Yaşar Kemal portre fotoğrafı

Yaşar Kemal

1923, Osmaniye (Hemite köyü) — ☾ 2015

Yaşar Kemal (1923-2015), Türk edebiyatının en büyük romancılarından biri ve Nobel Edebiyat Ödülü'ne aday gösterilen ilk Türk yazardır. Asıl adı Kemal Sadık Göğceli olan yazar, Çukurova'nın destansı anlatımını dünya edebiyatına taşımış, İnce Memed başta olmak üzere pek çok başyapıtıyla evrensel bir okuyucu kitlesine ulaşmıştır. Toplumsal adaletsizlik, doğa-insan ilişkisi ve Anadolu insanının direniş geleneği eserlerinin temel eksenini oluşturur.

📚 42 kitap 📺 18 video 🗓️ 43 kronoloji 💬 18 alıntı
Tamamlanma: %100 · 2026-03-04

Yaşar Kemal, 6 Ekim 1923'te Osmaniye'nin Hemite (bugünkü Gökçedağ) köyünde dünyaya geldi. Asıl adı Kemal Sadık Göğceli'dir. Ailesi, 1915 olayları sırasında Doğu Anadolu'dan Çukurova'ya göç etmiş Türkmen-Kürt kökenli bir ailedir.

Beş yaşındayken babası Sadık Efendi'nin camide bir evlatlık tarafından bıçaklanarak öldürülmesi, çocuk Kemal'in ruhunda derin izler bıraktı ve kekemelik sorununa yol açtı. Bu travmatik olay, yazarlığının temel motivasyonlarından birini oluşturdu.

İlkokulu Hemite'de, ortaokulu Kadirli'de okudu. Lise eğitimine Adana'da devam etti ancak maddi nedenlerle tamamlayamadı. Çocukluğundan itibaren pamuk tarlalarında ırgatlık, arzuhalcilik, kütüphanecilik, öğretmenlik ve çeltik tarlalarında kontrol memurluğu gibi pek çok iş yaptı. Bu deneyimler, Anadolu insanının yaşam koşullarını yakından tanımasını sağladı.

1939'dan itibaren şiirler yazmaya başladı. İlk şiir kitabı 'Ağıtlar' 1943'te yayımlandı. 1946'da folklorik derleme çalışmalarıyla tanınmaya başladı. 1950'de Cumhuriyet gazetesinin İstanbul bürosunda muhabirlik yapmaya başladı. Gazeteciliği döneminde Anadolu'nun pek çok köşesine röportaj gezileri yaptı ve bu geziler romanlarının malzemesini oluşturdu.

1952'de Thilda Serrero ile evlendi. Bu evlilik 1960'ta sona erdi. 1966'da kendisi de bir gazeteci ve çevirmen olan Ayşe (Tılda) Kemal ile ikinci evliliğini yaptı; Ayşe Kemal eserlerinin İngilizce çevirilerinde de önemli rol üstlendi. Oğlu Raşit Kemal de bir gazeteci ve yazar olarak babasının mirasını sürdürdü.

1955'te yayımlanan İnce Memed, Türk edebiyatında bir dönüm noktası oldu. Çukurova'nın eşkıya geleneğini, toprak ağalığına karşı köylü direnişini destansı bir dille anlatan roman, kısa sürede uluslararası alanda büyük ilgi gördü ve 40'tan fazla dile çevrildi. İnce Memed serisi dört ciltte tamamlandı.

Yaşar Kemal, romanlarında sözlü kültür geleneğini, halk destanlarını ve Anadolu mitolojisini modern roman tekniğiyle birleştirdi. Çukurova'nın doğası, göçerler, yörükler, ırgat işçiler ve toprak kavgaları eserlerinin temel motiflerini oluşturdu. William Faulkner'ın Yoknapatawpha'sı gibi, Çukurova da Yaşar Kemal'in edebi coğrafyası haline geldi.

1962'de Türkiye İşçi Partisi'nin kurucu üyeleri arasında yer aldı. Sol siyasi görüşleri nedeniyle çeşitli zamanlarda yargılandı. 1995'te Kürt meselesiyle ilgili bir yazısı nedeniyle 'halkı kin ve düşmanlığa tahrik' suçlamasıyla yargılanarak 1 yıl 8 ay ertelenmiş hapis cezası aldı. Bu dava uluslararası alanda büyük yankı uyandırdı ve PEN International başta olmak üzere pek çok kuruluş Yaşar Kemal'e destek verdi.

1997'de Nobel Edebiyat Ödülü'ne aday gösterildi ve en güçlü adaylar arasında yer aldı. Ödülü alamasa da bu adaylık Türk edebiyatı için tarihi bir olay olarak değerlendirildi. Fransa'nın Légion d'honneur nişanı, İsveç'in Bjørnson Ödülü, İtalya'nın Premio Malaparte ödülü ve daha pek çok uluslararası ödülle onurlandırıldı.

Yaşar Kemal, hayatı boyunca insan hakları, çevre ve barış mücadelesinin aktif savunucusu oldu. Helsinki Yurttaşlar Derneği'nin kurucu üyeleri arasında yer aldı. Kürt meselesi, işçi hakları ve doğa tahribatı konularında sesini yükselten bir kamusal aydın kimliği taşıdı.

Eserlerinin uluslararası başarısında çevirmenlerin büyük rolü oldu. İnce Memed'i İngilizceye çeviren Edouard Roditi ve sonraki ciltleri çeviren Thilda Kemal, eserlerin dünya edebiyatına kazandırılmasında kilit isimler oldu. Almancaya çevirileri Cornelius Bischoff, Fransızcaya çevirileri Münevver Andaç üstlendi.

28 Şubat 2015'te İstanbul'da hayatını kaybetti. Cenazesi büyük bir kalabalık tarafından uğurlandı ve Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi. Geride 30'dan fazla roman, çok sayıda röportaj ve halkbilimi derlemesi bıraktı. Türk ve dünya edebiyatının en önemli isimlerinden biri olarak tarihe geçti.

Eğitim Hayatı

İlkokul Hemite Köyü İlkokulu
Ortaokul Kadirli Ortaokulu
Lise (tamamlanmadı) Adana Lisesi

Kariyer Kronolojisi

1939-1950 Çeşitli işlerde çalışma: ırgatlık, arzuhalcilik, kütüphanecilik, öğretmenlik, çeltik kontrol memurluğu. İlk şiir ve folklor derleme çalışmaları.
1950-1963 Cumhuriyet gazetesi İstanbul bürosunda muhabirlik. Anadolu röportaj gezileri ve roman yazarlığına geçiş. Gazetecilik döneminde Anadolu'nun pek çok köşesini dolaştı.
1955-2012 Profesyonel yazarlık dönemi. İnce Memed'den başlayarak 30'u aşkın roman ve çok sayıda eser kaleme aldı. Dünya edebiyatının tanınmış isimlerinden biri haline geldi.
1962-2015 Kamusal aydın ve insan hakları savunucusu olarak aktif faaliyet. Helsinki Yurttaşlar Derneği kurucu üyeliği, PEN International katılımları, barış ve çevre mücadelesi.

Dergiler & Gazeteler

Cumhuriyet (1950-1963) Ant (1967-1971) Milliyet, Hürriyet, Yeni Gazete (1970-2000) Der Spiegel (1995) Uluslararası basın (1970-2010)

Yayınevleri

Yapı Kredi YayınlarıVakit MatbaasıAdam Yayınları

Üretim Dönemleri

Erken Dönem: Şiir ve Hikaye

1943–1954 · 3 eser

Şiir, hikaye ve folklor derlemelerinin yayımlandığı ilk dönem. Sözlü geleneğin yazıya aktarımı.

Büyük Romanlar Dönemi

1955–1978 · 20 eser

İnce Memed'den başlayarak Çukurova romanlarının, efsane romanlarının ve toplumsal romanların art arda yayımlandığı en verimli dönem. Dağdan Ovaya üçlemesi, Akçasazın Ağaları serisi ve bağımsız romanlar bu dönemde kaleme alındı.

Geç Dönem ve Seriler

1980–2012 · 15 eser

Otobiyografik Kimsecik üçlemesi, İnce Memed'in son iki cildi, Ada Hikayesi dörtlüsü ve son romanların tamamlandığı dönem. Uluslararası tanınma ile eş zamanlı olarak yazarlık kariyerinin zirvesi.

Düşünsel Çizgi

Yaşar Kemal, Anadolu insanının yaşam mücadelesini destansı bir dille evrensel edebiyata taşımıştır. Sözlü kültür geleneğini modern roman tekniğiyle birleştiren özgün üslubuyla Çukurova'yı dünya edebiyat haritasına yerleştirmiştir. Toplumsal adaletsizlik, doğa-insan ilişkisi ve mazlumun direnişi eserlerinin temel eksenini oluşturur. William Faulkner'ın Yoknapatawpha'sı gibi Çukurova, Yaşar Kemal'in tüm edebi evreninin merkezinde yer almaktadır. Anadolu mitolojisini, halk destanlarını ve göçebe kültürünü çağdaş roman formunda yeniden yorumlayarak Türk edebiyatını dünya edebiyatıyla buluşturan eşsiz bir köprü kurmuştur.

Şiir ve Folklor Dönemi (1939-1952)

1939–1952

İlk edebi çalışmalar: şiir, ağıt derlemeleri ve halkbilimi araştırmaları. Çukurova sözlü geleneğinin keşfi. Halk ağıtları ve destanların derlenmesi, şiirden düzyazıya geçiş süreci. Bu dönemde edinilen folklor birikimi, ileriki romanlarının temel malzemesini oluşturdu.

AğıtlarSarı SıcakYağmurcuk Kuşu

Gazetecilik ve İlk Romanlar (1950-1960)

1950–1960

Cumhuriyet gazetesinde muhabirlik dönemi. Anadolu röportaj gezileri ve İnce Memed ile roman yazarlığına geçiş. Toplumsal gerçekçi roman anlayışının oluşumu. Gazetecilik deneyimi, Anadolu'nun farklı köşelerini tanımasını ve romanlarının geniş toplumsal panoramasını oluşturmasını sağladı.

İnce Memed 1TenekeOrta Direk

Destansı Roman Dönemi (1960-1978)

1960–1978

Sözlü kültür geleneği ile modern roman tekniğinin birleştirildiği en verimli dönem. Efsane romanları, Akçasazın Ağaları serisi ve toplumsal romanlar. Faulkneryen bölgesel roman tekniğinin Çukurova'ya uyarlanması. Mitolojik gerçekçiliğin geliştirilmesi. Anadolu mitolojisini modern roman biçimine taşıyan özgün üslubun olgunlaşması.

Yer Demir Gök BakırÖlmez OtuAğrıdağı EfsanesiBinboğalar EfsanesiDemirciler Çarşısı CinayetiYılanı ÖldürselerKuşlar da GittiDeniz Küstü

Olgunluk ve Uluslararası Tanınma (1978-2015)

1978–2015

İnce Memed serisinin tamamlanması, Ada Hikayesi dörtlüsü, otobiyografik eserler. Nobel adaylığı ve uluslararası ödüller. İnsan hakları savunuculuğu. Çukurova'dan İstanbul ve Marmara coğrafyasına açılım. Kamusal aydın kimliğinin güçlenmesi ve uluslararası platformlarda aktif söz söyleme dönemi.

İnce Memed 3İnce Memed 4Kimsecik üçlemesiKale KapısıFırat Suyu Kan Akıyor BaksanaTanyeri HorozlarıPeri Bacaları

Önemli Dönüm Noktaları

1950'de komünizm propagandası suçlamasıyla tutuklanarak Kozan Cezaevi'nde kaldı.
1962'de Türkiye İşçi Partisi'nin kurucu üyeleri arasında yer aldı; sol siyasi kimliği nedeniyle dönem boyunca baskılara maruz kaldı.
1971 askeri muhtırası döneminde kısa süre gözaltına alındı.
1995'te Der Spiegel dergisinde yayımlanan 'Kürtleri Ezmek' başlıklı yazısı nedeniyle TCK 312. maddeden yargılandı; 1 yıl 8 ay ertelenmiş hapis cezası aldı.
Davasına uluslararası tepki gösterildi; PEN International, Amnesty International ve çok sayıda yazar destek kampanyası düzenledi.
1996'da TCK 312 davasını protesto ederek, Pen Yazarlar Derneği'nin 35. Uluslararası PEN Kongresi'nde yaptığı konuşmada ifade özgürlüğünü savundu.
Kürt kimliği ve kültürel haklar konusundaki açıklamaları çeşitli dönemlerde siyasi tartışmalara neden oldu.

Kamusal Faaliyetler

Kurucu üye — Helsinki Yurttaşlar Derneği
· İnsan hakları savunuculuğu alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşunun kurucu üyeliği.
Onursal üye — PEN International - Türkiye
· Uluslararası yazarlar örgütü PEN'in Türkiye bölümü üyeliği. İfade özgürlüğü mücadelesinde aktif katılım.
Kurucu üye — Uluslararası Yazarlar Parlamentosu
1993– · Strasbourg merkezli uluslararası yazarlar platformunun kurucu üyeliği. Wole Soyinka, Salman Rushdie gibi isimlerle birlikte.
Onursal başkan — Yaşar Kemal Vakfı
· Yazarın eserlerinin korunması, edebiyat ve kültür faaliyetlerinin desteklenmesi amacıyla kurulan vakıf.
Üye — Türkiye Gazeteciler Sendikası
· Gazetecilik döneminde sendika üyeliği ve basın özgürlüğü mücadelesine katkı.

Uzmanlık Alanları & Kavramlar

Uzmanlık Alanları

RomanHalkbilimi ve folklorSözlü kültür geleneğiÇukurova bölgesi sosyal tarihiAnadolu destanları ve mitolojisiGazetecilik ve röportajEkoloji ve doğa yazarlığıİnsan hakları savunuculuğu

Temel Kavramlar

Toprak ağalığı ve köylü direnişiEşkıyalık geleneği ve toplumsal başkaldırıAnadolu mitolojisi ve destan geleneğiDoğa tahribatı ve ekolojik bilinçGöç ve kentleşmeSözlü gelenek ve destan anlatımıToplumsal gerçekçilikMazlumun sesiÇukurova edebi coğrafyasıFaulkneryen bölgesel romanMitolojik gerçekçilikHalk kahramanlığı arketipi

Vefatı

Toplam 42 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)

2010'ler

📖2012

Yapı Kredi Yayınları · Yaşar Kemal'in yayımlanan son romanı. Karagöz geleneği ile toplumsal bellek arasında köprü kuran eser.

📖2010

Yapı Kredi Yayınları · Kapadokya'nın peri bacalarını ve bölgedeki insan-doğa ilişkisini anlatan geç dönem romanı.

2000'ler

📖2009

Yapı Kredi Yayınları · Yaşar Kemal'in düşünce yazıları ve denemeleri. Doğa, toplum ve insan üzerine derinlikli metin koleksiyonu.

📖2006

Yapı Kredi Yayınları · Yaşar Kemal'in geç dönem romanlarından. Çukurova'da lale tarlalarının güzelliği ve insanın doğayla uyumu.

📖2002

Yapı Kredi Yayınları · Bir Ada Hikayesi dörtlüsünün dördüncü ve son cildi. Serinin tamamlanışı.

1990'ler

📖1998

Yapı Kredi Yayınları · Bir Ada Hikayesi dörtlüsünün üçüncü cildi. Fırat havzasındaki trajediler ve toplumsal bellek.

📖1997

Yapı Kredi Yayınları · Bir Ada Hikayesi dörtlüsünün derlenmiş baskısı. Marmara Denizi'ndeki bir adada farklı etnik ve kültürel toplulukların bir arada yaşam deneyimi.

📖1995

Yapı Kredi Yayınları · Çukurova'da ağalık düzeninin son dönemini ve toplumsal çürümeyi anlatan roman.

📖1992

Adam Yayınları · Alain Bosquet ile yapılan uzun söyleşiye dayanan otobiyografik eser. Yazarın kendi kaleminden hayatı ve sanat anlayışı.

📖1991

Yapı Kredi Yayınları · Bir Ada Hikayesi dörtlüsünün ikinci cildi. Ada toplumundaki çatışmalar ve toplumsal gerilimler.

1980'ler

📖1987

Yapı Kredi Yayınları · İnce Memed serisinin son cildi. Destanın tamamlanışı ve Memed'in efsaneleşmesi.

📖1985

Yapı Kredi Yayınları · Bir Ada Hikayesi dörtlüsünün ilk cildi. Marmara Denizi'ndeki Karınca Adası'nda geçen toplumsal gerçekçi anlatı.

📖1985

Yapı Kredi Yayınları · Otobiyografik üçlemenin üçüncü cildi. Gençlik travmaları ve yazarlığa giden yol.

📖1984

Yapı Kredi Yayınları · İnce Memed serisinin üçüncü cildi. Memed'in dağlardaki mücadelesi ve toplumsal dönüşüm.

📖1982

Yapı Kredi Yayınları · Kimsesiz bir çocuğun Çukurova'daki büyüme öyküsü. Otobiyografik izler taşıyan roman.

📖1980

Yapı Kredi Yayınları · Otobiyografik üçlemenin ilk cildi. Çocukluk anılarının romansı anlatımı, Hemite köyünde geçen yıllar.

📖1980

Yapı Kredi Yayınları · Otobiyografik üçlemenin ikinci cildi. Çukurova'da büyüme ve gençlik yılları.

1970'ler

📖1978

Yapı Kredi Yayınları · Çukurova'da doğa tahribatı ve kuş katliamını anlatan ekolojik bilinçli roman.

📖1978

Yapı Kredi Yayınları · İstanbul Mendirek balıkçılarının yaşam mücadelesini anlatan deniz romanı. Yaşar Kemal'in Çukurova dışına çıkan ilk büyük romanı.

📖1978

Yapı Kredi Yayınları · Anadolu'daki toplumsal ve kültürel yapılar üzerine röportajlar ve gözlemler.

📖1977

Yapı Kredi Yayınları · Yaşar Kemal'in gazetecilik döneminden seçme röportajları ve söyleşileri.

📖1977

Yapı Kredi Yayınları · Küçük insanların büyük iktidarlar karşısındaki mücadelesini alegorik biçimde anlatan roman.

📖1976

Yapı Kredi Yayınları · Küçük bir kasabadaki linç kültürü ve toplumsal şiddeti anlatan roman.

📖1976

Yapı Kredi Yayınları · Kentleşme sürecinde kırsal insanın İstanbul deneyimi ve büyük şehrin yabancılaştırıcı etkisi.

📖1975

Yapı Kredi Yayınları · Akçasazın Ağaları serisinin ikinci cildi. Ağalık düzeninin çözülüşü.

📖1974

Yapı Kredi Yayınları · Akçasazın Ağaları serisinin ilk cildi. Çukurova'da toprak ağalığı, feodal düzen ve çatışma.

📖1974

Yapı Kredi Yayınları · Çukurova'nın modernleşme sürecini ve toplumsal çalkantılarını anlatan roman.

📖1974

Yapı Kredi Yayınları · Yaşar Kemal'in röportaj ve söyleşilerinin derlemesi.

📖1972

Yapı Kredi Yayınları · Ege bölgesinin efsanevi efesi Çakırcalı Mehmet Efe'nin romanlaştırılmış öyküsü.

📖1971

Yapı Kredi Yayınları · Toros Dağları'ndaki yörük kültürünü ve efsanelerini anlatan mitolojik roman.

📖1971

Yapı Kredi Yayınları · Anadolu röportajları. Cumhuriyet gazetesi dönemindeki gezi yazıları ve Anadolu izlenimleri.

📖1970

Yapı Kredi Yayınları · Ağrı Dağı çevresindeki efsaneleri modern roman tekniğiyle yeniden anlatan destansı eser.

1960'ler

📖1969

Yapı Kredi Yayınları · İnce Memed serisinin ikinci cildi. Memed'in eşkıyalıktan halk kahramanlığına yükselişi.

📖1968

Yapı Kredi Yayınları · Dağdan Ovaya üçlemesinin üçüncü ve son kitabı. Çukurova'da köylülerin toprak kavgası.

📖1967

Yapı Kredi Yayınları · Anadolu sözlü geleneğinden derlenen üç efsanenin modern dille yeniden yazımı.

📖1963

Yapı Kredi Yayınları · Dağdan Ovaya üçlemesinin ikinci kitabı. Göçerlerin ova yaşamına uyum mücadelesi.

📖1960

Yapı Kredi Yayınları · Dağdan Ovaya üçlemesinin ilk kitabı. Yörük göçerlerin Çukurova'ya iniş hikayesi.

1950'ler

📖1955

Yapı Kredi Yayınları · Çukurova'da toprak ağasına başkaldıran İnce Memed'in destansı öyküsü. Yaşar Kemal'in dünyaca ünlü başyapıtı.

📖1955

Teneke

Roman

Yapı Kredi Yayınları · Çukurova'da çeltik tarlalarında çalışan ırgat işçilerin sıtma salgınıyla mücadelesini anlatan toplumcu roman.

📖1952

Yapı Kredi Yayınları · Halkbilimi ve folklor derlemelerinden oluşan eser. Çukurova sözlü geleneğinin kayıt altına alınması.

📖1952

Yapı Kredi Yayınları · İlk hikaye kitabı. Çukurova'dan toplumsal gerçekçi hikayeler.

1940'ler

📖1943

Vakit Matbaası · Yaşar Kemal'in ilk kitabı. Çukurova ağıtlarından derlenen şiirler ve halk ağıtları.

8seri
Seriler8Konferanslar3Röportajlar7

Program Serileri

Düzenli yayınlanan program ve seri içerikler

Yaşar Kemal - TRT Belgeseli: Anadolu'nun Sesi

TRT
1990

TRT tarafından hazırlanan kapsamlı belgesel. Yazarın hayatını, eserlerini ve Çukurova'yla ilişkisini anlatan program.

Yaşar Kemal - BBC World Service Belgeseli

BBC
1995

BBC'nin Yaşar Kemal hakkında hazırladığı İngilizce belgesel program. Yazarın uluslararası kariyer ve Nobel adaylığı sürecini ele almaktadır.

Yaşar Kemal - Arte Belgeseli: Le Seigneur des Mots

Arte
2004

Fransız-Alman ortak kanalı Arte'nin Yaşar Kemal hakkında hazırladığı belgesel. Yazarın Avrupa'daki etkisi ve edebiyat dünyasındaki yeri.

Yaşar Kemal - NTV Portre

NTV
2008

NTV'nin hazırladığı portre program. Yazarın yaşamı, eserleri ve düşünce dünyası üzerine kapsamlı belgesel.

İnce Memed (TV Dizisi)

TRT
1987

Yaşar Kemal'in İnce Memed romanından uyarlanan TRT yapımı televizyon dizisi. Peter Ustinov'un Abdi Ağa rolüyle uluslararası versiyonu da çekilmiştir.

Yaşar Kemal ile Yüz Yüze

CNN Türk
2010

CNN Türk'te yayımlanan kapsamlı yüz yüze söyleşi programı. Yazarın son dönem düşünceleri ve Türkiye'nin geleceğine dair görüşleri.

Yaşar Kemal Belgesel Serisi - TRT Arşiv

TRT Arşiv

TRT arşivlerinden derlenen Yaşar Kemal ile ilgili belgesel ve röportaj kayıtları koleksiyonu.

Yaşar Kemal ve Çukurova - Belgesel Seri

Yaşar Kemal'in Çukurova ile ilişkisini, romanlarının geçtiği mekanları ve bölgenin toplumsal tarihini anlatan belgesel serisi.

Konferanslar

3 konferans ve panel kaydı

Röportajlar

7 röportaj ve söyleşi

Köşe Yazarlığı

Cumhuriyet (1950-1963)Ant (1967-1971)Milliyet, Hürriyet, Yeni Gazete (1970-2000)Der Spiegel (1995)Uluslararası basın (1970-2010)

Ödüller

Varlık Dergisi Roman Ödülü

İnce Memed romanıyla kazanılan ilk büyük ödül.

Türk Dil Kurumu Ödülü

Türk diline katkıları nedeniyle verilen ödül.

Orhan Kemal Roman Ödülü

Ağrıdağı Efsanesi romanıyla kazanılan ödül.

Nobel Edebiyat Ödülü Adaylığı

Nobel Edebiyat Ödülü'ne ilk kez aday gösterildi; sonraki yıllarda da adaylığı devam etti.

Sedat Simavi Edebiyat Ödülü

Demirciler Çarşısı Cinayeti romanıyla kazanılan ödül.

Madaralı Roman Ödülü

Kuşlar da Gitti romanıyla kazanılan ödül.

Prix Mondial Cino Del Duca

Dünya edebiyatına katkıları nedeniyle verilen uluslararası ödül.

Commandeur des Arts et des Lettres

Fransa Sanat ve Edebiyat Nişanı komutanlık derecesi.

Commandeur de la Légion d'honneur

Fransa'nın en yüksek onur nişanı olan Légion d'honneur'ün komutan derecesi.

Premio Malaparte

İtalyan edebiyat ödülü.

Ordre des Arts et des Lettres (Officier)

Fransa Sanat ve Edebiyat Nişanı subaylık derecesi.

Médaille de Vermeil de la Ville de Paris

Paris şehri altın madalyası.

Friedenspreis des Deutschen Buchhandels (Alman Kitapçılar Birliği Barış Ödülü)

Almanya'nın en prestijli edebiyat ödüllerinden biri. Frankfurt Kitap Fuarı'nda verildi.

Lillian Hellman / Dashiell Hammett Ödülü

İfade özgürlüğü alanındaki mücadelesi nedeniyle Human Rights Watch tarafından verilen ödül.

International Bjørnson Prize

Norveçli yazar Bjørnstjerne Bjørnson anısına verilen uluslararası edebiyat ödülü.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Üstün Hizmet Ödülü

Türk kültürüne ve edebiyatına yaptığı katkılar nedeniyle TBMM tarafından verilen onur ödülü.

Nonino Prize

İtalya'nın önemli edebiyat ödüllerinden biri.

Kurumsal Roller

Kurucu üye — Helsinki Yurttaşlar Derneği

İnsan hakları savunuculuğu alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşunun kurucu üyeliği.

Onursal üye — PEN International - Türkiye

Uluslararası yazarlar örgütü PEN'in Türkiye bölümü üyeliği. İfade özgürlüğü mücadelesinde aktif katılım.

Kurucu üye — Uluslararası Yazarlar Parlamentosu

Strasbourg merkezli uluslararası yazarlar platformunun kurucu üyeliği. Wole Soyinka, Salman Rushdie gibi isimlerle birlikte.

Onursal başkan — Yaşar Kemal Vakfı

Yazarın eserlerinin korunması, edebiyat ve kültür faaliyetlerinin desteklenmesi amacıyla kurulan vakıf.

Üye — Türkiye Gazeteciler Sendikası

Gazetecilik döneminde sendika üyeliği ve basın özgürlüğü mücadelesine katkı.

Siyasi Faaliyetler

Kurucu üye — Türkiye İşçi Partisi (TİP)

Bağımsız sol aydın ve insan hakları savunucusu

Kürt kültürel hakları savunucusu

Yaşar Kemal'in kurucusu olduğu veya kuruluşunda önemli rol üstlendiği kuruluşlar.

VakıfAktif

Yaşar Kemal Vakfı

Kurucuİstanbul

Yazarın eserlerinin korunması, edebiyat ve kültür araştırmalarının desteklenmesi amacıyla kurulan vakıf.

Dernek

Uluslararası Yazarlar Parlamentosu

Eş Kurucu1993Strasbourg, Fransa

Wole Soyinka, Salman Rushdie ve diğer dünya yazarlarıyla birlikte kurulan uluslararası yazarlar platformu. İfade özgürlüğü ve edebiyat savunuculuğu.

Zaman Çizelgesi

🌟
1923Doğum

6 Ekim'de Osmaniye'nin Hemite (Gökçedağ) köyünde doğdu. Asıl adı Kemal Sadık Göğceli.

1928Diğer

Babası Sadık Efendi camide evlatlığı tarafından bıçaklanarak öldürüldü. Bu travma kekemelik sorununa yol açtı.

🎓
1935Eğitim

Hemite köyünde ilkokulu bitirdi. Kadirli'de ortaokula başladı.

📖
1939Eser

İlk şiirlerini yazmaya başladı. Adana'da lise eğitimine devam etti ancak maddi nedenlerle tamamlayamadı.

📺
1940Kariyer

Pamuk tarlalarında ırgatlık, arzuhalcilik ve çeşitli işlerde çalışmaya başladı.

📖
1943Eser

İlk kitabı 'Ağıtlar' (şiir) yayımlandı.

📺
1946Kariyer

Folklor derleme çalışmalarına yoğunlaştı; halk ağıtları ve destanlar derledi.

📺
1950Kariyer

Cumhuriyet gazetesi İstanbul bürosunda muhabirliğe başladı. Aynı yıl komünizm propagandası suçlamasıyla tutuklanarak Kozan Cezaevi'nde kaldı.

🏠
1952Eser

İlk hikaye kitabı 'Sarı Sıcak' ve folklor derlemesi 'Yağmurcuk Kuşu' yayımlandı. Thilda Serrero ile evlendi.

📖
1955Eser

İnce Memed yayımlandı ve büyük yankı uyandırdı. Teneke romanı da aynı yıl çıktı. İnce Memed kısa sürede uluslararası arenada tanındı.

🏆
1956Ödül

İnce Memed ile Varlık Dergisi Roman Ödülü ve Türk Dil Kurumu Ödülü'nü kazandı.

1960Eser

Orta Direk yayımlandı; Dağdan Ovaya üçlemesi başladı. İlk eşi Thilda Serrero'dan ayrıldı.

⚖️
1962Siyaset

Türkiye İşçi Partisi'nin kurucu üyeleri arasında yer aldı.

1963Eser

Yer Demir Gök Bakır yayımlandı. Cumhuriyet gazetesinden ayrılarak tam zamanlı yazarlığa geçti.

🏠
1966Diğer

Ayşe Kemal ile evlendi. Ayşe Kemal, eserlerinin İngilizce çevirilerinde de önemli rol üstlendi.

📖
1967Eser

Üç Anadolu Efsanesi yayımlandı. Ant dergisinde yazmaya başladı.

📖
1968Eser

Dağdan Ovaya üçlemesinin son kitabı Ölmez Otu yayımlandı.

📖
1969Eser

İnce Memed 2 yayımlandı.

📖
1970Eser

Ağrıdağı Efsanesi yayımlandı. Orhan Kemal Roman Ödülü'nü kazandı.

⚖️
1971Siyaset

12 Mart askeri muhtırası döneminde kısa süre gözaltına alındı. Binboğalar Efsanesi ve Bu Diyar Baştan Başa yayımlandı.

📖
1972Eser

Çakırcalı Efe yayımlandı. Eşkıyalık geleneğini farklı bir coğrafyada işledi.

🏆
1973Ödül

Nobel Edebiyat Ödülü'ne ilk kez aday gösterildi.

📖
1974Eser

Demirciler Çarşısı Cinayeti ve Bir Bulut Kaynıyor yayımlandı. Sedat Simavi Edebiyat Ödülü'nü kazandı.

📖
1975Eser

Yusufçuk Yusuf yayımlandı.

📖
1976Eser

Yılanı Öldürseler ve Al Gözüm Seyreyle Salih yayımlandı.

📖
1978Eser

Kuşlar da Gitti ve Deniz Küstü yayımlandı. Çukurova dışına çıkan ilk büyük romanını (Deniz Küstü) kaleme aldı.

📖
1980Eser

Kimsecik otobiyografik üçlemesinin ilk iki cildi yayımlandı.

🏆
1982Ödül

Höyükteki Nar Ağacı yayımlandı. Fransa Del Duca Dünya Edebiyat Ödülü'nü kazandı.

🏆
1984Ödül

İnce Memed 3 yayımlandı. Fransa'dan Légion d'honneur nişanı ve Sanat-Edebiyat Nişanı aldı.

📖
1985Eser

Kale Kapısı (Bir Ada Hikayesi 1) ve Kimsecik 3 yayımlandı.

📖
1987Eser

İnce Memed 4 yayımlanarak seri tamamlandı. İtalya'dan Premio Malaparte ödülünü aldı. TRT'de İnce Memed dizisi yayınlandı.

📖
1991Eser

Kanın Sesi (Bir Ada Hikayesi 2) yayımlandı.

📺
1993Kariyer

Uluslararası Yazarlar Parlamentosu'nun kurucu üyeleri arasında yer aldı (Strasbourg).

⚖️
1995Siyaset

Der Spiegel'deki Kürt meselesiyle ilgili yazısı nedeniyle TCK 312'den yargılandı; 1 yıl 8 ay ertelenmiş hapis cezası aldı. Uluslararası dayanışma kampanyası başlatıldı.

🏆
1996Ödül

Human Rights Watch Lillian Hellman / Dashiell Hammett Ödülü'nü aldı.

🏆
1997Ödül

Alman Kitapçılar Birliği Barış Ödülü'nü (Friedenspreis) kazandı. Frankfurt Kitap Fuarı'nda tarihi konuşma yaptı. Nobel Edebiyat Ödülü için en güçlü adaylar arasında gösterildi.

📖
1998Eser

Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana (Bir Ada Hikayesi 3) yayımlandı.

📖
2002Eser

Tanyeri Horozları yayımlandı; Bir Ada Hikayesi dörtlüsü tamamlandı.

📖
2006Eser

Lale Alan yayımlandı.

🏆
2008Ödül

Norveç Bjørnson Uluslararası Edebiyat Ödülü ve TBMM Üstün Hizmet Ödülü'nü kazandı.

🏆
2010Ödül

İtalya Nonino Ödülü'nü kazandı. Peri Bacaları yayımlandı.

📖
2012Eser

Son romanı Kan Ağlıyor Karagözün Kara Sevdası yayımlandı.

2015Diğer

28 Şubat'ta İstanbul'da hayatını kaybetti. Büyük bir kalabalık tarafından uğurlandı ve Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi. Cumhurbaşkanlığı, TBMM ve uluslararası kuruluşlar taziye mesajı yayımladı.

Entelektüel Gelişim Dönemleri

Şiir ve Folklor Dönemi (1939-1952)

1939–1952

İlk edebi çalışmalar: şiir, ağıt derlemeleri ve halkbilimi araştırmaları. Çukurova sözlü geleneğinin keşfi. Halk ağıtları ve destanların derlenmesi, şiirden düzyazıya geçiş süreci. Bu dönemde edinilen folklor birikimi, ileriki romanlarının temel malzemesini oluşturdu.

AğıtlarSarı SıcakYağmurcuk Kuşu

Gazetecilik ve İlk Romanlar (1950-1960)

1950–1960

Cumhuriyet gazetesinde muhabirlik dönemi. Anadolu röportaj gezileri ve İnce Memed ile roman yazarlığına geçiş. Toplumsal gerçekçi roman anlayışının oluşumu. Gazetecilik deneyimi, Anadolu'nun farklı köşelerini tanımasını ve romanlarının geniş toplumsal panoramasını oluşturmasını sağladı.

İnce Memed 1TenekeOrta Direk

Destansı Roman Dönemi (1960-1978)

1960–1978

Sözlü kültür geleneği ile modern roman tekniğinin birleştirildiği en verimli dönem. Efsane romanları, Akçasazın Ağaları serisi ve toplumsal romanlar. Faulkneryen bölgesel roman tekniğinin Çukurova'ya uyarlanması. Mitolojik gerçekçiliğin geliştirilmesi. Anadolu mitolojisini modern roman biçimine taşıyan özgün üslubun olgunlaşması.

Yer Demir Gök BakırÖlmez OtuAğrıdağı EfsanesiBinboğalar EfsanesiDemirciler Çarşısı CinayetiYılanı ÖldürselerKuşlar da GittiDeniz Küstü

Olgunluk ve Uluslararası Tanınma (1978-2015)

1978–2015

İnce Memed serisinin tamamlanması, Ada Hikayesi dörtlüsü, otobiyografik eserler. Nobel adaylığı ve uluslararası ödüller. İnsan hakları savunuculuğu. Çukurova'dan İstanbul ve Marmara coğrafyasına açılım. Kamusal aydın kimliğinin güçlenmesi ve uluslararası platformlarda aktif söz söyleme dönemi.

İnce Memed 3İnce Memed 4Kimsecik üçlemesiKale KapısıFırat Suyu Kan Akıyor BaksanaTanyeri HorozlarıPeri Bacaları

Üretim Dönemleri

Erken Dönem: Şiir ve Hikaye

1943–1954 · 3 eser

Şiir, hikaye ve folklor derlemelerinin yayımlandığı ilk dönem. Sözlü geleneğin yazıya aktarımı.

Büyük Romanlar Dönemi

1955–1978 · 20 eser

İnce Memed'den başlayarak Çukurova romanlarının, efsane romanlarının ve toplumsal romanların art arda yayımlandığı en verimli dönem. Dağdan Ovaya üçlemesi, Akçasazın Ağaları serisi ve bağımsız romanlar bu dönemde kaleme alındı.

Geç Dönem ve Seriler

1980–2012 · 15 eser

Otobiyografik Kimsecik üçlemesi, İnce Memed'in son iki cildi, Ada Hikayesi dörtlüsü ve son romanların tamamlandığı dönem. Uluslararası tanınma ile eş zamanlı olarak yazarlık kariyerinin zirvesi.

Alıntılar

"İnsanlar her şeyi yapabilir. Her şeyi değiştirebilir. Yeter ki bir araya gelsinler."

— İnce Memed · İnce Memed 1 (1955)

"Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde... Ne varsa halk hikayelerinin başlangıcında, orada bir gerçek var."

— Söyleşi

"Anadolu insanı daima umutludur. Umutsuz olsaydı çoktan yok olmuştu."

— Söyleşi

"Bir ülkenin edebiyatı, o ülkenin vicdanıdır."

— Alman Kitapçılar Birliği Barış Ödülü konuşması (1997)

"Doğa öldüğü gün insan da ölür. Doğayı yok etmek, kendimizi yok etmektir."

— Kuşlar da Gitti (1978)

"Edebiyat insanı yüceltir, onu kendi karanlıklarından kurtarır."

— Söyleşi

"Benim romanlarım Çukurova'nın romanlarıdır. Çukurova benim vatanımdır, benim dünyamdır."

— Söyleşi

"Yazmak benim için nefes almak gibidir. Yazmazsam ölürüm."

— Söyleşi

"Her insan bir destandır. Yeter ki onu dinlemeyi bilelim."

— Söyleşi

"Dünyada zulüm varsa, zulme karşı durmak her insanın görevidir."

— PEN Konuşması

"Ben topraktan geldim, toprağı yazdım. Toprağın insanlarını, toprağın acılarını, toprağın umutlarını yazdım."

— Söyleşi

"Eşkıyalık, bir toplumun adaletsizliğe başkaldırısının en ilkel biçimidir."

— İnce Memed üzerine söyleşi

"Sözlü gelenek, bir halkın hafızasıdır. Onu kaybettiğiniz zaman kendinizi kaybedersiniz."

— Folklor çalışmaları üzerine söyleşi

"Halk hikayeleri, masallar, destanlar bir milletin en büyük hazinesidir. Onlar olmadan bir millet yetimdir."

— Üç Anadolu Efsanesi önsöz · Üç Anadolu Efsanesi (1967)

"İyi edebiyat, insanı insana yaklaştırır. Kötü edebiyat, insanı insandan uzaklaştırır."

— Friedenspreis konuşması (1997)

"Çukurova, benim için Faulkner'ın Mississippi'si gibidir. Orası benim tüm dünyamdır."

— Paris Review söyleşisi

"Bir yazar, halkının acısını, sevincini, umudunu dile getirmelidir. Yoksa yazarlık değil, kağıt israfıdır."

— Söyleşi

"İnsan hakları evrenseldir. Hiçbir kültür, hiçbir gelenek insan haklarını çiğnemeye gerekçe olamaz."

— Helsinki Yurttaşlar Derneği konuşması

Kaynakça

Berna Moran, Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış (Cilt 2) (1990). İletişim Yayınları .

Fethi Naci, Yaşar Kemal'in Romancılığı (1981). Gerçek Yayınevi .

Atilla Özkırımlı, Yaşar Kemal: Kendini Anlattı (1974). Cem Yayınevi .

Alain Bosquet, Yaşar Kemal Kendini Anlatıyor (1992). Adam Yayınları .

Kemal Demirel, Yaşar Kemal Sözlüğü (2008). Everest Yayınları .

Emine Gürsoy Naskali, Yaşar Kemal'in Eserlerinde Doğa .

TDV İslâm Ansiklopedisi, YAŞAR KEMAL .

Yapı Kredi Yayınları, Yaşar Kemal Külliyatı .

Yaşar Kemal Vakfı, Yaşar Kemal Biyografisi .

Güner Sümer, Yaşar Kemal: Romancının Toplumsal Kaygıları .

Encyclopaedia Britannica, Yaşar Kemal - Turkish Author .

Eric Hobsbawm, Bandits (1969). Weidenfeld & Nicolson .

Erdal Öz, Yaşar Kemal'in Dili .

Mehmet Kaplan, Türk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar (1976). Dergah Yayınları .

Tahsin Yücel, Yaşar Kemal'in Romancılığı Üzerine .

Ramazan Korkmaz (ed.), Yaşar Kemal: Bir Destan Yazarı (2003). T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları .

Bu sayfada bir hata mı var?

Hata Bildir