Ekrem Akurgal
1911, İstanbul — ☾ 2002
Ekrem Akurgal (1911-2002), Türkiye'nin yetiştirdiği en önemli klasik arkeologlardan biridir. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde uzun yıllar profesörlük yapan Akurgal, Phokaia, Sinope, Daskyleion ve Erythrai gibi önemli Anadolu antik kentlerinde kazılar yürütmüştür. Hatti, Hitit, Frig, İon ve diğer Anadolu uygarlıklarını kapsayan geniş bir araştırma yelpazesiyle çalışan Akurgal, eserlerini hem Türkçe hem de Almanca, İngilizce ve Fransızca olarak yayımlayarak Anadolu arkeolojisini dünya akademik çevrelerine taşımıştır. Birçok yabancı akademinin üyesi olan Akurgal, Türk arkeolojisinin uluslararası tanınırlığının mimarı olarak kabul edilmektedir.
Ekrem Akurgal, 1911 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini İstanbul'da tamamladıktan sonra Almanya'ya giderek Berlin Üniversitesi'nde klasik arkeoloji öğrenimi gördü. Burada dönemin önde gelen arkeologlarından dersler alan Akurgal, 1940'larda doktora çalışmasını tamamlayarak Türkiye'ye döndü.
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde 1941 yılından itibaren göreve başlayan Akurgal, klasik arkeoloji kürsüsünün kurucusu ve uzun yıllar başkanı oldu. Fakültede hem lisans hem de lisansüstü düzeyde dersler vererek Türkiye'de klasik arkeoloji eğitiminin temellerini attı. Pek çok öğrenci yetiştiren Akurgal, Türk arkeoloji okulunun şekillenmesinde belirleyici bir rol oynadı.
Akurgal'ın arkeolojik kazı faaliyetleri geniş bir coğrafyayı ve zaman dilimini kapsamaktadır. Batı Anadolu'da Phokaia (Foça), Erythrai (Ildırı) ve Daskyleion (Bandırma yakınları) kazıları, Karadeniz kıyısında Sinope (Sinop) kazıları onun en bilinen saha çalışmaları arasındadır. Bu kazılar, İon, Frig, Lidya ve Pers dönemlerine ait önemli buluntuları gün yüzüne çıkarmış ve Anadolu'nun antik dönem kültürel katmanlarının anlaşılmasına büyük katkı sağlamıştır.
Akurgal'ın akademik üretimi son derece verimli olmuştur. 1941'de yayımlanan 'Phrygische Kunst' adlı eseri, Frig sanatını kapsamlı biçimde ele alan ilk monografilerden biridir. 1961'de Almanca olarak yayımlanan 'Die Kunst Anatoliens von Homer bis Alexander' (Anadolu Sanatı), Anadolu sanat tarihinin temel başvuru eserlerinden biri haline gelmiştir. 'Ancient Civilizations and Ruins of Turkey' adlı İngilizce eseri, Türkiye'deki antik kalıntıları tanıtan uluslararası düzeyde en çok okunan kaynaklardan biri olmuştur. Türkçe eserleri arasında 'Anadolu Kültür Tarihi', 'Anadolu Uygarlıkları' ve 'Anadolu Medeniyetleri' öne çıkmaktadır.
Akurgal, uluslararası akademik çevrelerde büyük saygınlık kazanmıştır. İngiliz Akademisi, Avusturya Bilimler Akademisi, Alman Arkeoloji Enstitüsü ve Fransız Académie des Inscriptions et Belles-Lettres gibi prestijli kurumların üyesi seçilmiştir. Almanya Federal Cumhuriyeti Liyakat Nişanı ve çeşitli uluslararası ödüller almıştır.
Ekrem Akurgal, 1 Kasım 2002'de Ankara'da hayatını kaybetmiştir. Anadolu arkeolojisini uluslararası akademik çevrelere tanıtan çalışmaları ve yetiştirdiği öğrenciler aracılığıyla Türk arkeoloji geleneğine kalıcı bir miras bırakmıştır.
Eğitim Hayatı
Kariyer Kronolojisi
Yayınevleri
Düşünsel Çizgi
Ekrem Akurgal, Anadolu'nun antik uygarlıklarını arkeolojik kazılar ve sanat tarihi analizleriyle ortaya koyarak bölgenin dünya kültür tarihindeki merkezi rolünü vurgulayan bir araştırma programı geliştirmiştir. Anadolu'yu Doğu ile Batı arasında bir kültür köprüsü olarak konumlandıran yaklaşımı, eserlerinin temel çerçevesini oluşturmaktadır.
Erken Dönem
1940–1955Berlin'deki eğitiminden edindiği Alman arkeoloji geleneğini Ankara'ya taşıdığı, ilk kazıları başlattığı ve Frig sanatı üzerine temel çalışmasını yayımladığı dönem.
Olgunluk Dönemi
1956–1980Anadolu sanat tarihinin kapsamlı sentezlerini üreterek uluslararası tanınırlığa ulaştığı, kazı faaliyetlerini yoğunlaştırdığı dönem.
Geç Dönem
1981–2002Emeklilik sonrası akademik üretimini sürdürdüğü, Hatti-Hitit araştırmalarını derinleştirdiği ve genel sentez eserlerini yayımladığı dönem.
Önemli Dönüm Noktaları
Kamusal Faaliyetler
Uzmanlık Alanları & Kavramlar
Uzmanlık Alanları
Temel Kavramlar
Vefatı
Toplam 7 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)
1990'ler
Anadolu Medeniyetleri
İncelemeHatti ve Hitit Uygarlıkları
Araştırma1980'ler
Anadolu Uygarlıkları
İnceleme1970'ler
Anadolu Kültür Tarihi
Araştırma1960'ler
1950'ler
Phrygische Kunst
AraştırmaAkademik Makaleler
Researches on the Phrygian Rock-Cut Monuments
Die Ausgrabungen von Sinope
The Early Period and the Golden Age of Ionia
Phokaia'da 1952-1953 Yıllarında Yapılan Kazılar
Akademik Görevler
Profesör — Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
Ödüller
Alman Arkeoloji Enstitüsü Muhabir Üyeliği
Anadolu arkeolojisine yaptığı katkılardan dolayı DAI muhabir üyeliğine seçilmiştir.
İngiliz Akademisi Muhabir Üyeliği
Klasik arkeoloji alanındaki uluslararası katkıları nedeniyle İngiliz Akademisi üyeliğine seçilmiştir.
Avusturya Bilimler Akademisi Üyeliği
Anadolu sanat tarihi ve arkeolojisine yaptığı katkılardan dolayı üyeliğe seçilmiştir.
Académie des Inscriptions et Belles-Lettres Muhabir Üyeliği
Fransız akademisinin prestijli kuruluşuna muhabir üye olarak seçilmiştir.
Almanya Federal Cumhuriyeti Liyakat Nişanı
Alman-Türk akademik ilişkilerine ve arkeoloji bilimine katkıları nedeniyle verilmiştir.
TÜBİTAK Bilim Ödülü
Sosyal bilimler alanında Türkiye'nin en prestijli bilim ödülü.
Kurumsal Roller
Üye — Türk Tarih Kurumu
Türk Tarih Kurumu'nda arkeoloji alanında danışmanlık ve yayın faaliyetlerinde bulunmuştur.
Zaman Çizelgesi
İstanbul'da doğdu.
Berlin Üniversitesi'nde klasik arkeoloji alanında doktora çalışmasını tamamladı.
Ankara Üniversitesi DTCF Klasik Arkeoloji Kürsüsü'nde göreve başladı.
Anadolu antik kentlerinde sistematik kazı faaliyetlerine başladı.
Phokaia (Foça) kazılarını başlattı.
Phrygische Kunst yayımlandı.
Die Kunst Anatoliens von Homer bis Alexander yayımlandı.
Ancient Civilizations and Ruins of Turkey yayımlandı.
Anadolu Kültür Tarihi yayımlandı.
TÜBİTAK Bilim Ödülü'nü aldı.
Anadolu Uygarlıkları yayımlandı.
Hatti ve Hitit Uygarlıkları yayımlandı.
Anadolu Medeniyetleri yayımlandı.
1 Kasım 2002'de Ankara'da hayatını kaybetti.
Entelektüel Gelişim Dönemleri
Erken Dönem
1940–1955Berlin'deki eğitiminden edindiği Alman arkeoloji geleneğini Ankara'ya taşıdığı, ilk kazıları başlattığı ve Frig sanatı üzerine temel çalışmasını yayımladığı dönem.
Olgunluk Dönemi
1956–1980Anadolu sanat tarihinin kapsamlı sentezlerini üreterek uluslararası tanınırlığa ulaştığı, kazı faaliyetlerini yoğunlaştırdığı dönem.
Geç Dönem
1981–2002Emeklilik sonrası akademik üretimini sürdürdüğü, Hatti-Hitit araştırmalarını derinleştirdiği ve genel sentez eserlerini yayımladığı dönem.
Alıntılar
"Anadolu, insanlık tarihinin en eski ve en zengin kültür merkezlerinden biridir."
"Anadolu sanatı, Doğu ile Batı arasında bir köprü değil, kendi başına özgün bir yaratıcılık merkezidir."
Kaynakça
Coşkun Özgünel, Ekrem Akurgal'ın Arkeoloji Bilimine Katkıları. Anadolu / Anatolia .
Ankara Üniversitesi DTCF, Ekrem Akurgal Hatıra Kitabı. Ankara Üniversitesi Yayınları .
Bu sayfada bir hata mı var?
Hata Bildir