Mehmet Genç
1934, Trabzon — ☾ 2021
Mehmet Genç (1934-2021), Osmanlı iktisat ve mali tarihinin en önemli uzmanlarından biridir. Marmara Üniversitesi'nde profesör olarak görev yapmış, Osmanlı maliye sistemi, iltizam ve malikâne düzeni üzerine çığır açıcı çalışmalar gerçekleştirmiştir. Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nin modern araştırmacılar tarafından kullanılabilir hâle getirilmesinde öncü rol oynamıştır.
Mehmet Genç, 1934 yılında Trabzon'da doğdu. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nden mezun olduktan sonra Osmanlı iktisat tarihi alanında uzmanlaştı.
Akademik kariyerini Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nde sürdüren Genç, Osmanlı mali yapısını anlamak için Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde uzun yıllar araştırma yaptı. Arşivin kataloglanması ve araştırmacılara açılması sürecinde kritik katkılarda bulundu.
Genç'in akademik çalışmalarının merkezinde Osmanlı devletinin ekonomik düzeni yer almaktadır. İltizam sisteminin işleyişi, malikâne uygulamasına geçiş süreci, narh sistemi, lonca düzeni ve Osmanlı maliyesinin yapısal özellikleri üzerine derinlemesine araştırmalar yapmıştır. Osmanlı ekonomisini Batılı iktisat modellerinin dışında, kendi iç dinamikleriyle anlamaya çalışan özgün bir yaklaşım geliştirmiştir.
Özellikle 'provizyonizm', 'fiskalizm' ve 'gelenekçilik' kavramlarıyla Osmanlı iktisadi zihniyetini tanımlayan üçlü çerçevesi, alanda büyük etki yaratmıştır. Bu çerçeveye göre Osmanlı devleti arzın bolluğunu (provizyonizm), hazinenin gelirlerini (fiskalizm) ve mevcut düzenin korunmasını (gelenekçilik) temel ilke olarak benimsemiştir.
Mehmet Genç, 29 Ekim 2021'de İstanbul'da vefat etmiştir. Osmanlı iktisat tarihçiliğine kazandırdığı kavramsal çerçeve ve arşiv temelli çalışma geleneği, sonraki nesil araştırmacılar için temel referans olmaya devam etmektedir.
Eğitim Hayatı
Kariyer Kronolojisi
Yayınevleri
Düşünsel Çizgi
Mehmet Genç, Osmanlı ekonomisini Batılı iktisat modellerinin dışında, kendi iç dinamikleriyle anlamaya çalışan özgün bir yaklaşım geliştirmiştir. Provizyonizm, fiskalizm ve gelenekçilik kavramlarıyla Osmanlı iktisadi zihniyetini tanımlayan üçlü çerçevesi, alanda kalıcı bir etki bırakmıştır.
Erken Dönem
1960–1990Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde yoğun araştırma dönemi; iltizam ve malikâne sistemi üzerine temel bulgular.
Olgunluk Dönemi
1990–2021Arşiv araştırmalarının sentezlendiği ve provizyonizm-fiskalizm-gelenekçilik kavramsal çerçevesinin sistematik biçimde ortaya konduğu dönem.
Önemli Dönüm Noktaları
Kamusal Faaliyetler
Uzmanlık Alanları & Kavramlar
Uzmanlık Alanları
Temel Kavramlar
Vefatı
2021 — İstanbul'da vefat etti.
Toplam 3 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)
2000'ler
1990'ler
Akademik Makaleler
Osmanlı İltizam Sisteminin Malikâneye Dönüşümü
18. Yüzyılda Osmanlı Ekonomisinde Dönüşüm
Akademik Görevler
Profesör — Marmara Üniversitesi
Kurumsal Roller
Danışman ve Araştırmacı — Başbakanlık Osmanlı Arşivi
Arşivin modern tasnifi ve araştırmacılara açılması sürecinde öncü rol üstlenmiştir.
Zaman Çizelgesi
Trabzon'da doğdu.
Marmara Üniversitesi'nde akademik kariyerine başladı.
'Başbakanlık Osmanlı Arşivi Rehberi' yayımlandı.
'Osmanlı İmparatorluğu'nda Devlet ve Ekonomi' yayımlandı.
'Osmanlı Mali Tarihi Üzerine Araştırmalar' yayımlandı.
İstanbul'da vefat etti.
Entelektüel Gelişim Dönemleri
Erken Dönem
1960–1990Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde yoğun araştırma dönemi; iltizam ve malikâne sistemi üzerine temel bulgular.
Olgunluk Dönemi
1990–2021Arşiv araştırmalarının sentezlendiği ve provizyonizm-fiskalizm-gelenekçilik kavramsal çerçevesinin sistematik biçimde ortaya konduğu dönem.
Alıntılar
"Osmanlı devleti, piyasanın kendi haline bırakılmasını değil, iaşenin bolluğunu, hazinenin gelirlerini ve mevcut düzenin korunmasını esas almıştır."
Kaynakça
Mehmet Genç, Osmanlı İmparatorluğu'nda Devlet ve Ekonomi (2000). Ötüken Neşriyat .
Mehmet Genç, Osmanlı Mali Tarihi Üzerine Araştırmalar (2003). Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi .
Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu: Klasik Çağ 1300-1600. Yapı Kredi Yayınları .
Şevket Pamuk, Osmanlı Ekonomisi ve Kurumları (2007). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları .
Bu sayfada bir hata mı var?
Hata Bildir