Halil İnalcık
1916, İstanbul — ☾ 2016
Halil İnalcık (1916-2016), Osmanlı tarihini uluslararası akademik çevrelere tanıtan en etkili Türk tarihçilerden biridir. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde doktora yapan İnalcık, Türkiye, ABD ve ardından yeniden Türkiye'de sürdürdüğü akademik kariyeriyle Osmanlı kurumsal, ekonomik ve sosyal tarihinin temel eserlerini kaleme almıştır. Chicago Üniversitesi'nde on dört yıl, Bilkent Üniversitesi'nde ise 1993'ten ömrünün sonuna dek görev yapan İnalcık, Osmanlı arşiv belgelerini sistematik biçimde kullanan öncü yöntemiyle Osmanlı tarih yazımında dönüşümün simgesi haline gelmiştir. Yüz yıllık ömrünü tarih araştırmalarına adayan İnalcık, Osmanlı tarihçiliğinin uluslararası arenada en saygın isimlerinden biri olarak kabul görmekteydi.
Halil İnalcık, 26 Mayıs 1916'da İstanbul'da dünyaya geldi. Balkanlı köklerden gelen ailesinin çocuğu olan İnalcık, ilk ve orta öğrenimini İstanbul'da tamamladı. Ardından Ankara'ya giderek yeni kurulan Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ne kaydoldu; bu fakülte, 1930'larda Türkiye'de modern tarih araştırmalarının merkezi konumundaydı. Fakülteyi 1940 yılında bitiren İnalcık, 1942'de aynı kurumda doktorasını tamamladı. Doktora tezi olan 'Tanzimat ve Bulgar Meselesi', Tanzimat sürecini Balkan tarihi bağlamında ele alan özgün bir arşiv çalışmasıydı ve 1943'te Türk Tarih Kurumu yayınları arasında basıldı.
İnalcık, 1940'lı ve 1950'li yıllarda Ankara Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak çalışırken bir yandan da Türk Tarih Kurumu bünyesinde arşiv araştırmaları yürüttü. Bu dönemde Osmanlı tapu tahrir defterleri, kadı sicilleri ve kanunname külliyatı üzerine sistematik çalışmalar geliştirdi; söz konusu yöntem zamanla onun akademik kimliğinin belirleyici özelliği hâline geldi. 1954'te yayımladığı 'Fatih Devri Üzerinde Tetkikler ve Vesikalar I' ve Arnavutluk'a ait 1431-1432 tarihli tahrir defterinin neşri olan 'Hicrî 835 Tarihli Sûret-i Defter-i Sancak-i Arvanid' adlı çalışmaları, birincil Osmanlı belgelerine dayanan tarih yazımının Türkiye'deki erken ve kapsamlı örnekleri arasında yer almaktadır.
1960'lı ve 1970'li yıllarda İnalcık'ın uluslararası akademik çevrelerdeki etkinliği belirgin biçimde arttı. 1969'da İngilizce olarak kaleme aldığı 'The Ottoman Empire: The Classical Age 1300-1600' adlı eseri, Batı tarihçiliğinde Osmanlı'ya dair en başvurulan kaynaklardan biri konumuna yükseldi. 1972'de Chicago Üniversitesi'ne geçen İnalcık, 1986'ya dek bu kurumda ders verdi. Chicago yılları, öğrenciler aracılığıyla akademik mirasının geniş bir coğrafyaya yayıldığı en verimli dönemlerinden biri oldu. Osmanlı ekonomisini dünya sistemi tartışmalarıyla ilişkilendirdiği makaleleri ve derleme çalışmaları da bu dönemde olgunlaştı.
1986'da Chicago'dan ayrılan İnalcık, 1993'te Ankara yakınlarında yeni kurulan Bilkent Üniversitesi'ne katıldı ve burada Tarih Bölümü'nün oluşumuna katkıda bulundu. Bilkent yıllarında hem Türkçe hem de İngilizce olarak kapsamlı sentez çalışmaları yayımladı. Donald Quataert ile birlikte hazırladığı 'An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300-1914' (1994) Cambridge University Press tarafından basıldı ve kısa sürede Osmanlı tarih yazımının standart başvuru eserlerinden biri haline geldi. 2009'dan itibaren yayımlanmaya başlayan 'Devlet-i 'Aliyye' serisi, Osmanlı devlet yapısını, köylü toplumunu ve iktisadi ilişkilerini belgelere dayanarak inceleyen kapsamlı bir Türkçe sentez ortaya koydu.
Halil İnalcık 17 Temmuz 2016'da Ankara'da hayatını kaybetti; tam yüz yıllık ömrünün son dönemlerine dek akademik çalışmalarını sürdürdüğü bilinmektedir. Osmanlı arşiv belgelerini tarih araştırmalarının merkezine yerleştiren metodolojisi, Türkiye'de ve uluslararası akademik çevrelerde Osmanlı tarih yazımını dönüştüren kalıcı bir etki bırakmıştır.
Eğitim Hayatı
Kariyer Kronolojisi
Dergiler & Gazeteler
Yayınevleri
Üretim Dönemleri
Arşiv Öncülüğü Dönemi
Ankara Üniversitesi ve Türk Tarih Kurumu bünyesinde Osmanlı arşiv belgelerine dayanan sistematik tarih araştırmalarının temeli atıldı. Doktora tezi, tahrir defteri neşirleri ve Fatih dönemi araştırmaları bu dönemin ürünleridir.
Uluslararası Yükseliş Dönemi
İngilizce kitap ve makaleleriyle Osmanlı tarih yazımını uluslararası akademik çevrelere taşıdı. Chicago Üniversitesi'ndeki öğretim faaliyetleri, kuşaklar boyu Osmanlı tarihçisinin yetişmesine katkıda bulundu.
Büyük Sentezler Dönemi
Bilkent Üniversitesi'nde kapsamlı Türkçe ve İngilizce sentez çalışmaları yayımlandı. 'Devlet-i 'Aliyye' serisi, 'Has-bağçede 'Ayş u Tarab', 'Rönesans Avrupası' gibi eserler bu dönemin ürünleridir.
Düşünsel Çizgi
İnalcık'ın tarih yazımı, birincil Osmanlı arşiv belgelerine — başta tahrir defterleri, kadı sicilleri ve kanunnameler — dayanan sistematik analiz yöntemine dayanır. Tımar sistemi ve Osmanlı toprak düzeni üzerine öncü çalışmalar geliştiren İnalcık, bu araştırmaları Osmanlı ekonomisini dünya sistemi içindeki konumuyla ilişkilendirerek genişletmiştir. Kurumsal tarih analiziyle sosyal ve ekonomik tarih perspektifini birleştiren yaklaşımı, Osmanlı tarih yazımında yöntemsel bir dönüşümün öncüsü olmuştur.
Kuruluş Dönemi (1940-1960)
1940–1960Bu dönemde İnalcık, Osmanlı arşiv belgelerini tarih araştırmalarında sistematik biçimde kullanmaya başladı. Türk Tarih Kurumu bünyesindeki çalışmaları kapsamında Balkanlar, Tanzimat ve Fatih dönemi üzerine yoğunlaştı. Tahrir defterlerini ve kadı sicillerini kaynakça temelinde kullanan öncü metodoloji bu dönemde gelişti.
Uluslararasılaşma Dönemi (1960-1980)
1960–1980İnalcık bu dönemde uluslararası akademik çevrelerde etkin biçimde yer almaya başladı. İngilizce kaleme aldığı 'The Ottoman Empire: The Classical Age 1300-1600', Batı'da Osmanlı tarihine ilişkin temel başvuru kaynağına dönüştü. Chicago Üniversitesi'ndeki öğretimiyle kuşaklar boyu Osmanlı tarihçisi yetiştirdi. Osmanlı ekonomisini dünya sistemi ile ilişkilendiren analizleri de bu dönemde olgunlaştı.
Sentez Dönemi (1980-2000)
1980–2000Chicago sonrası dönemde İnalcık, kapsamlı sentezlere yöneldi. Cambridge University Press için Donald Quataert ile birlikte hazırladığı iki ciltlik ekonomik-sosyal tarih çalışması, Osmanlı tarih yazımının milat eserleri arasında yer aldı. Aynı dönemde Osmanlı hukuku, kanunnameler ve devlet yapısını inceleyen çalışmaları Türkçe olarak da yayımlamaya başladı.
Olgunlaşma Dönemi (2000-2016)
2000–2016Bilkent Üniversitesi'ndeki son yıllarında İnalcık, hem Osmanlı saray kültürünü hem de devlet yapısını kapsamlı Türkçe sentezlerle ele aldı. 'Devlet-i 'Aliyye' serisi bu dönemin en önemli ürünü oldu. Yüz yaşına dek akademik üretimini sürdüren İnalcık, son çalışmalarında da arşiv belgelerini esas alan yöntemine sadık kaldı.
Önemli Dönüm Noktaları
Kamusal Faaliyetler
Uzmanlık Alanları & Kavramlar
Uzmanlık Alanları
Temel Kavramlar
Vefatı
Toplam 27 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)
2010'ler
Rönesans Avrupası
Araştırma2000'ler
Doğu Batı: Makaleler II
DerlemeAtatürk ve Demokratik Türkiye
AraştırmaTurkey and Europe in History
AraştırmaOsmanlı ve Modern Türkiye
DerlemeDoğu Batı: Makaleler I
DerlemeŞair ve Patron
AraştırmaOsmanlı'da Devlet, Hukuk, Adalet
Araştırma1990'ler
1980'ler
1970'ler
1960'ler
1950'ler
1940'ler
Tanzimat ve Bulgar Meselesi
AraştırmaAkademik Makaleler
Ottoman Methods of Conquest
Capital Formation in the Ottoman Empire
The Ottoman Economic Mind and Aspects of the Ottoman Economy
The Khan and the Tribal Aristocracy: The Crimean Khanate under Sahib Girey I
The Policy of Mehmed II toward the Greek Population of Istanbul and the Byzantine Buildings of the City
The Ottoman Decline and Its Effects upon the Reaya
The Rise of the Turcoman Maritime Principalities in Anatolia, Byzantium, and the Crusades
Istanbul: An Islamic City
Konferans Bildirileri
Ottoman Galata, 1453-1553
State and Ideology under Sultan Süleyman I
The Ottoman State: Economy and Society, 1300-1600
Fatih Sultan Mehmed and His Time
Program Serileri
Düzenli yayınlanan program ve seri içerikler
Tarihin Arka Odası - Halil İnalcık Özel Bölümleri
Habertürk TVMurat Bardakçı'nın sunduğu 'Tarihin Arka Odası' programında Halil İnalcık'ın konuk olarak katıldığı özel bölümler. Osmanlı tarihi, arşiv çalışmaları ve tarihçilik mesleği üzerine söyleşiler.
Tarih ve Medeniyet - TRT Belgesel
TRT BelgeselTRT Belgesel kanalında yayımlanan Osmanlı tarihi belgesel serisinde İnalcık'ın akademik danışman ve anlatıcı olarak yer aldığı bölümler.
32. Gün - Halil İnalcık Söyleşisi
32. GünMehmet Ali Birand'ın hazırladığı 32. Gün programında Halil İnalcık ile yapılan kapsamlı söyleşi. Osmanlı tarih yazımı, Türkiye'nin tarihsel kimliği ve akademik hayat üzerine değerlendirmeler.
Konferanslar
4 konferans ve panel kaydı
Röportajlar
6 röportaj ve söyleşi
Halil İnalcık ile Osmanlı Tarihi Üzerine Söyleşi
100 Yaşında Bir Tarihçi: Halil İnalcık
Halil İnalcık - Tarihçilerin Kutbu Belgeseli
Halil İnalcık ile Arşiv ve Tarihçilik Üzerine
Halil İnalcık - Chicago Üniversitesi Yılları ve Amerikan Akademisi
Halil İnalcık - Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Tarihsel Süreklilik
Köşe Yazarlığı
Akademik Görevler
Öğretim Üyesi / Profesör — Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
Profesör — Chicago Üniversitesi
Seçkin Üniversite Profesörü — Bilkent Üniversitesi
Misafir Profesör — University of Pennsylvania
Misafir Profesör — Columbia University
Ödüller
Türkiye Bilimler Akademisi Şeref Üyeliği
Türk tarih yazımına katkıları nedeniyle verilen şeref üyeliği.
Türk Tarih Kurumu Şeref Üyeliği
Türk ve Osmanlı tarih araştırmalarına katkıları dolayısıyla verilen şeref üyeliği.
Fahri Doktora - Boğaziçi Üniversitesi
Osmanlı tarihçiliğine üstün katkıları nedeniyle verilen fahri doktora unvanı.
Fahri Doktora - Atina Üniversitesi
Balkan ve Osmanlı tarihi araştırmalarındaki katkıları nedeniyle verilen fahri doktora unvanı.
Fahri Doktora - Sofya Üniversitesi
Osmanlı dönemi Balkan tarihi çalışmalarına katkıları dolayısıyla verilen fahri doktora unvanı.
Fahri Doktora - Hebrew University of Jerusalem
Osmanlı tarihi ve Ortadoğu araştırmalarına katkıları nedeniyle verilen fahri doktora unvanı.
Fahri Doktora - Uludağ Üniversitesi
Türk ve Osmanlı tarihçiliğine katkıları dolayısıyla verilen fahri doktora unvanı.
Fahri Doktora - Saraybosna Üniversitesi
Osmanlı dönemi Bosna tarihi ve Balkan araştırmalarına katkıları dolayısıyla verilen fahri doktora unvanı.
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Üstün Hizmet Ödülü
Osmanlı tarihçiliğine ve Türk kültürüne üstün katkıları nedeniyle Cumhurbaşkanlığı tarafından verilen ödül.
Ordre des Arts et des Lettres (Sanat ve Edebiyat Nişanı)
Osmanlı tarihi alanında uluslararası akademik katkıları ve Türk-Fransız kültürel ilişkilerine hizmeti dolayısıyla Fransa tarafından verilen nişan.
Austrian Cross of Honour for Science and Art
Osmanlı-Avusturya ilişkileri ve Avrupa tarihi araştırmalarına katkıları dolayısıyla Avusturya tarafından verilen bilim ve sanat haçı.
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü
Türk tarih yazımı ve kültürüne üstün katkıları dolayısıyla Cumhurbaşkanlığı tarafından verilen büyük ödül.
British Academy Corresponding Fellow
İngiliz Bilimler Akademisi tarafından uluslararası tarih yazımına katkıları nedeniyle verilen muhabir üyelik.
American Academy of Arts and Sciences Foreign Honorary Member
Amerikan Sanat ve Bilimler Akademisi tarafından Osmanlı tarihçiliğine katkıları nedeniyle verilen yabancı onursal üyelik.
Türk Kültürüne Hizmet Vakfı Büyük Ödülü
Türk kültür ve tarih araştırmalarına ömür boyu katkıları dolayısıyla verilen büyük ödül.
TÜBA Akademi Ödülü - Sosyal Bilimler
Sosyal bilimler alanında üstün akademik başarı ve katkıları dolayısıyla TÜBA tarafından verilen ödül.
Tez Danışmanlıkları
The Province of Canik in the Eighteenth Century
Ottoman Manufacturing in the Age of the Industrial Revolution
The Ottoman Empire and the World-Economy: The Nineteenth Century
Peasants, Commercialization, and Legitimation of State Power in Sixteenth-Century Ottoman Empire
Kurumsal Roller
Araştırmacı ve Yayın Kurulu Üyesi — Türk Tarih Kurumu
Türk Tarih Kurumu bünyesinde arşiv araştırmaları yürütmüş; Belleten dergisinde çok sayıda makale yayımlamıştır.
Kurucu Editör — Osmanlı Araştırmaları / Journal of Ottoman Studies
Osmanlı tarihçiliğine odaklanan bu hakemli derginin kuruluşunda etkin rol üstlenmiştir.
Katkıda Bulunan Yazar — Encyclopaedia of Islam (2. Baskı)
Encyclopaedia of Islam'ın ikinci baskısı için çok sayıda madde kaleme almıştır; özellikle Osmanlı kurumları, devlet yapısı ve ekonomik tarih konularında kapsamlı maddeler yazmıştır.
Editör — Cambridge History of Turkey
Cambridge History of Turkey serisinin editörlüğünü üstlenmiş; Osmanlı tarihine ilişkin bölümleri derlemiştir.
Danışma Kurulu Üyesi — IRCICA (İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi)
İstanbul merkezli IRCICA'nın danışma kurulunda görev yapmış; Osmanlı tarih projelerine akademik katkıda bulunmuştur.
Kurucu Editör — Archivum Ottomanicum
1969'da Tibor Halasi-Kun ile birlikte kurduğu uluslararası Osmanlı araştırmaları dergisinin editörlüğünü uzun yıllar sürdürmüştür.
İnalcık'in kurucusu olduğu veya kuruluşunda önemli rol üstlendiği kuruluşlar.
Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü
Chicago Üniversitesi'nden emekli olduktan sonra Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümünü kurmuş ve 23 yıl boyunca lisansüstü seminerler vermiştir.
Halil İnalcık Osmanlı Araştırmaları Merkezi (HICOS)
Bilkent Üniversitesi'nde kurulan uluslararası Osmanlı araştırma merkezi. İnalcık kişisel arşivini bu merkeze bağışlamıştır.
Archivum Ottomanicum
Tibor Halasi-Kun ile birlikte kurduğu, Osmanlı araştırmalarına adanmış uluslararası akademik dergi.
Osmanlı Araştırmaları Dergisi
Osmanlı araştırmaları alanında hakemli Türk akademik dergisi.
Uluslararası Osmanlı Sosyal ve Ekonomik Tarihi Derneği (IAOSEH)
Her üç yılda bir kongre düzenleyen, Osmanlı ekonomi ve sosyal tarihçilerini bir araya getiren uluslararası akademik forum.
Zaman Çizelgesi
26 Mayıs'ta İstanbul'da doğdu.
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ne kaydoldu.
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ni bitirdi; aynı fakültede asistan olarak akademik kariyerine başladı.
Ankara Üniversitesi'nde 'Tanzimat ve Bulgar Meselesi' başlıklı doktora tezini tamamladı.
Doktora tezi Türk Tarih Kurumu yayınları arasında kitap olarak yayımlandı.
Ankara Üniversitesi'nde doçentliğe yükseldi.
Londra Üniversitesi School of Oriental and African Studies'te (SOAS) misafir araştırmacı olarak bulundu.
'Fatih Devri Üzerinde Tetkikler ve Vesikalar I' ve 'Hicrî 835 Tarihli Sûret-i Defter-i Sancak-i Arvanid' adlı iki arşiv çalışmasını Türk Tarih Kurumu aracılığıyla yayımladı.
'Ottoman Methods of Conquest' makalesi Studia Islamica dergisinde yayımlandı.
Ankara Üniversitesi'nde profesörlüğe yükseldi.
Columbia University'de misafir profesör olarak bir yıl ders verdi.
University of Pennsylvania'da misafir profesör olarak bulundu.
'The Ottoman Empire: The Classical Age 1300-1600' İngilizce olarak yayımlandı; eser Batı akademyasında Osmanlı tarihi alanında temel başvuru kaynağına dönüştü.
Tibor Halasi-Kun ile birlikte 'Archivum Ottomanicum' dergisini kurdu.
Chicago Üniversitesi Yakın Doğu Dilleri ve Uygarlıkları Bölümü'nde profesör olarak göreve başladı.
'The Ottoman Empire and the World Economy' derleme kitabını yayımladı.
Uluslararası Osmanlı Sosyal ve Ekonomik Tarihi Derneği'ni (IAOSEH) kurdu.
'Osmanlı Araştırmaları / Journal of Ottoman Studies' dergisinin kuruluşuna katkıda bulundu.
'Studies in Ottoman Social and Economic History' adlı makale derlemesi Variorum Reprints tarafından yayımlandı.
Chicago Üniversitesi'ndeki görevinden emekli oldu.
Journal of Turkish Studies / Türklük Bilgisi Araştırmaları dergisinde 'Armağan: Festschrift for Halil İnalcık' özel sayısı yayımlandı.
Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü'ne seçkin üniversite profesörü olarak katıldı; 'Osmanlı İmparatorluğu: Toplum ve Ekonomi' adlı Türkçe makale derlemesini yayımladı.
Donald Quataert ile birlikte hazırladığı 'An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300-1914' Cambridge University Press tarafından yayımlandı.
'Osmanlı'da Devlet, Hukuk, Adalet' ve 'Osmanlı Tarihinde İslâmiyet ve Devlet' adlı çalışmalarını yayımladı.
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nü aldı.
'Şair ve Patron' adlı çalışmasını yayımladı.
TÜBA Akademi Ödülü'nü sosyal bilimler dalında aldı.
Türk Kültürüne Hizmet Vakfı Büyük Ödülü'nü aldı.
Bilkent Üniversitesi'nde Halil İnalcık Osmanlı Araştırmaları Merkezi (HICOS) kuruldu.
'Devlet-i 'Aliyye' serisinin birinci cildi Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları tarafından yayımlandı.
'Has-bağçede 'Ayş u Tarab: Nedimler, Şairler, Mutribler' ve 'Rönesans Avrupası' adlı çalışmalarını yayımladı.
'Devlet-i 'Aliyye' serisinin ikinci cildi yayımlandı.
'Devlet-i 'Aliyye' serisinin üçüncü cildi yayımlandı.
100. yaş gününde çeşitli üniversiteler ve kuruluşlar tarafından onuruna törenler düzenlendi.
'Devlet-i 'Aliyye' serisinin dördüncü ve son cildi yayımlandı.
17 Temmuz'da Ankara'da hayatını kaybetti; ölümünde yüz yaşındaydı.
Entelektüel Gelişim Dönemleri
Kuruluş Dönemi (1940-1960)
1940–1960Bu dönemde İnalcık, Osmanlı arşiv belgelerini tarih araştırmalarında sistematik biçimde kullanmaya başladı. Türk Tarih Kurumu bünyesindeki çalışmaları kapsamında Balkanlar, Tanzimat ve Fatih dönemi üzerine yoğunlaştı. Tahrir defterlerini ve kadı sicillerini kaynakça temelinde kullanan öncü metodoloji bu dönemde gelişti.
Uluslararasılaşma Dönemi (1960-1980)
1960–1980İnalcık bu dönemde uluslararası akademik çevrelerde etkin biçimde yer almaya başladı. İngilizce kaleme aldığı 'The Ottoman Empire: The Classical Age 1300-1600', Batı'da Osmanlı tarihine ilişkin temel başvuru kaynağına dönüştü. Chicago Üniversitesi'ndeki öğretimiyle kuşaklar boyu Osmanlı tarihçisi yetiştirdi. Osmanlı ekonomisini dünya sistemi ile ilişkilendiren analizleri de bu dönemde olgunlaştı.
Sentez Dönemi (1980-2000)
1980–2000Chicago sonrası dönemde İnalcık, kapsamlı sentezlere yöneldi. Cambridge University Press için Donald Quataert ile birlikte hazırladığı iki ciltlik ekonomik-sosyal tarih çalışması, Osmanlı tarih yazımının milat eserleri arasında yer aldı. Aynı dönemde Osmanlı hukuku, kanunnameler ve devlet yapısını inceleyen çalışmaları Türkçe olarak da yayımlamaya başladı.
Olgunlaşma Dönemi (2000-2016)
2000–2016Bilkent Üniversitesi'ndeki son yıllarında İnalcık, hem Osmanlı saray kültürünü hem de devlet yapısını kapsamlı Türkçe sentezlerle ele aldı. 'Devlet-i 'Aliyye' serisi bu dönemin en önemli ürünü oldu. Yüz yaşına dek akademik üretimini sürdüren İnalcık, son çalışmalarında da arşiv belgelerini esas alan yöntemine sadık kaldı.
Üretim Dönemleri
Arşiv Öncülüğü Dönemi
Ankara Üniversitesi ve Türk Tarih Kurumu bünyesinde Osmanlı arşiv belgelerine dayanan sistematik tarih araştırmalarının temeli atıldı. Doktora tezi, tahrir defteri neşirleri ve Fatih dönemi araştırmaları bu dönemin ürünleridir.
Uluslararası Yükseliş Dönemi
İngilizce kitap ve makaleleriyle Osmanlı tarih yazımını uluslararası akademik çevrelere taşıdı. Chicago Üniversitesi'ndeki öğretim faaliyetleri, kuşaklar boyu Osmanlı tarihçisinin yetişmesine katkıda bulundu.
Büyük Sentezler Dönemi
Bilkent Üniversitesi'nde kapsamlı Türkçe ve İngilizce sentez çalışmaları yayımlandı. 'Devlet-i 'Aliyye' serisi, 'Has-bağçede 'Ayş u Tarab', 'Rönesans Avrupası' gibi eserler bu dönemin ürünleridir.
Alıntılar
"Tarih, belgedir. Belge yoksa tarih yoktur."
"Osmanlı Devleti bir cihan devletiydi; birbirinden farklı dinlere, dillere ve kültürlere sahip toplulukları yüzyıllar boyu bir arada tutmayı başarmış bir imparatorluktu."
"Osmanlı tarihini anlamak için Osmanlıca bilmek ve arşivlere girmek şarttır. Başka türlü bu tarihi anlamak mümkün değildir."
"Tımar sistemi, Osmanlı Devleti'nin askerî ve malî temelinin ta kendisiydi. Bu sistemi anlamadan Osmanlı'nın gücünü ve sınırlarını kavrayamazsınız."
"Tarihçi tarafsız olmalıdır; ne yüceltmek ne de yermek için tarih yazılır. Tarih gerçeği bulmak için yazılır."
"Ben ömrümü Osmanlı arşivlerinde geçirdim. Arşiv benim laboratuvarımdır."
"Osmanlı İmparatorluğu'nu yıkan, dışarıdan gelen baskılar kadar içerideki dönüşüm dinamikleriydi. Bunu anlamadan çöküş teorileri havada kalır."
"Osmanlı'nın Batı ile ilişkisi tek yönlü bir etkilenme değildir. Karşılıklı etkileşim vardır; bunu görmezden gelmek tarihi çarpıtmaktır."
"Kadı sicilleri, Osmanlı toplumunun gerçek yüzünü gösterir. Halkın gündelik hayatını, anlaşmazlıklarını, ekonomik ilişkilerini bu belgelerden öğreniriz."
"Yüz yaşıma geldim, hâlâ öğrenecek çok şey var. Tarihçilik bitmez; her yeni belge yeni bir kapı açar."
"Fatih Sultan Mehmed sadece bir fatih değildi; aynı zamanda bir devlet kurucusu, bir hukuk yapıcısı ve bir kültür hamîsiydi."
"Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluşu, bir boybeyi çevresinde toplanan savaşçılar grubunun değil, karmaşık toplumsal ve ekonomik koşulların ürünüdür."
"Osmanlı padişahları sanatı ve edebiyatı himaye etmekle yalnızca kültürel bir faaliyette bulunmuyorlardı; aynı zamanda siyasi meşruiyet inşa ediyorlardı."
"Bir tarihçi olarak benim görevim geçmişi yargılamak değil, geçmişte olanı anlamak ve açıklamaktır."
"Rönesans'ı anlamak için Osmanlı'yı bilmek gerekir; çünkü Osmanlı, Avrupa'nın siyasi haritasını ve ticaret yollarını temelden değiştirmiştir."
Kaynakça
Halil İnalcık, Donald Quataert (eds.), An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300-1914 (1994). Cambridge University Press .
Halil İnalcık, The Ottoman Empire: The Classical Age 1300-1600 (1969). Weidenfeld and Nicolson .
Çeşitli Yazarlar, Osmanlı Araştırmaları / Journal of Ottoman Studies - Halil İnalcık Özel Sayısı (2017) .
Halil İnalcık, Devlet-i 'Aliyye: Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar I (2009). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları .
Emine Çaykara, Tarihçilerin Kutbu: Halil İnalcık Kitabı (2005). İş Bankası Kültür Yayınları .
Halil İnalcık, Osmanlı'da Devlet, Hukuk, Adalet (2000). Eren Yayıncılık .
Halil İnalcık, Has-bağçede 'Ayş u Tarab: Nedimler, Şairler, Mutribler (2011). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları .
Çeşitli Yazarlar, Armağan: Festschrift for Halil İnalcık (Journal of Turkish Studies / Türklük Bilgisi Araştırmaları) (1987) .
Suraiya Faroqhi, Approaching Ottoman History: An Introduction to the Sources (1999). Cambridge University Press .
TDV İslâm Ansiklopedisi, İNALCIK, Halil maddesi .
Halil İnalcık, Kuruluş: Osmanlı Tarihini Yeniden Yazmak (2010). Hayy Kitap .
Halil İnalcık, Rönesans Avrupası: Türkiye'nin Batı Medeniyetiyle Özdeşleşme Süreci (2011). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları .
Cemal Kafadar, Between Two Worlds: The Construction of the Ottoman State (1995). University of California Press .
Oktay Özel, Mehmet Öz (der.), Söğüt'ten İstanbul'a: Osmanlı Devleti'nin Kuruluşu Üzerine Tartışmalar (2005). İmge Kitabevi .
Bülent Arı, Halil İnalcık Bibliyografyası (1940-2016) (2016) .
İlber Ortaylı, Tarihçilerin Kutbu Halil İnalcık (Anma Yazısı) (2016) .
Heath W. Lowry, The Nature of the Early Ottoman State (2003). State University of New York Press .
Bu sayfada bir hata mı var?
Hata Bildir