Türkçülüğün Esasları

Türkçülüğün Esasları, Ziya Gökalp'in 1923'te yayımlanan ve Türk milliyetçiliğinin en sistematik formülasyonunu içeren başyapıtıdır. Malta sürgününden döndükten sonra Diyarbakır'da kaleme alınan eser, Gökalp'in ömrü boyunca geliştirdiği düşünce sisteminin olgunlaşmış hâlini sunar.

Kitap, Türkçülüğün tanımı ile başlar ve ardından dil, estetik, ahlâk, hukuk, din, iktisat, siyaset ve felsefe alanlarında Türkçülüğün ilkelerini ayrı bölümler hâlinde ele alır. Her bölümde Gökalp, mevcut durumu analiz eder ve uygulanması gereken reformları önerir.

Eserin en özgün kuramsal katkısı, hars (kültür) ile medeniyet ayrımıdır. Gökalp'e göre hars millîdir ve her millete özgüdür; medeniyet ise beynelmileldir ve milletler arasında ortaktır. Bu ayrım sayesinde Türkler, kendi millî kültürlerini koruyarak Batı medeniyetinin bilim, teknik ve kurumsal yapısını alabilirler.

Türkçülüğün Esasları, millet tanımını ırk, coğrafya veya siyasi irade yerine dil, din, ahlâk ve estetik birliğine dayandırır. Kitapta Gökalp, Türkçülüğün üç aşamasını Türkiyecilik, Oğuzculuk/Türkmencilik ve Turancılık olarak sıralar.

Eser, Cumhuriyet Türkiyesi'nin kuruluş ideolojisinin temel kaynaklarından biri olarak kabul edilir. Türk milliyetçiliği, modernleşme teorisi ve Osmanlı-Cumhuriyet düşünce tarihi üzerine çalışan herkes için zorunlu bir okuma metnidir.