İbrahim Kafesoğlu
1914, Akçaabat, Trabzon — ☾ 1984
İbrahim Kafesoğlu (1914-1984), Türk tarihçi ve kültür tarihçisidir. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde uzun yıllar öğretim üyeliği yapmıştır. Selçuklu tarihi, Türk bozkır kültürü ve Türk millî kültürü üzerine temel çalışmalarıyla tanınır. Türk-İslam sentezi kavramının akademik temellerini atan isimlerden biridir. Milliyetçi-muhafazakâr tarih yazımının en etkili temsilcilerinden kabul edilir.
İbrahim Kafesoğlu, 1914 yılında Trabzon'un Akçaabat ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Trabzon'da tamamladıktan sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'ne girdi ve 1936'da mezun oldu.
Akademik kariyerine İstanbul Üniversitesi'nde başlayan Kafesoğlu, 'Sultan Melikşah Devrinde Büyük Selçuklu İmparatorluğu' konulu teziyle doktorasını tamamladı (1943). 1950'de doçent, 1963'te profesör oldu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Genel Türk Tarihi Kürsüsü'nde uzun yıllar ders verdi.
Kafesoğlu'nun akademik çalışmaları üç ana eksende şekillenmiştir: Selçuklu İmparatorluğu tarihi, Türk bozkır kültürü ve Türk millî kültür meselesi. 'Sultan Melikşah Devrinde Büyük Selçuklu İmparatorluğu' adlı eseri, Selçuklu tarihçiliğinin Türkiye'deki temel kaynaklarından biri olmuştur. 'Türk Bozkır Kültürü' çalışmasıyla İslam öncesi Türk toplumsal yapısını ve devlet geleneğini sistematik biçimde ele almıştır.
En bilinen eseri 'Türk Millî Kültürü' (1977), Türk kültür tarihini bütüncül bir perspektifle ele alan kapsamlı bir çalışmadır. Bu eser, Türk-İslam sentezi düşüncesinin akademik temellerini oluşturması bakımından büyük etki yaratmıştır. Aydınlar Ocağı'nın düşünsel çerçevesinin şekillenmesinde Kafesoğlu'nun fikirleri belirleyici olmuştur.
Kafesoğlu, Harezmşahlar Devleti tarihi üzerine de önemli çalışmalar yapmış, bu devletin siyasi tarihini arşiv kaynaklarına dayanarak incelemiştir. 1984 yılında İstanbul'da vefat etmiştir.
Eğitim Hayatı
Kariyer Kronolojisi
Yayınevleri
Düşünsel Çizgi
Kafesoğlu'nun düşünce dünyası, Türk kültürel kimliğinin tarihsel temellerini ortaya koymak üzerine kuruludur. İslam öncesi bozkır kültüründen İslami dönem Türk medeniyetine uzanan sürekliliği vurgulayan bir kültür tarihçiliği yaklaşımı benimsemiştir.
Erken Akademik Dönem
1936–1955Selçuklu tarihi üzerine yoğunlaşma ve doktora çalışması. Kaynak odaklı siyasi tarihçilik.
Olgunluk Dönemi
1956–1975Selçuklu tarihinden genel Türk tarihi ve kültür tarihine genişleme. Harezmşahlar ve Müslüman Türk devletleri üzerine çalışmalar.
Sentez Dönemi
1976–1984Türk kültürel kimliğinin bütüncül sentezini ortaya koyma çabası. Türk-İslam sentezi düşüncesinin sistematik formülasyonu.
Önemli Dönüm Noktaları
Kamusal Faaliyetler
Uzmanlık Alanları & Kavramlar
Uzmanlık Alanları
Temel Kavramlar
Vefatı
1984 — İstanbul'da vefat etti.
Toplam 8 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)
1980'ler
1970'ler
Türk Millî Kültürü
AraştırmaSelçuklu Tarihi
Araştırma1960'ler
Müslüman Türk Devletleri Tarihi
Araştırma1950'ler
Akademik Makaleler
Selçuklu Devri Türk Tarihinin Bazı Meseleleri
Türk Tarihinde Moğol Çağı
Kutadgu Bilig ve Kültür Tarihimizdeki Yeri
Akademik Görevler
Profesör — İstanbul Üniversitesi
Doçent — İstanbul Üniversitesi
Ödüller
Türk Kültürüne Hizmet Ödülü
Kurumsal Roller
Kurucu Üye — Aydınlar Ocağı
Türk-İslam sentezi düşüncesinin geliştirilmesinde etkin rol almıştır.
Üye — Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü
Türk kültür tarihi araştırmalarına katkıda bulunmuştur.
Zaman Çizelgesi
Trabzon'un Akçaabat ilçesinde doğdu.
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nden mezun oldu.
Doktora tezini tamamladı: Sultan Melikşah Devrinde Büyük Selçuklu İmparatorluğu.
Doçent unvanını aldı.
'Sultan Melikşah Devrinde Büyük Selçuklu İmparatorluğu' kitap olarak yayımlandı.
'Harezmşahlar Devleti Tarihi' yayımlandı.
Profesör unvanını aldı.
'Müslüman Türk Devletleri Tarihi' yayımlandı.
Aydınlar Ocağı'nın kuruluşuna katkıda bulundu.
'Selçuklu Tarihi' yayımlandı.
En önemli eseri 'Türk Millî Kültürü' yayımlandı.
'Türk Bozkır Kültürü' ve 'Eski Türk Dini' yayımlandı.
İstanbul'da vefat etti.
Entelektüel Gelişim Dönemleri
Erken Akademik Dönem
1936–1955Selçuklu tarihi üzerine yoğunlaşma ve doktora çalışması. Kaynak odaklı siyasi tarihçilik.
Olgunluk Dönemi
1956–1975Selçuklu tarihinden genel Türk tarihi ve kültür tarihine genişleme. Harezmşahlar ve Müslüman Türk devletleri üzerine çalışmalar.
Sentez Dönemi
1976–1984Türk kültürel kimliğinin bütüncül sentezini ortaya koyma çabası. Türk-İslam sentezi düşüncesinin sistematik formülasyonu.
Alıntılar
"Türk milleti, tarih boyunca devlet kurmayı ve yaşatmayı en iyi bilen milletlerden biri olmuştur."
"Bozkır kültürü, Türk devlet geleneğinin ve toplumsal yapısının temelini oluşturur."
Kaynakça
Salim Koca, İbrahim Kafesoğlu: Hayatı ve Eserleri .
Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, İbrahim Kafesoğlu Hatıra Kitabı .
Mehmet Saray, Türk Tarihçiliğinde İbrahim Kafesoğlu'nun Yeri .
Bu sayfada bir hata mı var?
Hata Bildir