Şevket Süreyya Aydemir
1897, Edirne — ☾ 1976
Şevket Süreyya Aydemir (1897-1976), Türk düşünce ve edebiyat tarihinin önemli isimlerinden biridir. Otobiyografik eseri 'Suyu Arayan Adam' ile kendi düşünsel serüvenini, 'Tek Adam' ve 'İkinci Adam' serileriyle Cumhuriyet'in kurucu liderlerinin biyografilerini kaleme almış; Türk siyasi biyografi geleneğinin temellerini atmıştır.
Şevket Süreyya Aydemir (1897-1976), Türk düşünce tarihinin en renkli ve çok yönlü isimlerinden biridir. 1897 yılında Edirne'de doğmuştur. Birinci Dünya Savaşı sırasında genç bir subay olarak Kafkas Cephesi'nde savaşmış, bu deneyim hayatının seyrini derinden etkilemiştir.
Savaş sonrasında Türkistan'a geçen Aydemir, Basmacı hareketi ve Sovyet devrimi ile yakından tanışmıştır. Moskova'da Şark Emekçileri Komünist Üniversitesi'nde (KUTV) eğitim görmüştür. Bu dönemde komünizm ideolojisiyle tanışmış ve Türkiye Komünist Partisi ile irtibat kurmuştur.
Türkiye'ye döndükten sonra 1925'te tutuklanmış ve yargılanmıştır. Cezaevinden çıktıktan sonra düşünsel bir dönüşüm yaşayarak komünizmden uzaklaşmış ve Kemalist kalkınmacılığa yönelmiştir. Kadro dergisinin kurucuları arasında yer almıştır (1932-1934).
Devlet Planlama Teşkilatı'nda ve çeşitli kamu kurumlarında görev yapan Aydemir, emekliliğinden sonra tamamen yazarlığa yönelmiştir. 1959'da yayımlanan 'Suyu Arayan Adam' otobiyografisi, Türk edebiyatının klasikleri arasına girmiştir. Bu eserde Kafkasya'dan Türkistan'a, Moskova'dan Ankara'ya uzanan düşünsel yolculuğunu anlatmıştır.
'Tek Adam' (3 cilt, 1963-1965) ile Mustafa Kemal Atatürk'ün, 'İkinci Adam' (3 cilt, 1966-1968) ile İsmet İnönü'nün kapsamlı biyografilerini kaleme almıştır. 'Enver Paşa' (3 cilt, 1970-1972) serisiyle Osmanlı'nın son döneminin kritik şahsiyetlerinden birinin hayatını işlemiştir.
1976 yılında İstanbul'da vefat etmiştir.
Eğitim Hayatı
Kariyer Kronolojisi
Dergiler & Gazeteler
Yayınevleri
Düşünsel Çizgi
Şevket Süreyya Aydemir, komünizmden Kemalist kalkınmacılığa uzanan düşünsel serüvenini otobiyografik eserinde aktarmış; Atatürk, İnönü ve Enver Paşa biyografileriyle Türk siyasi biyografi geleneğinin temellerini atmıştır.
Panturanist Dönem
1914–1920Kafkas Cephesi ve Türkistan deneyimleri, Panturanizm etkisi
Komünizm Dönemi
1920–1925Moskova'da eğitim, komünist ideoloji ile tanışma
Kemalist Kalkınmacılık Dönemi
1932–1958Kadro dergisi ve devlet planlama çalışmaları, Kemalist kalkınma modelinin savunuculuğu
Biyografi Dönemi
1959–1976Büyük biyografi serilerinin kaleme alınması
Önemli Dönüm Noktaları
Kamusal Faaliyetler
Uzmanlık Alanları & Kavramlar
Uzmanlık Alanları
Temel Kavramlar
Vefatı
1976 — İstanbul'da vefat etti
Toplam 5 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)
1970'ler
Makedonya'dan Ortaasya'ya Enver Paşa
AraştırmaEnver Paşa
Araştırma1960'ler
İkinci Adam: İsmet İnönü
AraştırmaTek Adam: Mustafa Kemal
Araştırma1950'ler
Suyu Arayan Adam
OtobiyografiKurumsal Roller
Kurucu yazar — Kadro Dergisi
Kemalist kalkınmacılığı savunan aylık fikir dergisi
Uzman — Devlet Planlama Teşkilatı
Planlı kalkınma çalışmalarında görev
Aydemir'in kurucusu olduğu veya kuruluşunda önemli rol üstlendiği kuruluşlar.
Kadro Dergisi
Kemalist kalkınmacılığı savunan aylık fikir dergisi
Zaman Çizelgesi
Edirne'de doğdu
Birinci Dünya Savaşı'nda Kafkas Cephesi'ne gönderildi
Moskova'da KUTV'de eğitime başladı
Türkiye'ye döndükten sonra tutuklandı
Kadro dergisinin kuruluşuna katıldı
'Suyu Arayan Adam' yayımlandı
'Tek Adam' serisinin ilk cildi yayımlandı
'İkinci Adam' serisinin ilk cildi yayımlandı
'Enver Paşa' serisinin ilk cildi yayımlandı
İstanbul'da vefat etti
Entelektüel Gelişim Dönemleri
Panturanist Dönem
1914–1920Kafkas Cephesi ve Türkistan deneyimleri, Panturanizm etkisi
Komünizm Dönemi
1920–1925Moskova'da eğitim, komünist ideoloji ile tanışma
Kemalist Kalkınmacılık Dönemi
1932–1958Kadro dergisi ve devlet planlama çalışmaları, Kemalist kalkınma modelinin savunuculuğu
Biyografi Dönemi
1959–1976Büyük biyografi serilerinin kaleme alınması
Alıntılar
"Ben, suyu arayan adamdım. Onu, dağlarda, ovalarda, çöllerde, fikirler ve kavgalar içinde aradım."
"Tarih, büyük adamların eseri değildir; ama büyük adamlar tarihin akışını hızlandırır."
Kaynakça
Şevket Süreyya Aydemir, Suyu Arayan Adam (1959). Remzi Kitabevi .
Çeşitli Yazarlar, Kadro dergisi koleksiyonu (1932-1934) .
Tekeli, İlhan; İlkin, Selim, Kadrocuları ve Kadro'yu Anlamak (2003). Tarih Vakfı Yurt Yayınları .
Hasan Bülent Kahraman, Türk Siyasetinin Yapısal Analizi. Agora Kitaplığı .
Bu sayfada bir hata mı var?
Hata Bildir