Tevfik Fikret
1867, İstanbul (Kadırga) — ☾ 1915
Tevfik Fikret (1867-1915), Servet-i Fünûn edebiyat hareketinin lideri ve modern Türk şiirinin en önemli kurucularından biridir. Galatasaray Sultanisi'nde aldığı Batı tarzı eğitim, onun edebiyat anlayışını derinden şekillendirmiştir. 1896'da Servet-i Fünûn dergisinin yazı işleri müdürlüğünü üstlenerek Türk edebiyatında yeni bir dönem açmış, Fransız parnasyen ve sembolist şiir akımlarını Türkçeye taşımıştır. Robert Kolej'de uzun yıllar müdürlük yapan Fikret, şiirlerinde özgürlük, adalet, bilim ve ilerleme temalarını işlemiş; istibdat rejimine karşı cesur bir duruş sergilemiştir.
Tevfik Fikret, 24 Aralık 1867'de İstanbul Kadırga'da dünyaya geldi. Asıl adı Mehmed Tevfik'tir. Babası Çankırılı Hüseyin Efendi, Osmanlı bürokrasisinde çeşitli kalemlerde görev yapmıştır. Annesi Hatice Refia Hanım, Fikret henüz küçükken vefat etmiştir.
İlk eğitimini Mahmudiye Valide Rüştiyesi'nde aldıktan sonra 1879'da Galatasaray Sultanisi'ne girdi. Bu okul, Fransız eğitim sistemine göre öğretim yapan seçkin bir kurum olup Fikret'in edebî ve fikrî oluşumunda belirleyici rol oynamıştır. Okulda Recaizâde Mahmud Ekrem ve Muallim Nâci gibi dönemin önemli edebiyatçılarından ders aldı. 1888'de Galatasaray Sultanisi'nden mezun oldu.
Mezuniyet sonrası Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi'nde memur olarak çalışmaya başladı. Ancak edebiyata olan tutkusu bürokratik kariyerinin önüne geçti. 1890'lardan itibaren çeşitli dergi ve gazetelerde şiirleri yayımlanmaya başladı. Mîrsâd, Malûmât ve Servet-i Fünûn dergilerinde yazılar kaleme aldı.
1896 yılında Servet-i Fünûn dergisinin yazı işleri müdürlüğüne getirilmesiyle Türk edebiyat tarihinde yeni bir sayfa açıldı. Fikret'in liderliğinde dergi, Hâlid Ziya Uşaklıgil, Mehmed Rauf, Cenab Şahabeddin, Hüseyin Cahid Yalçın gibi dönemin en yetenekli edebiyatçılarını bir araya getirdi. Bu topluluk 'Edebiyât-ı Cedîde' (Yeni Edebiyat) hareketi olarak adlandırıldı ve Türk edebiyatının Batılılaşma sürecinde dönüm noktası oldu.
Fikret, Fransız parnasyenlerinden ve sembolistlerden etkilenerek Türk şiirine yeni bir biçim ve içerik kazandırdı. Aruz veznini Türkçeye uyarlama konusunda büyük başarı gösterdi. Anjambman tekniğini Türk şiirine ilk taşıyan isim olarak kabul edilir. Serbest müstezad biçimini geliştirip yaygınlaştırmıştır.
1901'de Servet-i Fünûn dergisi Hüseyin Cahid'in 'Edebiyat ve Hukuk' başlıklı makalesi nedeniyle kapatılınca Edebiyât-ı Cedîde topluluğu fiilen dağıldı. Bu dönemde Fikret, Rumelihisarı'ndaki 'Âşiyan' adını verdiği evine çekilerek inziva hayatı sürdü.
İstibdat döneminde yazdığı 'Sis' şiiri, İstanbul üzerinden Abdülhamid yönetimini ve toplumsal çürümüşlüğü sert bir dille eleştiren cesur bir eser olarak büyük yankı uyandırdı. 'Bir Lahza-i Teahhur' (Bir An Gecikme) şiirinde ise Abdülhamid'e yapılan suikast girişiminin başarısızlığına duyduğu hayıflanmayı dile getirmesi büyük tartışmalara yol açtı.
1908 Meşrutiyet'in ilanını 'Rücu' (Geri Dönüş) ve 'Millet Şarkısı' gibi şiirlerle coşkuyla karşıladı. Ancak kısa süre sonra yeni yönetimden de hayal kırıklığına uğradı. İttihat ve Terakki'nin baskıcı politikalarını eleştiren 'Doksan Beşe Doğru' şiirini kaleme aldı.
1908'de Robert Kolej'e öğretmen olarak girdi ve 1909'da okulun Türkçe bölüm müdürlüğüne getirildi. Bu görevi ölümüne kadar sürdürdü. Eğitimci kimliğiyle modern pedagoji anlayışını savundu; çocuklar için yazdığı 'Şermin' adlı eser, Türk edebiyatında hece vezniyle yazılmış ilk modern çocuk şiiri kitabı olarak kabul edilir.
'Tarih-i Kadîm' (Eski Tarih) manzumesi, Fikret'in en tartışmalı eserlerinden biridir. Dinlere ve geleneksel tarih anlayışına yönelik eleştirel bakış açısı, Mehmet Âkif Ersoy'la uzun süren ve edebiyat tarihine geçen bir polemik başlattı. Âkif, 'Tarih-i Kadîm'e Zeyl' (Eski Tarih'e Ek) adlı manzumesiyle Fikret'e sert bir cevap verdi.
Fikret aynı zamanda yetenekli bir ressamdı; yağlıboya ve karakalem çalışmaları yapıyordu. Âşiyan'daki evinde resim atölyesi kurmuş, manzara ve portre çalışmalarıyla ilgilenmiştir. Bu sanatsal yönü, şiirlerindeki görsellik ve tasvir gücünün kaynağı olarak değerlendirilmektedir.
Hayatının son yıllarında şeker hastalığından muzdarip olan Fikret, 19 Ağustos 1915'te İstanbul'da Rumelihisarı'ndaki Âşiyan'da vefat etti. Eyüp Mezarlığı'na defnedildi. Âşiyan evi bugün müze olarak ziyarete açıktır.
Tevfik Fikret, Türk şiirinin geleneksel kalıplardan koparak modern bir kimlik kazanmasında belirleyici rol oynamıştır. Nazım Hikmet, Yahya Kemal ve Cumhuriyet dönemi şairleri üzerindeki etkisi tartışmasızdır. Şiirde bireysel duyarlılık, toplumsal eleştiri ve biçimsel yenilik arayışının öncüsü olmuştur.
Eğitim Hayatı
Kariyer Kronolojisi
Dergiler & Gazeteler
Yayınevleri
Üretim Dönemleri
İlk Şiir Denemeleri
Galatasaray Sultanisi yıllarından memuriyete kadar süren ilk dönem. Klasik tarzdan modern şiire geçiş denemelerini içerir. Mîrsâd ve Malûmât dergilerinde yayımlanan şiirler.
Servet-i Fünûn Dönemi Şiirleri
Edebiyât-ı Cedîde hareketinin en verimli dönemi. Bireysel lirizm, doğa tasvirleri ve biçimsel yenilik ağırlıklı şiirler. Rübâb-ı Şikeste bu dönemin ürünüdür.
İnziva Dönemi Toplumsal Şiirleri
Toplumsal hiciv ve siyasi eleştiri ağırlıklı eserler. Fikret'in en güçlü ve en tartışmalı şiirlerini yazdığı dönem. Sis, Tarih-i Kadîm, Bir Lahza-i Teahhur gibi başyapıtlar bu döneme aittir.
Meşrutiyet Sonrası ve Son Dönem
Umut, hayal kırıklığı ve eğitimci kimliğin şiire yansıması. Hece veznine geçiş denemeleri. Didaktik şiir ve çocuk edebiyatı. Haluk'un Defteri, Rübâbın Cevabı ve Şermin bu dönemin temel eserleridir.
Düşünsel Çizgi
Tevfik Fikret, Türk şiirini geleneksel Divan edebiyatı kalıplarından kopararak Batılı modern şiir anlayışına taşıyan en etkili isimdir. Fransız parnasyenlerinin biçimsel mükemmeliyetçiliğini ve sembolistlerin imge zenginliğini Türk şiirine uyarlamıştır. Erken döneminde 'sanat için sanat' anlayışını benimserken, II. Abdülhamid döneminin baskıcı ortamında giderek toplumsal eleştiriye yönelmiştir. Bilim, akıl ve ilerlemeye duyduğu inanç, pozitivist bir dünya görüşünü yansıtır. Eğitimci kimliğiyle modern pedagojiyi savunmuş, geleceğin aydınlık Türkiye'sini inşa edecek nesiller yetiştirmeyi hayatının temel misyonu olarak görmüştür. Şiirde hem bireysel duyarlılığın hem de toplumsal sorumluluk bilincinin bir arada var olabileceğini eserleriyle kanıtlamıştır. Dilde sadeleşme hareketine öncülük ederek Cumhuriyet döneminin dil reformlarına zemin hazırlamıştır.
Galatasaray ve İlk Şiirler (1879-1895)
1879–1895Galatasaray Sultanisi'nde Fransız kültürü ve edebiyatıyla tanışma. Recaizâde Mahmud Ekrem ve Muallim Nâci'nin etkisinde ilk şiir denemeleri. Klasik Divan şiiri formlarından yavaş yavaş uzaklaşma. Fransızca edebiyat okumalarıyla Victor Hugo, Lamartine, Musset ve Coppée gibi şairleri keşfetme dönemi.
Servet-i Fünûn Liderliği (1896-1901)
1896–1901Edebiyât-ı Cedîde hareketinin başına geçerek Türk edebiyatında devrim niteliğinde bir dönem başlattı. Parnasyen biçimcilik ve sembolist imgelem. 'Sanat için sanat' anlayışı hâkim. Aruz vezninde yenilikler ve anjambman tekniği. Bireysel lirizm, doğa tasvirleri ve aşk şiirleri bu dönemin belirleyici temaları. Hâlid Ziya, Cenab Şahabeddin ve Mehmed Rauf ile yoğun edebî işbirliği.
İnziva ve İstibdat Eleştirisi (1901-1908)
1901–1908Âşiyan'a çekilme ve 'sanat için sanat'tan 'toplum için sanat'a geçiş. Abdülhamid istibdadına karşı sert eleştirel şiirler. Bireysel acıdan toplumsal öfkeye evrilme. En tartışmalı eserlerini bu dönemde yazdı. Dinler ve tarih felsefesi üzerine derinleşen düşünceler. Resim sanatıyla yoğun ilgilenme.
Meşrutiyet ve Eğitimci Dönem (1908-1915)
1908–1915Meşrutiyet coşkusu ve ardından hayal kırıklığı. Robert Kolej'de eğitimci kimliğin öne çıkması. Geleceğe ve genç nesillere umut bağlama. Hece veznine geçiş ve çocuk edebiyatı denemeleri. Dilde sadeleşme hareketine katkı. Pozitivist dünya görüşünün olgunlaşması ve didaktik şiir anlayışına yöneliş. İttihat ve Terakki'ye karşı bağımsız muhalefet.
Önemli Dönüm Noktaları
Kamusal Faaliyetler
Uzmanlık Alanları & Kavramlar
Uzmanlık Alanları
Temel Kavramlar
Vefatı
1873 — Annesi Hatice Refia Hanım vefat etti; küçük yaşta anne acısını yaşadı
1915 — 19 Ağustos'ta İstanbul Rumelihisarı'ndaki Âşiyan'da şeker hastalığı komplikasyonları nedeniyle vefat etti; Eyüp Mezarlığı'na defnedildi
Toplam 21 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)
1910'ler
1900'ler
1890'ler
Yağmur
ŞiirRamazan Sadakası
ŞiirSabah Olursa
ŞiirÖmr-i Muhayyel
ŞiirBalıkçılar
ŞiirBir Ân-ı Huzûr
ŞiirHasta Çocuk
ŞiirProgram Serileri
Düzenli yayınlanan program ve seri içerikler
Âşiyan Müzesi - Tevfik Fikret Belgeseli
TRTTRT tarafından hazırlanan, Tevfik Fikret'in hayatını, eserlerini ve Âşiyan'daki yaşamını konu alan belgesel program. Fikret'in edebiyat tarihindeki yerini akademisyenlerin yorumlarıyla ele alır.
Edebiyat Tarihi: Servet-i Fünûn Dönemi
TRT OkulTRT Okul kanalında yayımlanan edebiyat tarihi programı. Servet-i Fünûn dönemi ve Tevfik Fikret'in liderlik rolü detaylı biçimde incelenmektedir.
Servet-i Fünûn Edebiyatı Ders Serisi
Türk Edebiyatı AkademisiServet-i Fünûn edebiyat hareketini ve Tevfik Fikret'in liderlik rolünü konu alan akademik ders serisi. Hareketin kuruluşu, temel ilkeleri, önemli eserleri ve mirası ele alınmaktadır.
Konferanslar
2 konferans ve panel kaydı
Videolar
6 video kaydı
Video Tevfik Fikret - Sis Şiiri Analizi
Video Servet-i Fünûn Edebiyatı ve Tevfik Fikret
Video Tevfik Fikret - Haluk'un Âmentüsü Şiir Çözümlemesi
Video Tevfik Fikret ve Mehmet Âkif Polemiği: Tarih-i Kadîm Tartışması
Video Âşiyan Müzesi Sanal Turu - Tevfik Fikret'in Evi
Video Tevfik Fikret: Şair, Eğitimci, Devrimci
Kısa Kesitler
2 kesit — arşiv dışı
Köşe Yazarlığı
Akademik Görevler
Türkçe Muallimi — Galatasaray Sultanisi
Muallim — Ticaret Mekteb-i Âlisi
Muallim — Mekteb-i Sultani
Türkçe Bölüm Müdürü ve Muallim — Robert Kolej
Ödüller
Galatasaray Sultanisi Birincilik Mükâfatı
Galatasaray Sultanisi'nden birincilikle mezun olma başarısı
Servet-i Fünûn Edebiyat Ödülü
Rübâb-ı Şikeste'nin yayımlanması dolayısıyla dönemin edebiyat çevrelerinde aldığı takdir
Âşiyan Müze İlânı (Ölümünden Sonra)
Rumelihisarı'ndaki Âşiyan evinin Tevfik Fikret Müzesi olarak tescil edilmesi
Kurumsal Roller
Yazı İşleri Müdürü — Servet-i Fünûn Dergisi
Edebiyât-ı Cedîde hareketinin merkezi olan derginin yazı işleri müdürlüğünü yürüttü. Dönemin en yetenekli edebiyatçılarını bir araya getirerek modern Türk edebiyatının temellerini attı.
Türkçe Bölüm Müdürü — Robert Kolej
Robert Kolej'de Türkçe eğitimini yeniden yapılandırdı. Modern pedagoji anlayışını eğitim uygulamalarına taşıdı. Müfredat reformları gerçekleştirdi.
Ev Sahibi ve Entelektüel Lider — Âşiyan Edebiyat Çevresi
Rumelihisarı'ndaki Âşiyan'da genç edebiyatçıları ve aydınları ağırlayarak gayri resmî bir edebiyat çevresi oluşturdu.
Edebiyat Bölümü Danışmanı — Tanin Gazetesi
Meşrutiyet döneminde Tanin gazetesinin edebiyat bölümüne düzenli katkıda bulundu; şiir ve eleştiri yazıları yayımladı.
Öncü ve Destekçi — Dilde Sadeleşme Hareketi
Osmanlı Türkçesinin sadeleştirilmesi ve halkın anlayabileceği bir dile dönüştürülmesi hareketinin edebiyat alanındaki öncülerinden biri oldu. Şermin kitabıyla bu harekete pratik katkı sağladı.
Siyasi Faaliyetler
İstibdat Karşıtı Muhalif Aydın
Meşrutiyet Yanlısı Entelektüel
İttihat ve Terakki Karşıtı Bağımsız Aydın
Fikret'in kurucusu olduğu veya kuruluşunda önemli rol üstlendiği kuruluşlar.
Edebiyât-ı Cedîde (Yeni Edebiyat) Hareketi
Servet-i Fünûn dergisi etrafında toplanan edebiyatçıların oluşturduğu, Türk edebiyatının Batılılaşma sürecinde dönüm noktası olan edebiyat hareketi. Hâlid Ziya, Cenab Şahabeddin, Mehmed Rauf, Hüseyin Cahid gibi isimleri bir araya getirdi.
Zaman Çizelgesi
24 Aralık'ta İstanbul Kadırga'da doğdu. Asıl adı Mehmed Tevfik.
Annesi Hatice Refia Hanım vefat etti; küçük yaşta anne acısını yaşadı
Mahmudiye Valide Rüştiyesi'nde ilk eğitimine başladı
Galatasaray Sultanisi'ne girdi; Fransız eğitim sistemiyle tanıştı
Galatasaray Sultanisi'nde Recaizâde Mahmud Ekrem'den edebiyat dersleri almaya başladı
İlk şiir denemelerini yazmaya başladı; Muallim Nâci'nin etkisinde klasik tarzda şiirler
Galatasaray Sultanisi'nden birincilikle mezun oldu
Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi'nde memuriyete başladı
İlk şiirleri çeşitli dergilerde yayımlanmaya başladı
Mîrsâd dergisinde düzenli olarak şiir ve yazılar yayımlamaya başladı
Galatasaray Sultanisi'nde Türkçe muallimliğine başladı
Ticaret Mekteb-i Âlisi ve Mekteb-i Sultani'de öğretmenlik yapmaya başladı
Nazime Hanım ile evlendi
Oğlu Robert Haluk Fikret dünyaya geldi
Servet-i Fünûn dergisinin yazı işleri müdürlüğüne getirildi; Edebiyât-ı Cedîde hareketi başladı
'Hasta Çocuk' şiirini yazdı; oğlu Haluk'un hastalığından esinlendi
'Balıkçılar' ve 'Bir Ân-ı Huzûr' şiirlerini yazdı
'Ramazan Sadakası', 'Sabah Olursa' ve 'Ömr-i Muhayyel' şiirlerini yazdı
'Yağmur' şiirini yazdı; Türk şiirinde ses-anlam bütünlüğünün öncü örneklerinden
'Rübâb-ı Şikeste' yayımlandı; ilk ve en kapsamlı şiir kitabı
Servet-i Fünûn dergisi kapatıldı; Edebiyât-ı Cedîde topluluğu fiilen dağıldı
Rumelihisarı'ndaki Âşiyan'a çekilerek inziva dönemine girdi
'Sis' manzumesini yazdı; İstanbul üzerinden istibdadı sert dille eleştirdi
Âşiyan'da resim çalışmalarına yoğunlaştı; yağlıboya manzara resimleri yaptı
'Tarih-i Kadîm' manzumesini yazdı; Mehmet Âkif Ersoy ile polemik başladı
'Bir Lahza-i Teahhur' şiirini yazdı; Yıldız suikastı girişimine atıfla büyük tartışma yarattı
Mehmet Âkif Ersoy 'Tarih-i Kadîm'e Zeyl' manzumesiyle Fikret'e cevap verdi; polemik derinleşti
Meşrutiyet'in ilanını 'Rücu' ve 'Millet Şarkısı' şiirleriyle karşıladı
Robert Kolej'de öğretmen olarak göreve başladı
Robert Kolej Türkçe Bölüm Müdürlüğüne atandı
İttihat ve Terakki yönetimini eleştiren 'Doksan Beşe Doğru' şiirini yazdı
Oğlu Haluk, eğitim için İskoçya'ya gitti; sonradan Hristiyanlığı kabul edecekti
'Haluk'un Defteri' ve 'Rübâbın Cevabı' yayımlandı
Robert Kolej'de müfredat reformları gerçekleştirdi; modern Türkçe öğretim yöntemlerini uygulamaya koydu
Şeker hastalığı belirtileri şiddetlendi; sağlık durumu bozulmaya başladı
'Şermin' yayımlandı; hece vezniyle yazılmış ilk modern çocuk şiiri kitabı
Birinci Dünya Savaşı'na Osmanlı'nın girişine karşı derin endişe duydu
19 Ağustos'ta İstanbul Rumelihisarı'ndaki Âşiyan'da şeker hastalığı komplikasyonları nedeniyle vefat etti; Eyüp Mezarlığı'na defnedildi
Âşiyan evi Tevfik Fikret Müzesi olarak ziyarete açıldı (ölümünden sonra)
Vefatının 100. yıl dönümünde İstanbul Üniversitesi ve TDK tarafından anma etkinlikleri düzenlendi (ölümünden sonra)
Entelektüel Gelişim Dönemleri
Galatasaray ve İlk Şiirler (1879-1895)
1879–1895Galatasaray Sultanisi'nde Fransız kültürü ve edebiyatıyla tanışma. Recaizâde Mahmud Ekrem ve Muallim Nâci'nin etkisinde ilk şiir denemeleri. Klasik Divan şiiri formlarından yavaş yavaş uzaklaşma. Fransızca edebiyat okumalarıyla Victor Hugo, Lamartine, Musset ve Coppée gibi şairleri keşfetme dönemi.
Servet-i Fünûn Liderliği (1896-1901)
1896–1901Edebiyât-ı Cedîde hareketinin başına geçerek Türk edebiyatında devrim niteliğinde bir dönem başlattı. Parnasyen biçimcilik ve sembolist imgelem. 'Sanat için sanat' anlayışı hâkim. Aruz vezninde yenilikler ve anjambman tekniği. Bireysel lirizm, doğa tasvirleri ve aşk şiirleri bu dönemin belirleyici temaları. Hâlid Ziya, Cenab Şahabeddin ve Mehmed Rauf ile yoğun edebî işbirliği.
İnziva ve İstibdat Eleştirisi (1901-1908)
1901–1908Âşiyan'a çekilme ve 'sanat için sanat'tan 'toplum için sanat'a geçiş. Abdülhamid istibdadına karşı sert eleştirel şiirler. Bireysel acıdan toplumsal öfkeye evrilme. En tartışmalı eserlerini bu dönemde yazdı. Dinler ve tarih felsefesi üzerine derinleşen düşünceler. Resim sanatıyla yoğun ilgilenme.
Meşrutiyet ve Eğitimci Dönem (1908-1915)
1908–1915Meşrutiyet coşkusu ve ardından hayal kırıklığı. Robert Kolej'de eğitimci kimliğin öne çıkması. Geleceğe ve genç nesillere umut bağlama. Hece veznine geçiş ve çocuk edebiyatı denemeleri. Dilde sadeleşme hareketine katkı. Pozitivist dünya görüşünün olgunlaşması ve didaktik şiir anlayışına yöneliş. İttihat ve Terakki'ye karşı bağımsız muhalefet.
Üretim Dönemleri
İlk Şiir Denemeleri
Galatasaray Sultanisi yıllarından memuriyete kadar süren ilk dönem. Klasik tarzdan modern şiire geçiş denemelerini içerir. Mîrsâd ve Malûmât dergilerinde yayımlanan şiirler.
Servet-i Fünûn Dönemi Şiirleri
Edebiyât-ı Cedîde hareketinin en verimli dönemi. Bireysel lirizm, doğa tasvirleri ve biçimsel yenilik ağırlıklı şiirler. Rübâb-ı Şikeste bu dönemin ürünüdür.
İnziva Dönemi Toplumsal Şiirleri
Toplumsal hiciv ve siyasi eleştiri ağırlıklı eserler. Fikret'in en güçlü ve en tartışmalı şiirlerini yazdığı dönem. Sis, Tarih-i Kadîm, Bir Lahza-i Teahhur gibi başyapıtlar bu döneme aittir.
Meşrutiyet Sonrası ve Son Dönem
Umut, hayal kırıklığı ve eğitimci kimliğin şiire yansıması. Hece veznine geçiş denemeleri. Didaktik şiir ve çocuk edebiyatı. Haluk'un Defteri, Rübâbın Cevabı ve Şermin bu dönemin temel eserleridir.
Alıntılar
"Elbet sefil olursa kadın, alçalır beşer."
"Yırtılır ey perde-i zulmet, yerinden sökülen / Sâde bir fecrin nutk-ı nûrundan ürperirsin."
"Ey sârık-ı ulvî, seni ben neyle mukâfat / Etsem, arıyor şimdi gönül, bunca delâlet / Etsem... Sana ben bir ebedî secde-i hayret / Etsem... Yetişir, hak bu, mükâfat..."
"Sahâif-i mevcûdâta ibret ile bak da gör: / Kevâkib, ecrâm, şümus etrafımızda bir devir / Ki fasl-ı vahşet ü cihlâ hâlâ devam eder."
"Milletimin yıldızıdır, parlayacak; / Hakkıdır, hür yaşamış bayrağımın hürriyet; / Hakkıdır, hâkimiyet-i milliye, hakkıdır hürriyet."
"İnandım, iman getirdim / Ben sana ey kâinatın batmayan güneşi, / Ey insanlığın bilmece dolu tarihi."
"Toprak, eğer uğrunda ölmek isteyenin / Varsa, vatandır ancak."
"Bir gün yapacak fen şu siyah toprağı altın, / İnsan bunu düşünmeli bir parça uzaktan."
"Yüksel ki yerin bu yer değildir, / Dünyaya gelen gidecek bilir; / Bu fâni cihânda bir nefes de / Olmaz bilmem kime yetir."
"Ben şiirime 'kırık saz' dedim, çünkü o benim kırılmış kalbimin sesidir."
"Oku, zira okumak nûr olur, / Nûr olan yerde karanlık durur, / Olmaz."
"Hâlâ o mefhûm-ı kadîm, hâlâ o hükm-i köhne / Hâlâ esâret, hâlâ tehkîm-i cebr ü zulmet."
"İştirâk-i âmâle, ittihâd-ı sa'ye doğru / Koşun, koşun... Yürüyün kâfileden geri durmayın."
"Hür yaşamak isteyen ölümden korkmamalıdır."
"Ben ki bütün âlemin karanlığından bıktım, / Aydınlığa koşuyorum, bilge bir ateş gibi."
"Sanat, insanlığın en büyük tesellisidir."
Kaynakça
Mehmet Kaplan, Tevfik Fikret: Devir, Şahsiyet, Eser (1971). Dergâh Yayınları .
İsmail Parlatır, Tevfik Fikret (2018). Akçağ Yayınları .
Kenan Akyüz, Tevfik Fikret (1947). Ankara Üniversitesi Yayınları .
Mehmet Kaplan, Şiir Tahlilleri I: Tanzimat'tan Cumhuriyet'e (1969). Dergâh Yayınları .
Hüseyin Cahit Yalçın, Edebiyat Anıları (1975). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları .
Robert P. Finn, Tevfik Fikret ve Jön Türk Hareketi .
TDV İslâm Ansiklopedisi, Tevfik Fikret .
Kaynağa Git →Cevdet Kudret, Türk Edebiyatında Hikâye ve Roman (Tanzimat-Meşrutiyet) (1965). Varlık Yayınları .
Ahmet Hamdi Tanpınar, 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi (1956). Çağlayan Kitabevi .
Âşiyan Müzesi, Tevfik Fikret Âşiyan Müzesi Katalogu .
Kaynağa Git →Orhan Okay, Batılılaşma Devri Türk Edebiyatı (2005). Dergâh Yayınları .
Birol Emil, Tevfik Fikret ve Haluk Gerçeği (1990). Akçağ Yayınları .
Şerif Aktaş, Servet-i Fünûn ve Edebiyât-ı Cedîde (2003). Akçağ Yayınları .
Robert Kolej Arşivi, Tevfik Fikret - Robert Kolej Yılları .
Hasan Akay, Tevfik Fikret: Şiir ve İdeoloji (2009). Kitabevi Yayınları .
Necmettin Turinay, Tevfik Fikret'te Pozitivizm ve Din Eleştirisi .
Haluk Fikret'in Hatıraları, Babam Tevfik Fikret .
Bu sayfada bir hata mı var?
Hata Bildir