. İslâm Mecmuası, Türk Yurdu, Yeni Mecmua ve Halka Doğru gibi dergilerde düzenli olarak yazdı.
Birinci Dünya Savaşı yıllarında İttihat ve Terakki'nin düşünce politikalarını şekillendirdi. Türk tarih tezi, dil reformu ve millî iktisat gibi konularda sistematik çalışmalar yürüttü. Savaş döneminde Millî Tetebbular Cemiyeti'nin kuruluşuna öncülük ederek Türk kültürünün bilimsel araştırılmasına zemin hazırladı.
Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Osmanlı İmparatorluğu'nun yenilgisiyle birlikte İngilizler tarafından 1919'da tutuklandı ve önce Limni'ye, ardından Malta'ya sürgüne gönderildi. İki yıl sürgünde kaldıktan sonra 1921'de serbest bırakıldı. Malta'da bulunduğu dönemde ailesine mektuplar yazdı ve düşünce çalışmalarını sürdürdü.
Malta'dan döndükten sonra Diyarbakır'a yerleşti ve burada Küçük Mecmua dergisini çıkardı. 33 sayı yayımlanan dergi, Millî Mücadele döneminin en önemli fikir organlarından biri oldu. Bu dönemde Türkçülüğün Esasları, Altın Işık, Türk Töresi ve Doğru Yol gibi programatik eserlerini kaleme aldı.
1923'te ikinci dönem Ankara Milletvekili seçildi ancak sağlık sorunları nedeniyle aktif siyasete fazla katılamadı. Hayatının son yıllarında kalp ve böbrek rahatsızlıkları çekti. 25 Ekim 1924'te İstanbul'da vefat etti. Sultan Mahmut Türbesi Haziresi'ne defnedildi. Ölümü Türk düşünce dünyasında büyük bir boşluk bıraktı.
Mustafa Kemal Atatürk onun fikirlerinden derinden etkilenmiş ve Cumhuriyet'in kuruluş ideolojisinde Gökalp'in düşüncelerinden büyük ölçüde yararlanmıştır. Atatürk'ün 'bedeninin babası Ali Rıza Efendi, hislerinin babası Namık Kemal, fikirlerinin babası Ziya Gökalp' sözü bu etkinin boyutunu özetler. Gökalp'in hars-medeniyet ayrımı, dil reformu, hukuk laikleştirmesi ve millî eğitim görüşleri Cumhuriyet inkılâplarının düşünsel alt yapısını oluşturmuştur.
Eğitim Hayatı
Kariyer Kronolojisi
Dergiler & Gazeteler
Yayınevleri
Üretim Dönemleri
Erken Dönem Gazetecilik
Diyarbakır'da Peyman ve Dicle gazetelerinde ilk yazılar; İttihat ve Terakki şube çalışmaları.
Selanik Yılları
Genç Kalemler ve Türk Yurdu dergilerinde düzenli yazarlık; Yeni Lisan hareketine katkı.
İstanbul Verimlilik Dönemi
Şiir, deneme ve sosyolojik çalışmaların en yoğun üretildiği dönem. Darülfünun dersleri, dergi yöneticiliği ve kitap yayınları.
Malta Sürgünü Yazıları
Sürgün döneminde mektuplar ve düşünce notları. Kısıtlı koşullarda entelektüel üretimin sürdürülmesi.
Son Dönem Programatik Eserler
Malta sonrası dönemde Küçük Mecmua yazıları ve Türkçülüğün Esasları başta olmak üzere en olgun ve programatik eserler.
Düşünsel Çizgi
Ziya Gökalp, Émile Durkheim sosyolojisini Türk toplumuna uyarlayarak Türk sosyolojisinin temellerini atmıştır. Kültür (hars) ile medeniyeti birbirinden ayıran özgün kuramı, Türklerin kendi millî kültürlerini koruyarak Batı medeniyetinin bilim ve tekniğini alabileceklerini savunur. 'Türkleşmek, İslâmlaşmak, Muasırlaşmak' üçlü formülüyle millî kimlik, din ve çağdaşlaşmayı uzlaştırmaya çalışmıştır. Halka doğru hareketinin öncüsü olarak halk kültürünü, dilini ve geleneklerini yücelten bir milliyetçilik anlayışı geliştirmiştir. Gökalp'in düşünce sistemi yalnızca milliyetçilikle sınırlı kalmamış; dil, hukuk, iktisat, aile, ahlâk ve eğitim alanlarında da bütüncül bir toplumsal reform programı ortaya koymuştur. Cumhuriyet'in kuruluş ideolojisinin en önemli düşünsel kaynağı olarak kabul edilir.
Erken Yıllar ve Diyarbakır Dönemi (1876-1908)
1876–1908Geleneksel medrese eğitimi ile modern okul eğitiminin birleşimi. Amcası Hacı Hasib Efendi'den İslâm ilimleri ve Doğu klasikleri; İdadi'de pozitif bilimler ve Batılı düşünce ile tanışma. Abdullah Cevdet etkisiyle materyalizm ve pozitivizmle ilgilenme. Baytar Mektebi'nde siyasi bilinçlenme ve tutuklanma deneyimi. Diyarbakır'da Fransızca öğrenerek Batılı sosyoloji ve felsefe okumalarına başlama. Bu dönemde düşünsel arayış İslâmcılık, Osmanlıcılık ve pozitivizm arasında gidip geldi.
Selanik Dönemi ve Yeni Lisan (1908-1912)
1908–1912İttihat ve Terakki'nin entelektüel merkezinde yer alma. Genç Kalemler hareketine katılarak dil reformu çalışmalarına öncülük etme. Ömer Seyfettin ve Ali Canip ile birlikte Yeni Lisan hareketinin temellerini atma. Émile Durkheim sosyolojisiyle derinlemesine tanışma ve toplumsal olguları sosyolojik çerçevede analiz etme yöntemi geliştirme. Bu dönemde Osmanlıcılık'tan Türkçülüğe geçiş tamamlandı; millî kimlik araştırması sistematik bir hâl aldı.
İstanbul Dönemi: Verimli Yıllar (1912-1919)
1912–1919En verimli entelektüel dönem. Darülfünun'da sosyoloji hocalığı ile Türk sosyolojisinin akademik kurumsallaşması. Kültür-medeniyet ayrımının sistematik geliştirilmesi. 'Türkleşmek-İslâmlaşmak-Muasırlaşmak' üçlü sentezinin formülasyonu. İslâm Mecmuası ile din-toplum ilişkisinin sosyolojik incelenmesi. Şiir ve düşünce eserlerinin kaleme alınması. İttihat ve Terakki'nin ideolojik çerçevesinin şekillendirilmesi. Millî iktisat, hukuk reformu ve eğitim politikası konularında programatik görüşlerin olgunlaşması.
Sürgün Dönemi: Olgunlaşma (1919-1921)
1919–1921Malta sürgününde zorunlu bir entelektüel inziva dönemi. İttihat ve Terakki'nin çöküşü üzerine düşünsel muhasebe. Önceki dönemdeki Turancı romantizimden daha gerçekçi bir Türkiyecilik'e doğru evrilme. Mektuplarında ailesine düşünce dünyasının özeti niteliğinde yazılar. Sürgün deneyimi, düşünce sisteminin siyasi pragmatizmden arınarak daha akademik ve kuramsal bir nitelik kazanmasına yol açtı.
Son Dönem: Programatik Eserler (1921-1924)
1921–1924Malta sürgünü sonrası dönemde düşünce sisteminin nihai formülasyonu. Küçük Mecmua ile düşünsel faaliyetlerin sürdürülmesi. Türkçülüğün Esasları ile Türk milliyetçiliğinin en sistematik programının kaleme alınması. Hars ve Medeniyet, Altın Işık, Türk Töresi gibi eserlerle düşünce sisteminin farklı boyutlarının tamamlanması. Bu dönemde Turancılık idealinden Türkiyecilik'e geçiş belirginleşti ve Cumhuriyet'in kuruluş felsefesine doğrudan katkı sağlandı.
Önemli Dönüm Noktaları
Kamusal Faaliyetler
Uzmanlık Alanları & Kavramlar
Uzmanlık Alanları
Temel Kavramlar
Vefatı
1924 — 25 Ekim'de İstanbul'da vefat etti; Sultan Mahmut Türbesi Haziresi'ne defnedildi
Toplam 26 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)
1980'ler
1970'ler
1960'ler
1950'ler
1920'ler
Türk Medeniyet Tarihi
AraştırmaKüçük Mecmua Yazıları
DenemeAltın Işık
ŞiirTürkçülüğün Esasları
AraştırmaTürk Töresi
DenemeDoğru Yol
DenemeHars ve Medeniyet
Deneme1910'ler
Akademik Makaleler
İçtimaiyat: Aile Ahlâkı
Millî Tetebbular Meselesi
Halkçılık
İçtimaî Usûl-i Fıkıh
Millet Nedir?
Cemaat ve Cemiyet
Meşrutiyet ve Müsavat-ı Tâmme
Program Serileri
Düzenli yayınlanan program ve seri içerikler
Ziya Gökalp Belgeseli - TRT
TRTTRT tarafından hazırlanan kapsamlı biyografi belgeseli. Gökalp'in doğumundan vefatına kadar hayatını, eserlerini ve Cumhuriyet'in kuruluş ideolojisine etkisini arşiv görüntüleri ve uzman yorumlarıyla anlatmaktadır.
Türk Sosyolojisinin Babası: Ziya Gökalp - TRT Belgesel
TRT BelgeselGökalp'in sosyolojik düşüncesini, Durkheim etkisini ve Türk sosyolojisinin kurumsallaşma sürecini inceleyen belgesel program.
Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Düşünce Mimarları - Ziya Gökalp Bölümü
TRT 2Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş döneminin düşünce mimarlarını ele alan dizi belgeselin Ziya Gökalp bölümü.
Ziya Gökalp ve Türk Düşüncesi Serisi
Gökalp'in hayatı, eserleri ve düşünce sistemi üzerine çok bölümlü eğitim içeriği.
Konferanslar
3 konferans ve panel kaydı
Videolar
5 video kaydı
Kısa Kesitler
2 kesit — arşiv dışı
Köşe Yazarlığı
Akademik Görevler
Sosyoloji Müderrisi — Darülfünun (İstanbul Üniversitesi)
Müdür — İçtimaiyat Darülmesaisi (Sosyoloji Enstitüsü)
Maarif Müfettişi — Diyarbakır Maarif Müfettişliği
Ödüller
Ziya Gökalp Müze Evi Açılışı (Diyarbakır)
Gökalp'in Diyarbakır'daki doğduğu ev müzeye dönüştürülerek ziyarete açılmıştır.
Doğumunun 100. Yılı Anma Pulu
Doğumunun 100. yılı münasebetiyle PTT tarafından anma pulu basılmıştır.
Ziya Gökalp Adına Okullar ve Caddeler
Türkiye'nin pek çok ilinde okul, cadde ve kamu kurumlarına adı verilmiştir.
Kurumsal Roller
Yazar ve Düşünce Önder — Türk Yurdu Dergisi
Türk milliyetçiliğinin en önemli yayın organlarından birinde düzenli olarak yazdı. 150'den fazla makale yayımladı.
Kurucu Üye ve İdare Heyeti Üyesi — Türk Ocağı
Türk Ocağı'nın kuruluşunda ve düşünsel yönlendirmesinde aktif rol aldı.
Kurucu Üye — Türk Bilgi Derneği
Türk kültürünü araştırmak amacıyla kurulan derneğin kuruluşuna katıldı.
Kurucu ve Başyazar — Küçük Mecmua
Malta sürgününden döndükten sonra Diyarbakır'da çıkardığı fikir dergisi. 33 sayı yayımlandı.
Yayın Müdürü ve Başyazar — İslâm Mecmuası
İslâm birliği ve millî kültür konularında yayın yapan derginin yayın müdürlüğünü üstlendi.
Kurucu ve Başyazar — Yeni Mecmua
İttihat ve Terakki çevresinde çıkarılan fikir ve kültür dergisi.
Kurucu Üye — Millî Tetebbular Cemiyeti
Türk kültürünün bilimsel araştırılması amacıyla kurulan cemiyet.
Yazar — Halka Doğru Dergisi
Halkçılık hareketinin yayın organı olan dergide düzenli yazarlık.
Siyasi Faaliyetler
Merkez-i Umumi üyesi ve başlıca ideolog — İttihat ve Terakki Cemiyeti
Diyarbakır Mebusu (Osmanlı Meclis-i Mebusan) — İttihat ve Terakki Cemiyeti
Ankara Milletvekili (TBMM II. Dönem) — Halk Fırkası
Gökalp'in kurucusu olduğu veya kuruluşunda önemli rol üstlendiği kuruluşlar.
Küçük Mecmua
Malta sürgününden döndükten sonra Diyarbakır'da çıkardığı haftalık fikir ve kültür dergisi. 33 sayı yayımlanmıştır. Millî Mücadele döneminin en önemli fikir organlarından biridir.
İçtimaiyat Darülmesaisi
Darülfünun bünyesinde kurulan Türkiye'nin ilk sosyoloji enstitüsü. Gökalp'in müdürlüğünde sosyolojik araştırmalar ve yayınlar gerçekleştirildi.
İslâm Mecmuası
İslâm birliği ve millî kültür konularında yayın yapan fikir dergisi.
Yeni Mecmua
İttihat ve Terakki çevresinde çıkarılan fikir ve edebiyat dergisi.
Zaman Çizelgesi
23 Mart'ta Diyarbakır'da doğdu. Asıl adı Mehmed Ziya.
Amcası Hacı Hasib Efendi'den Arapça, Farsça ve İslâm ilimleri dersleri almaya başladı
Diyarbakır Askerî Rüşdiyesi'ni tamamladı
Diyarbakır Mülkî İdadisi'ne başladı
İstanbul'a giderek Baytar Mektebi'ne (Veteriner Okulu) kayıt yaptırdı
Siyasi faaliyetleri nedeniyle tutuklandı ve bir yıl hapis yattı
Diyarbakır'a geri gönderildi; Baytar Mektebi'ni bitiremedi
Amcasının kızı Cevriye Hanım ile evlendi
Diyarbakır'da özel dersler vererek geçimini sağladı; Fransızca öğrenmeye başladı
II. Meşrutiyet'in ilânından sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne katıldı; Diyarbakır şubesini kurdu
Diyarbakır Maarif Müfettişliği'ne atandı; Peyman ve Dicle gazetelerinde yazmaya başladı
Selanik'e taşındı; İttihat ve Terakki'nin merkezinde çalışmaya başladı
Türk Yurdu dergisinde yazmaya başladı; Genç Kalemler ve Yeni Lisan hareketine katıldı
İttihat ve Terakki Merkez-i Umumi üyesi seçildi
Diyarbakır mebusu olarak Osmanlı Meclis-i Mebusan'a girdi
Darülfünun'da Türkiye'nin ilk sosyoloji derslerini vermeye başladı
Türk Ocağı'nın kuruluşuna katıldı
Halka Doğru dergisini yayımlamaya başladı; Türk Bilgi Derneği'nin kuruluşuna katıldı
'Kızıl Elma' şiir kitabı yayımlandı
İçtimaiyat Darülmesaisi'ni (Sosyoloji Enstitüsü) kurdu
İslâm Mecmuası'nı çıkarmaya başladı
Millî Tetebbular Cemiyeti'nin kuruluşuna öncülük etti
Yeni Mecmua dergisini çıkarmaya başladı
'Yeni Hayat' şiir kitabı ve 'Türkleşmek, İslâmlaşmak, Muasırlaşmak' yayımlandı
Mondros Mütarekesi'yle İttihat ve Terakki dağıldı; Gökalp siyasi faaliyetlerini durdurdu
İngilizler tarafından tutuklandı; önce Limni'ye, ardından Malta'ya sürgüne gönderildi
Malta sürgününden serbest bırakıldı; Diyarbakır'a döndü
Diyarbakır'da Küçük Mecmua dergisini çıkarmaya başladı
'Türkçülüğün Esasları' yayımlandı
'Altın Işık', 'Türk Töresi', 'Doğru Yol' ve 'Hars ve Medeniyet' yayımlandı
TBMM II. Dönem Ankara milletvekili seçildi
Sağlık sorunları nedeniyle İstanbul'da tedavi gördü
25 Ekim'de İstanbul'da vefat etti; Sultan Mahmut Türbesi Haziresi'ne defnedildi
Ölümünden sonra 'Türk Medeniyet Tarihi' yayımlandı
Ali Nüzhet Göksel tarafından 'Ziya Gökalp Külliyatı' yayımlanmaya başlandı
Doğumunun 100. yılı münasebetiyle çeşitli anma etkinlikleri ve yeni baskılar yapıldı
Entelektüel Gelişim Dönemleri
Erken Yıllar ve Diyarbakır Dönemi (1876-1908)
1876–1908Geleneksel medrese eğitimi ile modern okul eğitiminin birleşimi. Amcası Hacı Hasib Efendi'den İslâm ilimleri ve Doğu klasikleri; İdadi'de pozitif bilimler ve Batılı düşünce ile tanışma. Abdullah Cevdet etkisiyle materyalizm ve pozitivizmle ilgilenme. Baytar Mektebi'nde siyasi bilinçlenme ve tutuklanma deneyimi. Diyarbakır'da Fransızca öğrenerek Batılı sosyoloji ve felsefe okumalarına başlama. Bu dönemde düşünsel arayış İslâmcılık, Osmanlıcılık ve pozitivizm arasında gidip geldi.
Selanik Dönemi ve Yeni Lisan (1908-1912)
1908–1912İttihat ve Terakki'nin entelektüel merkezinde yer alma. Genç Kalemler hareketine katılarak dil reformu çalışmalarına öncülük etme. Ömer Seyfettin ve Ali Canip ile birlikte Yeni Lisan hareketinin temellerini atma. Émile Durkheim sosyolojisiyle derinlemesine tanışma ve toplumsal olguları sosyolojik çerçevede analiz etme yöntemi geliştirme. Bu dönemde Osmanlıcılık'tan Türkçülüğe geçiş tamamlandı; millî kimlik araştırması sistematik bir hâl aldı.
İstanbul Dönemi: Verimli Yıllar (1912-1919)
1912–1919En verimli entelektüel dönem. Darülfünun'da sosyoloji hocalığı ile Türk sosyolojisinin akademik kurumsallaşması. Kültür-medeniyet ayrımının sistematik geliştirilmesi. 'Türkleşmek-İslâmlaşmak-Muasırlaşmak' üçlü sentezinin formülasyonu. İslâm Mecmuası ile din-toplum ilişkisinin sosyolojik incelenmesi. Şiir ve düşünce eserlerinin kaleme alınması. İttihat ve Terakki'nin ideolojik çerçevesinin şekillendirilmesi. Millî iktisat, hukuk reformu ve eğitim politikası konularında programatik görüşlerin olgunlaşması.
Sürgün Dönemi: Olgunlaşma (1919-1921)
1919–1921Malta sürgününde zorunlu bir entelektüel inziva dönemi. İttihat ve Terakki'nin çöküşü üzerine düşünsel muhasebe. Önceki dönemdeki Turancı romantizimden daha gerçekçi bir Türkiyecilik'e doğru evrilme. Mektuplarında ailesine düşünce dünyasının özeti niteliğinde yazılar. Sürgün deneyimi, düşünce sisteminin siyasi pragmatizmden arınarak daha akademik ve kuramsal bir nitelik kazanmasına yol açtı.
Son Dönem: Programatik Eserler (1921-1924)
1921–1924Malta sürgünü sonrası dönemde düşünce sisteminin nihai formülasyonu. Küçük Mecmua ile düşünsel faaliyetlerin sürdürülmesi. Türkçülüğün Esasları ile Türk milliyetçiliğinin en sistematik programının kaleme alınması. Hars ve Medeniyet, Altın Işık, Türk Töresi gibi eserlerle düşünce sisteminin farklı boyutlarının tamamlanması. Bu dönemde Turancılık idealinden Türkiyecilik'e geçiş belirginleşti ve Cumhuriyet'in kuruluş felsefesine doğrudan katkı sağlandı.
Üretim Dönemleri
Erken Dönem Gazetecilik
Diyarbakır'da Peyman ve Dicle gazetelerinde ilk yazılar; İttihat ve Terakki şube çalışmaları.
Selanik Yılları
Genç Kalemler ve Türk Yurdu dergilerinde düzenli yazarlık; Yeni Lisan hareketine katkı.
İstanbul Verimlilik Dönemi
Şiir, deneme ve sosyolojik çalışmaların en yoğun üretildiği dönem. Darülfünun dersleri, dergi yöneticiliği ve kitap yayınları.
Malta Sürgünü Yazıları
Sürgün döneminde mektuplar ve düşünce notları. Kısıtlı koşullarda entelektüel üretimin sürdürülmesi.
Son Dönem Programatik Eserler
Malta sonrası dönemde Küçük Mecmua yazıları ve Türkçülüğün Esasları başta olmak üzere en olgun ve programatik eserler.
Alıntılar
"Türkçülük, Türk milletini yükseltmek demektir."
"Bir ülke var, daha büyük Osmanlı'dan; o da Turan'dır, Türklerin büyük vatanı."
"Hars millîdir, medeniyet beynelmileldir."
"Milletlerin hayatında en mühim hadise, millî şuurun uyanmasıdır."
"Güzel dil Türkçe bize, başka dil gece bize. İstanbul konuşması en saf, en ince Türkçe'dir."
"Vatan ne Türkiye'dir Türklere, ne Türkistan; vatan büyük ve müebbet bir ülkedir: Turan!"
"Bir millet ancak millî kültürüyle yaşar ve yükselir."
"Muasır milletler seviyesine çıkmak, ancak onların ilim ve fennini almakla olur."
"Milliyet, ne ırkî, ne kavmî, ne coğrafî, ne siyasî, ne de iradî bir zümre değildir. Milliyet lisanî, dinî, ahlâkî ve bediî bir zümredir."
"Halka doğru gitmek, halkın içinden çıkıp halkın üstüne yükselmek demek değildir; halkın içine girmek demektir."
"Mefkûre, bir milletin rüyasıdır. Mefkûresiz millet, rüyasız uyuyan adama benzer."
"Bir kavmi millet yapan şey kültürdür, medeniyetin müşterek olması milliyet hissini doğurmaz."
"Bir milletin dili, o milletin ruhudur. Lisansız millet, ruhsuz bir cesettir."
"Millî hars ile garbî medeniyeti mezcetmek, işte Türkçülüğün gayesi budur."
"İçtimaiyat, bir milletin kendini anlaması için en lüzumlu olan ilimdir."
"Ahlâk, toplumun vicdanıdır. Ahlâksız millet, vicdansız insana benzer."
"Kökü mazide olan âtiyiz."
"Terbiye, çocuğa bir meslek öğretmek değil, onu hayata hazırlamaktır."
Kaynakça
Uriel Heyd, Türk Ulusçuluğunun Temelleri: Ziya Gökalp'in Hayatı ve Eserleri (1950). Kültür Bakanlığı Yayınları .
Taha Parla, Ziya Gökalp, Kemalizm ve Türkiye'de Korporatizm (1985). İletişim Yayınları .
Niyazi Berkes, Ziya Gökalp: Türkçülüğün Temelleri (çeviri ve giriş) (1959). Allen & Unwin .
Ali Nüzhet Göksel, Ziya Gökalp: Hayatı, Sanatı, Eserleri (1952). İnkılâp Kitabevi .
Cavit Orhan Tütengil, Ziya Gökalp Üzerinde Araştırmalar (1949). Türkiye İş Bankası Yayınları .
Hilmi Ziya Ülken, Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi (1966). Ülken Yayınları .
Yusuf Akçura, Üç Tarz-ı Siyaset (1904). Ötüken Neşriyat .
Şerif Mardin, Jön Türklerin Siyasî Fikirleri: 1895-1908 (1964). İletişim Yayınları .
TDV İslâm Ansiklopedisi, Ziya Gökalp .
Kaynağa Git →Mehmet Kaplan, Büyük Türk Şairi Ziya Gökalp .
İsmail Kara, Türkiye'de İslâmcılık Düşüncesi (1997). Kitabevi Yayınları .
Erol Güngör, Türk Kültürü ve Milliyetçilik (1975). Ötüken Neşriyat .
François Georgeon, Türk Milliyetçiliğinin Kökenleri: Yusuf Akçura (1876-1935) (1986). Yurt Yayınları .
Ziya Gökalp (Ali Nüzhet Göksel haz.), Ziya Gökalp Külliyatı I: Şiirler ve Halk Masalları (1952). Türk Tarih Kurumu .
Niyazi Berkes, Türkiye'de Çağdaşlaşma (1964). Yapı Kredi Yayınları .
Andrew Davison, Secularism and Revivalism in Turkey: A Hermeneutic Reconsideration (1998). Yale University Press .
Kâzım Nami Duru, Ziya Gökalp (1975). Millî Eğitim Basımevi .
Bu sayfada bir hata mı var?
Hata Bildir