Zihniyet, Aydınlar ve İzm'ler

Zihniyet, Aydınlar ve İzm'ler, Sabri Ülgener'in 1983 yılında, ölümünden kısa süre önce yayımlanan ve akademik mirasının son halkasını oluşturan eseridir. Kitap, Ülgener'in daha önce Osmanlı iktisat tarihine uyguladığı zihniyet analizi çerçevesini Türk aydın sınıfının ideolojik yapısına ve modern Türkiye'nin düşünce hayatına genişletmektedir.

Eser, Türk aydınlarının Batı'dan ithal ettiği çeşitli ideolojik akımları — 'izm'leri — ve bu akımların yerli toplumsal gerçeklikle bütünleşme ya da çatışma süreçlerini incelemektedir. Ülgener, ideolojilerin kendi tarihsel ve kültürel bağlamından koparılarak aktarılmasının yarattığı sorunları, aydının toplumla ilişkisini ve entelektüel sorumluluk kavramını ele almaktadır.

Kitap, Ülgener'in düşünsel evriminin son aşamasını temsil etmesi bakımından özel bir öneme sahiptir. Yazar, bu eserinde iktisat tarihçisinden sosyolog ve düşünce tarihçisine doğru genişleyen perspektifini en açık biçimde ortaya koymaktadır. Aydınların ideolojik tercihlerinin toplumsal zihniyet üzerindeki etkilerini ve bu etkinin modernleşme sürecindeki rolünü çözümlemektedir.

Eser, Türk düşünce tarihi, aydınlar sosyolojisi ve modernleşme çalışmaları alanlarında çalışan araştırmacılar için önemli bir kaynak niteliğindedir.