Takiyettin Mengüşoğlu
1905, Manisa — ☾ 1984
Takiyettin Mengüşoğlu (1905-1984), Türkiye'de fenomenoloji ve felsefi antropoloji alanlarının kurucu isimlerinden biridir. Berlin'de Nicolai Hartmann'ın öğrencisi olarak yetişmiş, İstanbul Üniversitesi'nde uzun yıllar felsefe dersleri vermiş ve Hartmann'ın ontoloji anlayışını Türk felsefe dünyasına taşımıştır. İnsan felsefesi, değer teorisi ve fenomenolojik yöntem konularındaki eserleriyle Türk akademik felsefesinin temellerini atan düşünürlerden biridir.
Takiyettin Mengüşoğlu, 1905 yılında Manisa'da doğdu. Erken yaşlardan itibaren felsefeye ilgi duyan Mengüşoğlu, yükseköğrenim için Almanya'ya giderek Berlin Üniversitesi'nde felsefe eğitimi aldı.
Berlin'de 20. yüzyılın en önemli ontologlarından biri kabul edilen Nicolai Hartmann'ın öğrencisi oldu. Hartmann'ın yeni ontoloji ve katmanlı varlık anlayışı, Mengüşoğlu'nun düşüncesinin temel çerçevesini oluşturdu. Doktora çalışmasını Hartmann danışmanlığında tamamlayarak Almanya'daki felsefi geleneği derinlemesine özümsedi.
Türkiye'ye döndükten sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde akademik kariyerine başladı. Uzun yıllar sistematik felsefe, fenomenoloji, felsefi antropoloji ve ontoloji dersleri vererek pek çok öğrenci yetiştirdi.
Mengüşoğlu'nun düşüncesinin merkezinde 'insan' problemi yer almaktadır. 'İnsan Felsefesi' adlı kapsamlı eserinde insanı biyolojik, psikolojik, sosyal ve tinsel boyutlarıyla ele alarak fenomenolojik bir antropoloji inşa etmeye çalışmıştır. Hartmann'ın kategorik analiz yöntemini insan sorununa uygulayan Mengüşoğlu, insanı indirgemeci yaklaşımlardan kurtararak bütünsel bir perspektif sunmuştur.
'Felsefeye Giriş' adlı eseri, Türkiye'de felsefe eğitiminin temel kaynaklarından biri olarak uzun yıllar ders kitabı işlevi görmüştür. 'Fenomenoloji ve Nicolai Hartmann' çalışmasıyla ise hocasının düşünce sistemini Türk okuruna sistematik biçimde tanıtmıştır.
Kant ve Scheler'in insan anlayışlarını karşılaştırmalı olarak inceleyen Mengüşoğlu, değer felsefesi alanında da önemli katkılarda bulunmuştur. Max Scheler'in değer fenomenolojisi ile Kant'ın ahlak felsefesini eleştirel bir perspektifle ele almıştır.
Mengüşoğlu, Türkiye'de akademik felsefenin kurumsallaşması sürecinde belirleyici bir rol oynamıştır. İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü'ndeki uzun soluklu hocalığıyla birçok önemli Türk filozofunun yetişmesine katkıda bulunmuştur. 1984 yılında vefat etmiştir.
Eğitim Hayatı
Kariyer Kronolojisi
Yayınevleri
Üretim Dönemleri
Temel Eserler Dönemi
Fenomenoloji, felsefi antropoloji ve ontoloji alanlarındaki temel eserlerini ürettiği en verimli dönemi.
Düşünsel Çizgi
Takiyettin Mengüşoğlu'nun düşüncesi, Nicolai Hartmann'ın yeni ontolojisi ve fenomenolojik gelenek üzerine kuruludur. İnsanı çok katmanlı bir varlık olarak ele alan Mengüşoğlu, felsefi antropoloji, değer felsefesi ve ontoloji alanlarında özgün katkılarda bulunmuştur. Kant ve Scheler gibi düşünürlerin insan anlayışlarını karşılaştırmalı olarak incelemiş, Türkiye'de sistematik felsefenin ve fenomenolojinin akademik temsilciliğini üstlenmiştir.
Berlin Dönemi
1930–1940Nicolai Hartmann'ın öğrencisi olarak ontoloji, fenomenoloji ve sistematik felsefe eğitimi aldığı kurucu dönem.
İstanbul Dönemi
1940–1984İstanbul Üniversitesi'nde fenomenoloji, felsefi antropoloji ve ontoloji alanlarında ders verdiği ve temel eserlerini ürettiği olgunluk dönemi.
Uzmanlık Alanları & Kavramlar
Uzmanlık Alanları
Temel Kavramlar
Vefatı
Toplam 5 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)
1970'ler
Değişme ve Süreklilik
AraştırmaFenomenoloji ve Nicolai Hartmann
Araştırma1960'ler
Akademik Görevler
Profesör — İstanbul Üniversitesi
Zaman Çizelgesi
Manisa'da doğdu.
Berlin Üniversitesi'nde Nicolai Hartmann danışmanlığında doktora eğitimini tamamladı.
İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü'nde öğretim üyeliğine başladı.
'Felsefeye Giriş' yayımlandı.
'İnsan Felsefesi' ve 'Kant ve Scheler'de İnsan Problemi' yayımlandı.
'Fenomenoloji ve Nicolai Hartmann' yayımlandı.
'Değişme ve Süreklilik' yayımlandı.
Vefat etti.
Entelektüel Gelişim Dönemleri
Berlin Dönemi
1930–1940Nicolai Hartmann'ın öğrencisi olarak ontoloji, fenomenoloji ve sistematik felsefe eğitimi aldığı kurucu dönem.
İstanbul Dönemi
1940–1984İstanbul Üniversitesi'nde fenomenoloji, felsefi antropoloji ve ontoloji alanlarında ders verdiği ve temel eserlerini ürettiği olgunluk dönemi.
Üretim Dönemleri
Temel Eserler Dönemi
Fenomenoloji, felsefi antropoloji ve ontoloji alanlarındaki temel eserlerini ürettiği en verimli dönemi.
Alıntılar
"İnsan, doğanın bir parçası olmakla birlikte, doğayı aşan bir varlıktır."
"Felsefe, insanın kendini ve dünyasını anlama çabasının en yüksek ifadesidir."
"Değişme ve süreklilik, varlığın ayrılmaz iki yüzüdür."
Kaynakça
İoanna Kuçuradi, Takiyettin Mengüşoğlu ve Türkiye'de Felsefe .
İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü, Felsefe Arkivi - Mengüşoğlu Özel Sayısı .
Bu sayfada bir hata mı var?
Hata Bildir