Tahsin Özgüç
1916, Karahisar-ı Şarki (Şebinkarahisar) — ☾ 2005
Tahsin Özgüç (1916-2005), Türkiye'nin yetiştirdiği en önemli arkeologlardan biridir. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde uzun yıllar profesörlük yapan Özgüç, Kültepe (antik Kaniş/Karum) kazılarıyla uluslararası arkeoloji dünyasında kalıcı bir yer edinmiştir. Kültepe'de ortaya çıkarılan binlerce çivi yazılı tablet, MÖ 2. binyılda Anadolu ile Asur arasındaki ticaret ağının kapsamını ve doğasını gözler önüne sermiştir. Özgüç ayrıca Maşat Höyük ve Altıntepe kazılarıyla Hitit ve Urartu uygarlıklarına ilişkin önemli bulgular elde etmiştir.
Tahsin Özgüç, 1916 yılında Karahisar-ı Şarki'de (bugün Şebinkarahisar) dünyaya geldi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde arkeoloji öğrenimi görerek akademik kariyerine bu kurumda başladı.
1948 yılında Kültepe kazılarını başlatan Özgüç, bu çalışmayı yarım yüzyılı aşkın bir süre kesintisiz sürdürdü. Kayseri yakınlarındaki Kültepe, antik Kaniş kentinin ve yanı başındaki Karum (ticaret kolonisi) yerleşiminin bulunduğu alandır. Kazılarda ortaya çıkarılan on binlerce Eski Asurca çivi yazılı tablet, MÖ 20.-18. yüzyıllarda Anadolu ile Mezopotamya arasındaki organize ticaret sisteminin en kapsamlı belgesel kanıtını oluşturmuştur.
Kültepe tabletleri, kalay, bakır, tekstil ve gümüş ticaretinin ayrıntılarını, ticari sözleşmeleri, mektupları ve hukuki belgeleri içermektedir. Bu buluntular sayesinde Anadolu'nun yazılı tarihinin başlangıcı MÖ 2. binyılın başlarına kadar götürülebilmiştir. Özgüç, kazı buluntularını sistematik biçimde yayımlayarak uluslararası akademik çevrelerin bu verilere erişimini sağlamıştır.
Kültepe'nin yanı sıra Özgüç, Tokat yakınlarındaki Maşat Höyük kazılarını da yürütmüştür. Bu kazılarda Hitit İmparatorluğu'nun taşra yönetimine ilişkin çivi yazılı tabletler ve mimari kalıntılar bulunmuştur. Doğu Anadolu'daki Altıntepe kazıları ise Urartu uygarlığının sanat, mimari ve cenaze geleneklerine dair önemli veriler sunmuştur.
Ankara Üniversitesi'nde profesör olarak görev yapan Özgüç, pek çok arkeolog yetiştirmiş ve Türk arkeoloji okulunun gelişimine öncülük etmiştir. Türk Tarih Kurumu başkanlığı da yapan Özgüç, Türkiye'nin kültürel miras politikalarının şekillenmesinde etkin bir rol üstlenmiştir.
Tahsin Özgüç, 26 Ekim 2005'te Ankara'da hayatını kaybetmiştir. Kültepe kazılarıyla Anadolu'nun ticaret tarihine ışık tutan çalışmaları, arkeoloji biliminin en önemli başarıları arasında kabul edilmektedir.
Eğitim Hayatı
Kariyer Kronolojisi
Yayınevleri
Düşünsel Çizgi
Tahsin Özgüç, yarım yüzyılı aşkın Kültepe kazılarıyla Anadolu ile Mezopotamya arasındaki MÖ 2. binyıl ticaret ağını aydınlatmış, Maşat Höyük ve Altıntepe kazılarıyla Hitit ve Urartu uygarlıklarına ilişkin temel bulgular elde etmiş Türk arkeolojisinin uluslararası alandaki en tanınmış ismidir.
Erken Dönem
1944–1960Akademik kariyerine başladığı, Kültepe kazılarını başlatarak ilk önemli buluntuları elde ettiği ve Altıntepe çalışmalarına giriştiği dönem.
Olgunluk Dönemi
1961–1990Kültepe kazılarını derinleştirdiği, Maşat Höyük ve Altıntepe sonuçlarını yayımladığı ve uluslararası tanınırlığa ulaştığı dönem.
Geç Dönem
1991–2005Kültepe kazılarını sürdürmeye devam ettiği ve Anadolu arkeolojisinin duayen ismi olarak akademik mirası pekiştirdiği dönem.
Önemli Dönüm Noktaları
Kamusal Faaliyetler
Uzmanlık Alanları & Kavramlar
Uzmanlık Alanları
Temel Kavramlar
Vefatı
Toplam 3 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)
Akademik Makaleler
Excavations at Kültepe 1948
New Light on the Assyrian Trading Colonies
Maşat Höyük'te Bulunan Hitit Tabletleri
Akademik Görevler
Profesör — Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
Ödüller
Türk Tarih Kurumu Başkanlığı
Türk Tarih Kurumu başkanı olarak görev yapmıştır.
TÜBİTAK Bilim Ödülü
Arkeoloji alanındaki katkılarından dolayı TÜBİTAK Bilim Ödülü'ne layık görülmüştür.
British Academy Muhabir Üyeliği
Anadolu arkeolojisine yaptığı uluslararası katkılar nedeniyle İngiliz Akademisi üyeliğine seçilmiştir.
Kurumsal Roller
Başkan — Türk Tarih Kurumu
Türk Tarih Kurumu başkanlığı görevini yürütmüştür.
Zaman Çizelgesi
Karahisar-ı Şarki'de (Şebinkarahisar) doğdu.
Ankara Üniversitesi'nde doktora çalışmasını tamamladı.
Kültepe (Kaniş/Karum) kazılarını başlattı.
Ankara Üniversitesi'nde profesör oldu.
Altıntepe kazılarının sonuçlarını yayımlamaya başladı.
Altıntepe I-II yayımlandı.
Maşat Höyük Kazıları ve Çevresindeki Araştırmalar yayımlandı.
Kültepe-Kaniş/Neşa yayımlandı.
26 Ekim 2005'te Ankara'da hayatını kaybetti.
Entelektüel Gelişim Dönemleri
Erken Dönem
1944–1960Akademik kariyerine başladığı, Kültepe kazılarını başlatarak ilk önemli buluntuları elde ettiği ve Altıntepe çalışmalarına giriştiği dönem.
Olgunluk Dönemi
1961–1990Kültepe kazılarını derinleştirdiği, Maşat Höyük ve Altıntepe sonuçlarını yayımladığı ve uluslararası tanınırlığa ulaştığı dönem.
Geç Dönem
1991–2005Kültepe kazılarını sürdürmeye devam ettiği ve Anadolu arkeolojisinin duayen ismi olarak akademik mirası pekiştirdiği dönem.
Alıntılar
"Kültepe, Anadolu'nun yazılı tarihinin başladığı yerdir."
"Kazı, sabır ve disiplin işidir; toprağın altındaki her katman, geçmişin bir sayfasıdır."
Kaynakça
Kutlu Emre, Tahsin Özgüç'ün Türk Arkeolojisine Katkıları. Türk Tarih Kurumu Belleten .
Ankara Üniversitesi DTCF, Tahsin Özgüç Armağanı. Ankara Üniversitesi Yayınları .
Tahsin Özgüç, Kültepe-Kaniş/Neşa (2003). Türk Tarih Kurumu Yayınları .
Mogens Trolle Larsen, The Old Assyrian City-State and its Colonies (1976). Akademisk Forlag .
Bu sayfada bir hata mı var?
Hata Bildir