Necip Fazıl Kısakürek portre fotoğrafı

Necip Fazıl Kısakürek

1904, İstanbul (Çemberlitaş) — ☾ 1983

Necip Fazıl Kısakürek (1904-1983), Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı ve düşünce hayatının en tartışmalı ve etkili isimlerinden biridir. Şiir, tiyatro, roman, hikâye, deneme ve fikir yazarlığı alanlarında geniş bir külliyat bırakmıştır. 1943'te kurduğu Büyük Doğu dergisi, Türkiye'de İslâmcı düşüncenin temel yayın organlarından biri olmuştur. Abdülhakim Arvasi ile tanışması hayatında dönüm noktası teşkil etmiş, bu tarihten sonra mistik-İslâmcı bir çizgide eser vermeye başlamıştır. Hem edebî dehası hem de siyasi görüşleri nedeniyle keskin taraftar ve muhalif kitleleri olan Necip Fazıl, Türk kültür tarihinde silinmez bir iz bırakmıştır.

📚 45 kitap 📺 19 video 🗓️ 45 kronoloji 💬 18 alıntı
Tamamlanma: %100 · 2026-03-04

Ahmet Necip Fazıl Kısakürek, 26 Mayıs 1904'te İstanbul Çemberlitaş'ta dünyaya geldi. Babası Abdülbaki Fazıl Bey, Maraşlı köklü bir aileden geliyordu; dedesi Mehmet Hilmi Bey ise Fatih dersiamlarından ve kadılık yapmış bir âlimdi. Anne tarafından Kıbrıslı Mehmet Emin Paşa soyundandı.

İlköğrenimini çeşitli okullarda tamamladıktan sonra Amerikan Koleji ve Bahriye Mektebi'ne devam etti. 1921'de Darülfünun Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'ne kaydoldu. 1924'te Maarif Vekâleti tarafından Fransa'ya gönderildi; Paris'te Sorbonne Üniversitesi ve Institut de France'ta felsefe öğrenimi gördü. Ancak tahsilini yarıda bırakarak 1925'te Türkiye'ye döndü.

Daha yirmi yaşında iken yazdığı şiirlerle edebiyat çevrelerinin dikkatini çekti. 'Kaldırımlar' şiiri (1928) büyük yankı uyandırdı ve onu bir anda Türk şiir tarihinin en parlak isimlerinden biri yaptı. 1920'lerin sonları ve 1930'ların başında bohem bir hayat sürdü; kumar tutkusu bu dönemin belirgin özelliğiydi.

Hayatının dönüm noktası 1934 yılında Nakşibendi şeyhi Abdülhakim Arvasi ile tanışması oldu. Bu karşılaşma, Necip Fazıl'ın dünya görüşünü kökten değiştirdi; bohem yaşantısını terk ederek İslâmî bir çizgiye yöneldi. Arvasi'yi 'Efendi Hazretleri' olarak andı ve ona olan bağlılığını 'O ve Ben' adlı eserinde anlattı.

1936-1943 arasında çeşitli bankalarda çalıştı, aynı zamanda edebî faaliyetlerini sürdürdü. 1939'da İş Bankası'ndan ayrıldı. Tiyatro eserleri yazarak sahne sanatlarında da varlık gösterdi; 'Bir Adam Yaratmak' (1938) en bilinen oyunudur.

1943 yılında Büyük Doğu dergisini kurdu. Dergi, İslâmcı ve milliyetçi düşüncenin sesi olarak yayın hayatına başladı ve çeşitli kapatma ve açılmalarla 1978'e kadar aralıklarla yayımlandı. Büyük Doğu, Türkiye'de muhafazakâr-İslâmcı düşünce geleneğinin en etkili yayın organlarından biri oldu.

Necip Fazıl, siyasi görüşleri nedeniyle birçok kez tutuklandı ve yargılandı. 1947'de, 1951'de ve müteakip yıllarda çeşitli davalarla karşılaştı. Büyük Doğu dergisi defalarca kapatıldı. Bu süreçler onun 'çileli şair' imajını pekiştirdi.

1950'lerden itibaren İslâmcı ideolojisini sistematik hale getirdi. 'İdeolocya Örgüsü' adlı eseri, Büyük Doğu hareketinin siyasi ve toplumsal manifestosu niteliğindedir. 'Ulu Hakan İkinci Abdülhamid Han' eseriyle Sultan II. Abdülhamid'in tarihî imajının yeniden değerlendirilmesinde öncü rol oynadı.

1960 askerî müdahalesinin ardından tutuklandı ve Kayseri Cezaevi'nde kaldı. 1962'de tahliye oldu. 1965'ten itibaren konferanslarıyla geniş kitlelere ulaştı; üniversitelerde ve kültür merkezlerinde verdiği konuşmalar büyük ilgi gördü.

Son yıllarında eser üretmeye devam etti. 'Çile' adıyla toplu şiirlerini yayımladı. 'Babıâli' adlı romanıyla Türk basın ve edebiyat dünyasının iç yüzünü anlattı.

25 Mayıs 1983'te, doğum gününün bir gün öncesinde İstanbul'da vefat etti. Eyüp Sultan Mezarlığı'na defnedildi. Geride 100'den fazla eser bırakan Necip Fazıl, Türk edebiyatı ve düşünce tarihinin en üretken ve tartışmalı isimlerinden biri olarak anılmaktadır.

Eğitim Hayatı

Lisans (tamamlanmadı) (1921) Darülfünun Edebiyat Fakültesi — Felsefe
Öğrenim (tamamlanmadı) (1924) Sorbonne Üniversitesi (Paris) — Felsefe

Kariyer Kronolojisi

1921-1924 Darülfünun Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü öğrencisi
1924-1925 Maarif Vekâleti bursuyla Paris'te felsefe öğrenimi
1925-1936 Serbest edebiyat ve gazetecilik faaliyetleri
1936-1939 İş Bankası'nda ve çeşitli bankalarda memuriyet
1943-1978 Büyük Doğu dergisi sahibi ve başyazarı (aralıklı yayın)
1965-1983 Konferansçı, yazar ve düşünce önderi olarak kamusal faaliyet

Dergiler & Gazeteler

Büyük Doğu (1943-1978) Son Posta, Ağaç (1930-1940) Tercüman (1978-1983) Yeni İstiklâl (1964-1971)

Yayınevleri

Darülfünun MatbaasıYeni MecmuaAğaç YayınlarıBüyük Doğu Yayınlarıİnkılâp KitabeviDevlet Matbaası

Üretim Dönemleri

Şiir Dönemi

1922–1975 · 6 eser

İlk şiir denemelerinden 'At'a Senfoni'ye kadar süren şiir üretim dönemi. 'Çile' ile toplu şiirlerin derlenmesi bu dönemin zirvesidir.

Tiyatro Dönemi

1935–1964 · 8 eser

Tohum'dan Reis Bey'e kadar uzanan tiyatro eserleri dönemi. Kader, irade, adalet ve toplumsal sorumluluk temalarını sahneye taşımıştır.

Roman ve Hikâye Dönemi

1975–1980 · 2 eser

Babıâli ve Aynadaki Yalan romanlarının yazıldığı dönem. Otobiyografik roman geleneği içinde eserler vermiştir.

Fikir ve Araştırma Dönemi

1959–1983 · 22 eser

İdeolocya Örgüsü ile başlayan ve ölümüne kadar devam eden yoğun fikir ve araştırma eserleri dönemi. İslâmcı düşünce, tarih yorumculuğu ve tasavvuf alanlarında kapsamlı eserler üretmiştir.

Deneme ve Polemik Dönemi

1955–1982 · 10 eser

Büyük Doğu dergisi köşe yazılarından derlenen deneme kitapları, konferans metinleri ve polemik yazılarını kapsayan dönem.

Düşünsel Çizgi

Necip Fazıl Kısakürek, Türk düşünce hayatında İslâmcı bir medeniyet tasavvuru ortaya koyan en etkili isimlerden biridir. Büyük Doğu hareketi çerçevesinde İslâm'ı toplumsal, siyasi ve kültürel hayatın merkezine yerleştiren bir ideoloji geliştirmiştir. Şiirde metafizik derinlik, tasavvufta Nakşibendi geleneği, tarih yorumunda Osmanlı savunuculuğu ve siyasette İslâmî devlet modeli onun düşüncesinin temel sütunlarını oluşturur. Erken dönem varoluşçu bunalım şiirlerinden olgunluk dönemi fikir eserlerine uzanan geniş bir yelpazede eser vermiştir. Hitabet sanatındaki ustalığı, düşüncelerini geniş kitlelere ulaştırmasında belirleyici bir araç olmuştur.

Bohem ve Erken Şiir Dönemi (1921-1934)

1921–1934

Darülfünun ve Sorbonne'da felsefe eğitimi; genç yaşta şiirle tanınma; 'Kaldırımlar' ile ün kazanma; bohem yaşantı ve kumar tutkusu; varoluşsal bunalım ve metafizik arayış. Bu dönemde Necip Fazıl, Fransız sembolist şiirinin ve Bergson felsefesinin etkisi altında bireysel bunalım ve şehir temalı şiirler yazmıştır. Henüz İslâmcı çizgiye geçmemiş olan şair, daha çok bohem bir hayat sürmekte ve felsefî sorgulamalar yapmaktadır.

Örümcek AğıKaldırımlarBen ve Ötesi

Manevî Dönüşüm ve Geçiş Dönemi (1934-1943)

1934–1943

Abdülhakim Arvasi ile tanışma; bohem hayatı terk ederek İslâmî çizgiye yönelme; tiyatro eserleri; banka memurluğu dönemi. Bu dönem Necip Fazıl'ın tasavvufî terbiye aldığı, dünya görüşünün kökten değiştiği ve edebî üretimini İslâmî bir perspektifle yeniden şekillendirmeye başladığı geçiş dönemidir. Tiyatro eserlerinde kader, irade ve varoluş temalarını işlemiştir.

TohumBir Adam YaratmakParaAbdülhak Hâmid TarhanNamık Kemal

Büyük Doğu ve İslâmcı Mücadele Dönemi (1943-1965)

1943–1965

Büyük Doğu dergisinin kuruluşu; İslâmcı ideolojinin sistematikleştirilmesi; tutuklanmalar ve yargılamalar; İdeolocya Örgüsü'nün yazılması; 1960 darbesi sonrası hapis. Bu dönemde Necip Fazıl, edebiyatçı kimliğinin yanında İslâmcı bir ideolog ve siyasi aktör olarak da öne çıkmıştır. Büyük Doğu dergisi etrafında şekillenen hareket, Türkiye'de muhafazakâr-İslâmcı düşüncenin temel kaynaklarından biri olmuştur.

Çileİdeolocya ÖrgüsüSonsuzluk KervanıCinnet MustatiliNamına

Konferansçı ve Tarih Yorumcusu Dönemi (1965-1983)

1965–1983

Üniversitelerde ve kültür merkezlerinde konferanslar; tarihî kişiliklerin yeniden yorumlanması; geniş kitlelere ulaşma; son eserlerin kaleme alınması. Bu dönemde Necip Fazıl, hitabet sanatıyla geniş kitlelere ulaşarak İslâmcı düşüncenin en karizmatik sözcüsü haline gelmiştir. II. Abdülhamid, din mazlumları ve İslâm büyükleri hakkındaki eserleriyle tarih yorumculuğu alanında belirleyici bir rol oynamıştır.

Ulu Hakan İkinci Abdülhamid HanBabıâliO ve BenSahte KahramanlarBatı Tefekkürü ve İslâm TasavvufuSon Devrin Din MazlumlarıEsselâmVelîler Ordusundan 333

Önemli Dönüm Noktaları

Büyük Doğu dergisi siyasi içerikleri nedeniyle defalarca kapatıldı ve Necip Fazıl çeşitli davalarla yargılandı.
Kumar tutkusu ve bohem gençlik dönemi, sonraki İslâmcı çizgisiyle çelişki olarak tartışıldı.
İdeolocya Örgüsü'ndeki teokratik devlet modeli önerisi, laiklik karşıtlığı bağlamında eleştirildi.
II. Abdülhamid'i yücelten tarih yazımı, akademik çevrelerce ideolojik ve tarihsel açıdan sorgulandı.
Bazı eserlerinde Yahudi karşıtı ifadeler bulunduğu ileri sürüldü ve bu durum tartışmalara yol açtı.
1980 sonrası devlet tarafından ödüllendirilmesi ve resmî törenlerle anılması siyasi tartışmalara neden oldu.
Sahte Kahramanlar ve Vatan Haini Değil Büyük Vatan Dostu Abdülhamid Han gibi eserlerinde tarihî kişiliklere yönelik keskin değerlendirmeleri, polemik konusu oldu.

Kamusal Faaliyetler

Kurucu, Sahip ve Başyazar — Büyük Doğu Dergisi
1943–1978 · İslâmcı ve milliyetçi düşüncenin en etkili yayın organlarından biri. Çeşitli kapatma ve yeniden açılmalarla aralıklı yayımlandı. Toplam yaklaşık 500 sayı çıkarıldı.
Kurucu ve Lider — Büyük Doğu Cemiyeti
1949– · Büyük Doğu dergisi etrafında şekillenen fikir ve hareket topluluğu. Siyasi parti gibi örgütlenmeye çalışılmış ancak yasal engeller nedeniyle dernek statüsünde kalmıştır.
Kurucu — Büyük Doğu Yayınları
1943– · Necip Fazıl'ın eserlerini ve Büyük Doğu hareketine yakın yazarların kitaplarını yayımlayan yayınevi.

Uzmanlık Alanları & Kavramlar

Uzmanlık Alanları

ŞiirTiyatroRoman ve hikâyeİslâmcı düşünceSiyasi fikir yazarlığıTasavvufTarih yorumculuğuHitabet ve konferans

Temel Kavramlar

Büyük Doğuİdeolocya ÖrgüsüBaşyücelik DevletiUlu HakanÇileİslâm inkılâbıSahte kahramanKaldırımlarTasavvufMürşid-mürid ilişkisiBatı tefekkürüDin mazlumlarıAydın sorumluluğu

Vefatı

1943 — Abdülhakim Arvasi vefat etti; Necip Fazıl'ın manevî rehberini kaybetmesi derin etki bıraktı

1983 — 25 Mayıs'ta İstanbul'da vefat etti; Eyüp Sultan Mezarlığı'na defnedildi

Toplam 45 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)

1980'ler

📖1982

Büyük Doğu Yayınları · Türk ve dünya edebiyatından yazar ve eserleri kendi ölçütleriyle yargılayan edebiyat eleştirisi kitabı.

📖1981

Büyük Doğu Yayınları · İslâm inancının temel esaslarını sistematik biçimde ele alan eser.

📖1980

Büyük Doğu Yayınları · Batılılaşma sürecinin toplum üzerindeki yıkıcı etkilerini ve sahte modernlik eleştirisini ele alan roman.

📖1980

Büyük Doğu Yayınları · Çeşitli entelektüel ve siyasi tartışmalardaki polemik yazılarından oluşan deneme kitabı.

1970'ler

📖1978

Büyük Doğu Yayınları · Mason locaları ve gizli örgütler hakkında tartışmalı tezler içeren komplo teorisi ağırlıklı eser.

📖1978

Büyük Doğu Yayınları · Düşünce ve siyaset dünyasındaki rakip ve muhalifleriyle fikrî hesaplaşmalarını içeren yazılar.

📖1978

Mümin-Kâfir

Araştırma

Büyük Doğu Yayınları · İman ve küfür kavramlarını, mümin ve kâfir ayrımını İslâmî perspektiften tartışan eser.

📖1978

Büyük Doğu Yayınları · Dünya siyasi düzeninin dönüşümü ve İslâm medeniyetinin yeniden yükselişi üzerine yazılar.

📖1978

Çerçeve

Deneme

Büyük Doğu Yayınları · Büyük Doğu dergisindeki köşe yazılarının derlemesi. Güncel siyasi ve toplumsal meselelere İslâmcı perspektiften değerlendirmeler.

📖1977

Büyük Doğu Yayınları · Konferans ve sohbet metinlerinin toplandığı eser. Necip Fazıl'ın hitabet sanatındaki ustalığını yansıtır.

📖1977

Büyük Doğu Yayınları · Başbuğ Velîlerden 33'ün genişletilmiş versiyonu; 333 İslâm velîsinin hayat hikâyesini içeren kapsamlı eser.

📖1976

Büyük Doğu Yayınları · Türk tarihinde kahraman olarak sunulan bazı kişilikleri eleştirel bir perspektiften değerlendiren polemik eseri.

📖1975

Büyük Doğu Yayınları · Türk basın ve edebiyat dünyasının iç yüzünü romanlaştıran otobiyografik eser. Babıâli'nin edebiyat ve gazetecilik ortamını canlı bir şekilde tasvir eder.

📖1975

Büyük Doğu Yayınları · İslâm büyüklerinin hayatlarından ve sözlerinden derlenen seçkiler.

📖1975

Büyük Doğu Yayınları · At motifini merkeze alan ve Türk-İslâm kültüründe atın sembolik değerini işleyen uzun şiir.

📖1974

O ve Ben

Otobiyografi

Büyük Doğu Yayınları · Necip Fazıl'ın mürşidi Abdülhakim Arvasi ile ilişkisini ve manevî dönüşümünü anlattığı otobiyografik eser.

📖1973

Hitabeler

Deneme

Büyük Doğu Yayınları · Üniversitelerde ve kültür merkezlerinde verdiği konferans ve konuşma metinlerinin derlendiği eser.

📖1973

Büyük Doğu Yayınları · Büyük Doğu hareketinin çeşitli konulardaki görüş ve değerlendirmelerini rapor formatında sunan seri.

📖1973

Esselâm

Araştırma

Büyük Doğu Yayınları · Hz. Muhammed'in hayatını ve İslâm'ın doğuşunu anlatan kapsamlı siyer eseri.

📖1972

Büyük Doğu Yayınları · İslâm tasavvuf tarihinden 33 büyük velînin hayatını, düşüncelerini ve manevî miraslarını anlatan eser.

📖1971

Büyük Doğu Yayınları · İslâm'daki bid'at ve sapkın kabul ettiği akımları, Sünnî perspektiften ele alan tartışmalı eser.

📖1970

Büyük Doğu Yayınları · Adnan Menderes dönemini ve Menderes'le ilişkisini anlatan eser. Demokrat Parti iktidarını ve 27 Mayıs sürecini değerlendirmektedir.

1960'ler

📖1969

Büyük Doğu Yayınları · Cumhuriyet döneminde dinî baskılara maruz kaldığını savunduğu kişi ve olayları anlatan eser.

📖1969

Büyük Doğu Yayınları · Batı felsefesi ile İslâm tasavvufu arasında karşılaştırmalı bir çerçeve sunan düşünce eseri.

📖1968

Büyük Doğu Yayınları · Mürşidi Abdülhakim Arvasi'den dinlediklerini, onun sohbetlerini ve öğretilerini aktardığı eser.

📖1968

Büyük Doğu Yayınları · Hz. Muhammed'in hayatı ve öğretilerini ele alan dinî eser.

📖1967

Büyük Doğu Yayınları · II. Abdülhamid savunusunu genişleten ve pekiştiren ikinci eser. Padişahın iç ve dış politikadaki başarılarını belgelemeye çalışmaktadır.

📖1965

Büyük Doğu Yayınları · Sultan II. Abdülhamid'i savunan ve tarihî imajını yeniden değerlendiren eser. Türkiye'de Abdülhamid algısının dönüşümünde öncü rol oynamıştır.

📖1964

Reis Bey

Diğer

Büyük Doğu Yayınları · Adalet, vicdan ve hukuk temasını işleyen tiyatro eseri. En çok sahnelenen oyunlarından biridir.

📖1964

Büyük Doğu Yayınları · Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş dönemini, eski ile yeni arasındaki çatışmayı bir konak alegorisi üzerinden anlatan tiyatro eseri.

📖1962

Çile

Şiir

Büyük Doğu Yayınları · Necip Fazıl'ın toplu şiirlerini içeren başyapıtı. Bütün şiirlerinin derlendiği eser, Türk şiir tarihinin en önemli antolojilerinden biridir.

1950'ler

📖1959

Büyük Doğu Yayınları · Büyük Doğu hareketinin siyasi, toplumsal ve fikrî manifestosu. İslâmcı bir devlet ve toplum modeli ortaya koyan temel eser.

📖1955

Büyük Doğu Yayınları · Tasavvufî derinliğin belirginleştiği şiir kitabı.

📖1955

Büyük Doğu Yayınları · Dönemin siyasi ve toplumsal sorunlarını eleştiren fikir ve polemik yazılarından oluşan deneme kitabı.

📖1952

Namına

Diğer

Büyük Doğu Yayınları · Fedakârlık, vefa ve toplumsal sorumluluk temalarını işleyen tiyatro eseri.

1940'ler

📖1942

Para

Diğer

İnkılâp Kitabevi · Kapitalizm ve para hırsının insanı nasıl yozlaştırdığını ele alan toplumsal eleştiri içerikli tiyatro eseri.

📖1940

Künye

Diğer

Büyük Doğu Yayınları · Kimlik arayışı ve toplumsal değerlerin sorgulandığı tiyatro eseri.

📖1940

Büyük Doğu Yayınları · Toplumsal adaletsizlik ve sabır kavramını ele alan tiyatro eseri.

📖1940

İnkılâp Kitabevi · Tanzimat dönemi şairi Abdülhak Hâmid'in hayatını ve edebî kişiliğini inceleyen monografi.

📖1940

Namık Kemal

İnceleme

İnkılâp Kitabevi · Namık Kemal'in hayatını, edebî ve fikrî kişiliğini inceleyen monografi.

1930'ler

📖1938

İnkılâp Kitabevi · Kader, irade ve yaratma temasını işleyen tiyatro eseri. Türk tiyatro edebiyatının en önemli oyunlarından biri kabul edilir.

📖1935

Tohum

Diğer

Devlet Matbaası · Necip Fazıl'ın ilk tiyatro eseri. Genç nesillerin yetiştirilmesi ve toplumsal sorumluluk temasını işler.

📖1932

Ağaç Yayınları · Metafizik arayışları ve bireysel bunalımı yansıtan şiirler.

1920'ler

📖1928

Darülfünun Matbaası · Necip Fazıl'ın ilk ve en meşhur şiir kitabı. Kaldırımlar şiiri, Türk şiir tarihinin en bilinen metinlerinden biridir.

📖1925

Yeni Mecmua · İlk şiir denemelerini içeren erken dönem eseri.

4seri
Seriler4Konferanslar3Röportajlar3Videolar6Kesitler3

Program Serileri

Düzenli yayınlanan program ve seri içerikler

TRT Arşiv - Necip Fazıl Kısakürek Belgeseli

TRT

TRT arşivlerinde yer alan Necip Fazıl'ın hayatını, eserlerini ve düşüncelerini anlatan belgesel yapım.

Necip Fazıl - TRT Kültür Sanat Programı

TRT
1970-1983

Necip Fazıl'ın TRT'deki çeşitli kültür ve sanat programlarına katılarak edebiyat, düşünce ve toplumsal meseleler hakkında konuştuğu yayınlar.

Necip Fazıl Kısakürek Arşiv Serisi

1965-198325 bölüm

Necip Fazıl'ın konferans, röportaj ve konuşmalarının derlendiği kapsamlı arşiv serisi.

Büyük Doğu Düşünce Sohbetleri

1970-198215 bölüm

Necip Fazıl'ın Büyük Doğu hareketi etrafındaki düşüncelerini anlattığı sohbet ve konuşma kayıtlarından oluşan seri.

Konferanslar

3 konferans ve panel kaydı

Röportajlar

3 röportaj ve söyleşi

Videolar

6 video kaydı

Kısa Kesitler

3 kesit — arşiv dışı

Kısa kesitler tam kayıt arşivine dahil edilmez.

Köşe Yazarlığı

Büyük Doğu (1943-1978)Son Posta, Ağaç (1930-1940)Tercüman (1978-1983)Yeni İstiklâl (1964-1971)

Ödüller

Millî Eğitim Bakanlığı Şiir Ödülü

Şiir alanındaki üstün başarısı nedeniyle verilen devlet ödülü.

Türkiye Yazarlar Birliği Büyük Ödülü

Edebiyat ve fikir hayatına katkıları dolayısıyla verilen büyük ödül.

Kültür Bakanlığı Büyük Kültür Ödülü (ölümünden sonra)

Türk kültür hayatına yaptığı katkılar dolayısıyla ölümünden sonra takdim edilen ödül.

Sultan Abdülhamid Han Nişanı

Büyük Doğu hareketi tarafından verilen nişan.

TRT Sanat Ödülü Adaylığı

TRT tarafından edebiyat ve sanat alanında aday gösterildiği ödül.

Kurumsal Roller

Kurucu, Sahip ve Başyazar — Büyük Doğu Dergisi

İslâmcı ve milliyetçi düşüncenin en etkili yayın organlarından biri. Çeşitli kapatma ve yeniden açılmalarla aralıklı yayımlandı. Toplam yaklaşık 500 sayı çıkarıldı.

Kurucu ve Lider — Büyük Doğu Cemiyeti

Büyük Doğu dergisi etrafında şekillenen fikir ve hareket topluluğu. Siyasi parti gibi örgütlenmeye çalışılmış ancak yasal engeller nedeniyle dernek statüsünde kalmıştır.

Kurucu — Büyük Doğu Yayınları

Necip Fazıl'ın eserlerini ve Büyük Doğu hareketine yakın yazarların kitaplarını yayımlayan yayınevi.

Siyasi Faaliyetler

Büyük Doğu hareketi çerçevesinde siyasi faaliyetler yürüttü; çeşitli dönemlerde iktidar partileriyle yakınlık kurdu ve muhalefet etti

1947, 1951 ve sonraki yıllarda siyasi içerikli yazıları nedeniyle birçok kez tutuklandı ve yargılandı

1960 askerî müdahalesinin ardından tutuklanarak Kayseri Cezaevi'ne konuldu; 1962'de tahliye oldu

Demokrat Parti iktidarı döneminde (1950-1960) Adnan Menderes hükûmetiyle yakın ilişki kurdu

1970'lerde Millî Selamet Partisi ve Necmettin Erbakan'la fikrî yakınlık içinde oldu

Necip Fazıl'in kurucusu olduğu veya kuruluşunda önemli rol üstlendiği kuruluşlar.

Dergi / YayınKapalı

Büyük Doğu Dergisi

Kurucu, Sahip ve Başyazar1943–1978İstanbul

Türkiye'de İslâmcı ve milliyetçi düşüncenin en etkili yayın organlarından biri. 1943-1978 arasında çeşitli kapatma ve yeniden açılmalarla aralıklı olarak yayımlandı. Toplam yaklaşık 500 sayı çıktı. Derginin adı 'İslâm medeniyetinin yeniden doğuşu' idealini simgelemektedir.

ŞirketAktif

Büyük Doğu Yayınları

Kurucu1943İstanbul

Necip Fazıl'ın eserlerini ve Büyük Doğu hareketine yakın yazarların kitaplarını yayımlayan yayınevi. Vefatından sonra da faaliyetlerine devam etmektedir.

DernekKapalı

Büyük Doğu Cemiyeti

Kurucu ve Lider1949İstanbul

Büyük Doğu dergisi etrafında örgütlenen, İslâmcı bir toplum ve devlet düzeni ideali etrafında faaliyet gösteren cemiyet.

Zaman Çizelgesi

🌟
1904Doğum

26 Mayıs'ta İstanbul Çemberlitaş'ta doğdu

🎓
1910Eğitim

Çeşitli ilkokullarda öğrenime başladı

🎓
1916Eğitim

Amerikan Koleji'ne devam etti

🎓
1918Eğitim

Bahriye Mektebi'ne girdi

🎓
1921Eğitim

Darülfünun Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'ne kaydoldu

📖
1923Eser

İlk şiirleri çeşitli dergilerde yayımlanmaya başladı

🎓
1924Eğitim

Maarif Vekâleti bursuyla Paris'e gönderildi; Sorbonne'da felsefe öğrenimi

📖
1925Eser

Paris'ten dönerek Türkiye'ye geldi; 'Örümcek Ağı' yayımlandı

📖
1928Eser

'Kaldırımlar' şiiri büyük yankı uyandırdı ve şöhretini getirdi

📖
1932Eser

'Ben ve Ötesi' şiir kitabı yayımlandı

1934Diğer

Nakşibendi şeyhi Abdülhakim Arvasi ile tanıştı; hayatının dönüm noktası

📖
1935Eser

İlk tiyatro eseri 'Tohum' yayımlandı

📺
1936Kariyer

Bankalarda memuriyet hayatına başladı

📖
1938Eser

'Bir Adam Yaratmak' tiyatro eseri yayımlandı ve sahnelendi

1939Kariyer

İş Bankası'ndan ayrıldı

📖
1940Eser

'Abdülhak Hâmid Tarhan' ve 'Namık Kemal' monografileri yayımlandı

📖
1942Eser

'Para' tiyatro eseri yayımlandı

1943Kariyer

Büyük Doğu dergisini kurdu; ilk sayı 17 Eylül'de yayımlandı

🕊️
1943Diğer

Abdülhakim Arvasi vefat etti; Necip Fazıl'ın manevî rehberini kaybetmesi derin etki bıraktı

🏆
1947Ödül

MEB Şiir Ödülü'nü aldı

⚖️
1947Siyaset

Büyük Doğu'daki yazıları nedeniyle ilk kez tutuklandı

1949Kariyer

Büyük Doğu Cemiyeti'ni kurdu

⚖️
1951Siyaset

Siyasi içerikli yazıları nedeniyle yeniden tutuklandı ve yargılandı

📖
1955Eser

'Sonsuzluk Kervanı' ve 'Cinnet Mustatili' yayımlandı

📖
1959Eser

'İdeolocya Örgüsü' yayımlandı; Büyük Doğu hareketinin manifestosu

⚖️
1960Siyaset

27 Mayıs askerî müdahalesinin ardından tutuklandı; Kayseri Cezaevi'ne konuldu

📖
1962Eser

Kayseri Cezaevi'nden tahliye oldu; 'Çile' toplu şiirleri yayımlandı

📖
1964Eser

'Reis Bey' ve 'Ahşap Konak' tiyatro eserleri yayımlandı

📖
1965Eser

'Ulu Hakan İkinci Abdülhamid Han' yayımlandı; konferans turlarına başladı

📖
1968Eser

'Tanrı Kulundan Dinlediklerim' ve 'Peygamber Halkası' yayımlandı

📖
1969Eser

'Son Devrin Din Mazlumları' ve 'Batı Tefekkürü ve İslâm Tasavvufu' yayımlandı

📖
1970Eser

'Benim Gözümde Menderes' yayımlandı

📖
1971Eser

'Doğru Yolun Sapık Kolları' yayımlandı

📖
1972Eser

'Başbuğ Velîlerden 33' yayımlandı

📖
1973Eser

'Esselâm' siyer eseri ve 'Hitabeler' yayımlandı

📖
1974Eser

'O ve Ben' yayımlandı; Arvasi ile ilişkisini ve manevî dönüşümünü anlattı

📖
1975Eser

'Babıâli' romanı, 'At'a Senfoni' ve 'Halkadan Pırıltılar' yayımlandı

📖
1976Eser

'Sahte Kahramanlar' yayımlandı

📖
1977Eser

'Velîler Ordusundan 333' ve 'Konuşmalar' yayımlandı

📖
1978Eser

Büyük Doğu dergisi son kez kapandı; 'Hesaplaşma', 'Mümin-Kâfir' ve 'Çerçeve' yayımlandı

📺
1978Kariyer

Tercüman gazetesinde köşe yazarlığına başladı

🏆
1980Ödül

Türkiye Yazarlar Birliği Büyük Ödülü'nü aldı

📖
1981Eser

'İman ve İslâm Atlası' yayımlandı

📖
1982Eser

'Edebiyat Mahkemeleri' yayımlandı

🕊️
1983Diğer

25 Mayıs'ta İstanbul'da vefat etti; Eyüp Sultan Mezarlığı'na defnedildi

Entelektüel Gelişim Dönemleri

Bohem ve Erken Şiir Dönemi (1921-1934)

1921–1934

Darülfünun ve Sorbonne'da felsefe eğitimi; genç yaşta şiirle tanınma; 'Kaldırımlar' ile ün kazanma; bohem yaşantı ve kumar tutkusu; varoluşsal bunalım ve metafizik arayış. Bu dönemde Necip Fazıl, Fransız sembolist şiirinin ve Bergson felsefesinin etkisi altında bireysel bunalım ve şehir temalı şiirler yazmıştır. Henüz İslâmcı çizgiye geçmemiş olan şair, daha çok bohem bir hayat sürmekte ve felsefî sorgulamalar yapmaktadır.

Örümcek AğıKaldırımlarBen ve Ötesi

Manevî Dönüşüm ve Geçiş Dönemi (1934-1943)

1934–1943

Abdülhakim Arvasi ile tanışma; bohem hayatı terk ederek İslâmî çizgiye yönelme; tiyatro eserleri; banka memurluğu dönemi. Bu dönem Necip Fazıl'ın tasavvufî terbiye aldığı, dünya görüşünün kökten değiştiği ve edebî üretimini İslâmî bir perspektifle yeniden şekillendirmeye başladığı geçiş dönemidir. Tiyatro eserlerinde kader, irade ve varoluş temalarını işlemiştir.

TohumBir Adam YaratmakParaAbdülhak Hâmid TarhanNamık Kemal

Büyük Doğu ve İslâmcı Mücadele Dönemi (1943-1965)

1943–1965

Büyük Doğu dergisinin kuruluşu; İslâmcı ideolojinin sistematikleştirilmesi; tutuklanmalar ve yargılamalar; İdeolocya Örgüsü'nün yazılması; 1960 darbesi sonrası hapis. Bu dönemde Necip Fazıl, edebiyatçı kimliğinin yanında İslâmcı bir ideolog ve siyasi aktör olarak da öne çıkmıştır. Büyük Doğu dergisi etrafında şekillenen hareket, Türkiye'de muhafazakâr-İslâmcı düşüncenin temel kaynaklarından biri olmuştur.

Çileİdeolocya ÖrgüsüSonsuzluk KervanıCinnet MustatiliNamına

Konferansçı ve Tarih Yorumcusu Dönemi (1965-1983)

1965–1983

Üniversitelerde ve kültür merkezlerinde konferanslar; tarihî kişiliklerin yeniden yorumlanması; geniş kitlelere ulaşma; son eserlerin kaleme alınması. Bu dönemde Necip Fazıl, hitabet sanatıyla geniş kitlelere ulaşarak İslâmcı düşüncenin en karizmatik sözcüsü haline gelmiştir. II. Abdülhamid, din mazlumları ve İslâm büyükleri hakkındaki eserleriyle tarih yorumculuğu alanında belirleyici bir rol oynamıştır.

Ulu Hakan İkinci Abdülhamid HanBabıâliO ve BenSahte KahramanlarBatı Tefekkürü ve İslâm TasavvufuSon Devrin Din MazlumlarıEsselâmVelîler Ordusundan 333

Üretim Dönemleri

Şiir Dönemi

1922–1975 · 6 eser

İlk şiir denemelerinden 'At'a Senfoni'ye kadar süren şiir üretim dönemi. 'Çile' ile toplu şiirlerin derlenmesi bu dönemin zirvesidir.

Tiyatro Dönemi

1935–1964 · 8 eser

Tohum'dan Reis Bey'e kadar uzanan tiyatro eserleri dönemi. Kader, irade, adalet ve toplumsal sorumluluk temalarını sahneye taşımıştır.

Roman ve Hikâye Dönemi

1975–1980 · 2 eser

Babıâli ve Aynadaki Yalan romanlarının yazıldığı dönem. Otobiyografik roman geleneği içinde eserler vermiştir.

Fikir ve Araştırma Dönemi

1959–1983 · 22 eser

İdeolocya Örgüsü ile başlayan ve ölümüne kadar devam eden yoğun fikir ve araştırma eserleri dönemi. İslâmcı düşünce, tarih yorumculuğu ve tasavvuf alanlarında kapsamlı eserler üretmiştir.

Deneme ve Polemik Dönemi

1955–1982 · 10 eser

Büyük Doğu dergisi köşe yazılarından derlenen deneme kitapları, konferans metinleri ve polemik yazılarını kapsayan dönem.

Alıntılar

"Kaldırımlar, çilekeş yalnızların annesi; Kaldırımlar, içimde kıvrılan bir lisannesi."

— Kaldırımlar (1928)

"Ben ki, her şeye rağmen seviyorum hayatı; Ben ki, ölümü bile sevdim bir ara hatı."

— Çile

"Sakarya, saf çocuğu, Sakarya, Sakarya! Şimdi seni anlatmak düştü bana Sakarya!"

— Sakarya Türküsü · Çile

"Durun kalabalıklar, bu cadde çıkmaz sokak! Yokluk öbür tarafta, bu dünya bir son durak!"

— Çile

"İnsan bu, su misali, kıvrım kıvrım akar ya; Her bir çığlık bu izbe sulardan gelir Sakarya!"

— Sakarya Türküsü · Çile

"Allah'ım, beni Senden başka her şeyden kurtar!"

— O ve Ben (1974)

"Büyük Doğu, İslâm'ın emir subaylığı davasıdır."

— İdeolocya Örgüsü (1959)

"Herkes gibi olmak, hiç kimse olmaktır."

— Çile

"Ne hasta bekler sabahı, ne taze ölüyü mezar; Ne de şeytan bir günahı, seni beklediğim kadar."

— Çile

"Ben öyle bir ağaç ki, dallarım suda, köklerim gökte."

— Çile

"Tarih, tekerrürden ibarettir diyenler, ibret alınmadığı için tekerrür ettiğini bilmeyenlerdir."

— Büyük Doğu · Büyük Doğu Dergisi

"Zaman bendedir ve mekân bana emanet. Yer ve gök benim, her şey benim, fakat ben hiçim."

— Çile

"Bir gün gelecek, sen de perişan olacaksın; Perişan olmayanlara hayran olacaksın."

— Çile

"Beni kıyamete kadar anlatacaksınız, fakat anlatamayacaksınız."

— Hitabeler (1973)

"İslâm, her şeyi çerçeveleme ve her şeye biçim verme dinidir."

— İdeolocya Örgüsü (1959)

"Adam, ne heyecanlı, ne hüzünlü, ne neşeli. Adam ki, adamdır; başkalarına değil, sadece kendine karşı dâva sahibi."

— Babıâli (1975)

"Tohum saç, bitmezse toprak utansın."

— Büyük Doğu · Büyük Doğu Dergisi

"Ben artık ne isem O'nun sayesindeyim. O'nu tanımadan evvelki ben, bir hiçtim."

— O ve Ben (1974)

Kaynakça

M. Orhan Okay, Necip Fazıl Kısakürek (TDV İslâm Ansiklopedisi) .

Kaynağa Git →

M. Orhan Okay, Bir Hülya Adamının Romanı: Ahmet Hamdi Tanpınar'dan Necip Fazıl'a (1998). Dergâh Yayınları .

Beşir Ayvazoğlu, Tanrıdağı'ndan Hira Dağı'na: Necip Fazıl'ın Hayatı (2013). Kapı Yayınları .

Mehmet Nuri Yardım, Necip Fazıl ile Başbaşa. Nesil Yayınları .

Kâzım Yetiş, Necip Fazıl'ın Şiir Dünyası. Büyük Doğu Yayınları .

Necip Fazıl Kısakürek, O ve Ben (1974). Büyük Doğu Yayınları .

D. Mehmet Doğan, Camdan Kırıklar: Necip Fazıl Üzerine. Yazar Yayınları .

İsmail Kara, Türkiye'de İslâmcılık Düşüncesi. Kitabevi Yayınları .

Süleyman Hayri Bolay, Türkiye'de Ruhçu ve Maddeci Görüşün Mücadelesi. Nobel Yayınları .

Mustafa Miyasoğlu, Necip Fazıl Kısakürek (2009). Kaknüs Yayınları .

Rasim Özdenören, Necip Fazıl'ın Poetikası. İz Yayıncılık .

Nuri Pakdil, Necip Fazıl'la Başbaşa. Edebiyat Dergisi Yayınları .

Ali Haydar Haksal, Necip Fazıl ve Büyük Doğu Hareketi. Büyük Doğu Yayınları .

Hece Dergisi, Necip Fazıl Kısakürek Özel Sayısı. Hece Yayınları .

Kültür Bakanlığı, Necip Fazıl Kısakürek Sempozyumu Bildirileri. Kültür Bakanlığı Yayınları .

Wikipedia, Necip Fazıl Kısakürek - Vikipedi .

Kaynağa Git →

Bu sayfada bir hata mı var?

Hata Bildir