Macit Gökberk
1908, İstanbul — ☾ 1993
Macit Gökberk (1908-1993), Türk felsefeci, felsefe tarihçisi ve İstanbul Üniversitesi profesörüdür. Türkiye'de felsefe tarihi öğretiminin kurucu isimlerinden olan Gökberk, nesiller boyu okutulan 'Felsefe Tarihi' adlı ders kitabıyla tanınır. Hans Reichenbach'ın İstanbul'daki öğrencisi olmuş, Aydınlanma felsefesinin Türk düşünce hayatına aktarılmasında kilit rol oynamıştır. Türkçe felsefi terminolojinin oluşturulmasına önemli katkılarda bulunmuştur.
Macit Gökberk, 1908 yılında İstanbul'da doğdu. Eğitim hayatına İstanbul'da başlayan Gökberk, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nden mezun oldu.
1933 Üniversite Reformu'nun ardından İstanbul Üniversitesi'ne gelen Alman akademisyenlerden biri olan Hans Reichenbach'ın öğrencisi oldu. Reichenbach'ın mantıkçı pozitivizm ve bilim felsefesi alanındaki çalışmaları Gökberk'in düşünce dünyasını derinden etkiledi. Bu dönemde Almanya'da da felsefe eğitimi alan Gökberk, Batı felsefe geleneğini kaynağından öğrenme fırsatı buldu.
Akademik kariyerini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde sürdüren Gökberk, 1943'te doçent, daha sonra profesör oldu. Uzun yıllar İstanbul Üniversitesi'nde felsefe tarihi, sistematik felsefe ve Aydınlanma felsefesi dersleri verdi.
Gökberk'in en bilinen eseri, ilk baskısı 1961'de yapılan 'Felsefe Tarihi'dir. Bu eser, Türkiye'deki felsefe bölümlerinde onlarca yıl boyunca temel ders kitabı olarak okutulmuş ve pek çok baskı yapmıştır. Antik Yunan felsefesinden 20. yüzyıl düşüncesine uzanan kapsamlı bir felsefe tarihi sunan eser, açık ve sistematik anlatımıyla nesiller boyu felsefe öğrencilerinin başvuru kaynağı olmuştur.
'Değişen Dünya Değişen Dil' adlı eserinde dil, düşünce ve kültür ilişkisini ele alan Gökberk, Türk dil devriminin felsefi temellerini incelemiştir. 'Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk' adlı çalışmasında ise Aydınlanma düşüncesi ile Türk modernleşmesi arasındaki bağı kurmuştur.
Gökberk, Türkçe felsefi terminolojinin oluşturulması konusunda öncü çalışmalar yapmıştır. Batı felsefe kavramlarının Türkçeye nasıl aktarılacağı sorunsalıyla yakından ilgilenmiş, Türk Dil Kurumu'nun felsefe terimleri çalışmalarına katkıda bulunmuştur.
Kemalist Aydınlanmacı geleneğin önde gelen entelektüellerinden olan Gökberk, Atatürk devrimlerini Aydınlanma felsefesinin Türkiye'deki tezahürü olarak yorumlamıştır. Akılcılık, laiklik ve bilimsel düşünce ilkelerini savunmuş, Türk modernleşmesinin felsefi temellerini ortaya koymaya çalışmıştır.
Macit Gökberk, 1993 yılında İstanbul'da vefat etmiştir. Türkiye'de felsefe eğitiminin kurumsallaşmasına ve felsefi düşüncenin yaygınlaşmasına yaptığı katkılar, ölümünden sonra da etkisini sürdürmektedir.
Eğitim Hayatı
Kariyer Kronolojisi
Yayınevleri
Üretim Dönemleri
Akademik Çalışmalar
Tarih felsefesi ve felsefe tarihi alanında temel akademik eserler
Düşünce Eserleri
Dil felsefesi, Aydınlanma ve modernleşme üzerine düşünce eserleri
Düşünsel Çizgi
Macit Gökberk, Türkiye'de felsefe tarihi öğretiminin kurucu isimlerinden olup nesiller boyu okutulan ders kitabıyla felsefi düşüncenin yaygınlaşmasına katkıda bulunmuştur. Aydınlanma felsefesini Türk modernleşmesinin felsefi temeli olarak yorumlamış, Türkçe felsefi terminolojinin oluşturulmasında öncü çalışmalar yapmıştır.
Erken Akademik Dönem
1933–1950Hans Reichenbach'ın etkisinde bilim felsefesi ve mantıkçı pozitivizmle tanışma. Alman felsefe geleneğinin derinlemesine incelenmesi. Tarih felsefesi üzerine ilk çalışmalar.
Olgunluk Dönemi
1950–1975Felsefe tarihi alanında temel eserlerini verdiği verimli dönem. Türkiye'de felsefe eğitiminin kurumsallaşmasına katkı.
Geç Dönem
1975–1993Dil felsefesi, Aydınlanma düşüncesi ve Türk modernleşmesinin felsefi temelleri üzerine yoğunlaşma.
Önemli Dönüm Noktaları
Kamusal Faaliyetler
Uzmanlık Alanları & Kavramlar
Uzmanlık Alanları
Temel Kavramlar
Vefatı
1993 — İstanbul'da vefat etti
Toplam 6 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)
1980'ler
1970'ler
Felsefenin Evrimi
İnceleme1960'ler
Felsefe ve Felsefe Bilimlere Giriş
AraştırmaFelsefe Tarihi
Araştırma1940'ler
Kant ile Herder'in Tarih Anlayışları
AraştırmaAkademik Makaleler
Türkiye'de Felsefe Öğretimi Üzerine
Aydınlanma ve Türk Düşüncesi
Dil ve Felsefe
Akademik Görevler
Profesör — İstanbul Üniversitesi
Kurumsal Roller
Felsefe Terimleri Komisyonu Üyesi — Türk Dil Kurumu
Türkçe felsefi terminolojinin oluşturulmasına katkıda bulundu.
Üye — Türk Felsefe Derneği
Türkiye'de felsefe eğitiminin yaygınlaştırılması çalışmalarına katıldı.
Zaman Çizelgesi
İstanbul'da doğdu
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde akademik kariyerine başladı
Hans Reichenbach'ın öğrencisi oldu (Üniversite Reformu sonrası)
Doçent unvanını aldı
'Kant ile Herder'in Tarih Anlayışları' yayımlandı
Profesör unvanını aldı
'Felsefe Tarihi' ilk baskısı yayımlandı
'Felsefe ve Felsefe Bilimlere Giriş' yayımlandı
'Felsefenin Evrimi' yayımlandı
'Değişen Dünya Değişen Dil' yayımlandı
'Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk' yayımlandı
İstanbul'da vefat etti
Entelektüel Gelişim Dönemleri
Erken Akademik Dönem
1933–1950Hans Reichenbach'ın etkisinde bilim felsefesi ve mantıkçı pozitivizmle tanışma. Alman felsefe geleneğinin derinlemesine incelenmesi. Tarih felsefesi üzerine ilk çalışmalar.
Olgunluk Dönemi
1950–1975Felsefe tarihi alanında temel eserlerini verdiği verimli dönem. Türkiye'de felsefe eğitiminin kurumsallaşmasına katkı.
Geç Dönem
1975–1993Dil felsefesi, Aydınlanma düşüncesi ve Türk modernleşmesinin felsefi temelleri üzerine yoğunlaşma.
Üretim Dönemleri
Akademik Çalışmalar
Tarih felsefesi ve felsefe tarihi alanında temel akademik eserler
Düşünce Eserleri
Dil felsefesi, Aydınlanma ve modernleşme üzerine düşünce eserleri
Alıntılar
"Felsefe, insanın düşüncesini ve varoluşunu temelden sorgulama etkinliğidir."
"Aydınlanma, insanın kendi aklını kullanma cesaretini göstermesidir; Türk devrimi bu cesaretin somutlaşmış hâlidir."
"Bir dil, o dili konuşan toplumun dünya görüşünü taşır. Dili değiştirmek, dünyaya bakışı değiştirmektir."
"Felsefe tarihini bilmeden felsefe yapmak, köksüz bir ağaç yetiştirmeye benzer."
"Türkiye'nin çağdaşlaşması, akılcı düşüncenin toplumun her katmanına yayılmasıyla mümkündür."
Kaynakça
Macit Gökberk, Felsefe Tarihi. Remzi Kitabevi .
İoanna Kuçuradi, Türkiye'de Felsefenin Gelişimi .
Doğan Özlem, Felsefe ve Doğa Bilimleri. İnkılâp Kitabevi .
İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü Tarihçesi .
Türk Felsefe Derneği, Macit Gökberk Anma Yazıları .
Bu sayfada bir hata mı var?
Hata Bildir