Resit Rahmeti Arat

1900, Eski Ucum, Kazan — ☾ 1964

Resit Rahmeti Arat (1900-1964), Tatar kokenli Turk filolog, Turkolog ve profesor. Berlin'de Willy Bang'in ogrencisi olarak Turkoloji egitimi aldiktan sonra 1933 universite reformuyla Turkiye'ye davet edilmis, Istanbul Universitesi'nde Eski Turk dili ve edebiyati alaninda cigir acan calismalar yapmistir.

📚 3 kitap 🗓️ 7 kronoloji 💬 3 alıntı
Tamamlanma: %85 · 2026-03-08

Resit Rahmeti Arat, 15 Mayis 1900'de Kazan yakinlarindaki Eski Ucum koyunde dunyaya geldi. Lise ogrenimi sirasinda 1918'de Bolsevikler tarafindan zorla askere alindi, 1919'da yaralandi ve Dogu Sibirya'ya gonderildi.

1922'de Berlin'e giderek Felsefe Fakultesi'ne kaydoldu ve Prof. Willy Bang'in Turkoloji derslerine devam etti. Doktorasini Eski Turk metinleri uzerine tamamladi.

1933'te Turkiye'deki universite reformu cercevesinde Maarif Vekaleti tarafindan Turkiye'ye davet edildi ve Istanbul Universitesi Edebiyat Fakultesi Turk Dili ve Edebiyati Bolumu'ne profesor olarak atandi. 1940-1950 yillari arasinda Turkiyat Enstitusu mudurlugu yapti.

Kutadgu Bilig'in bilimsel nesrini iki cilt halinde (I. Metin, 1947; II. Tercume, 1959) hazirlayarak Turk filolojisine temel bir katki sundu. Atabetu'l-Hakayik'in ilmi nesrini de 1951'de gerceklestirdi. 29 Kasim 1964'te vefat etti.

Eğitim Hayatı

Doktora (1930) Berlin Universitesi — Turkoloji / Filoloji

Kariyer Kronolojisi

1922-1933 Berlin'de Turkoloji egitimi ve akademik calismalar; Prof. Willy Bang danismanliginda doktora
1933-1964 Istanbul Universitesi Edebiyat Fakultesi'nde profesorluk; Turkiyat Enstitusu mudurlugu

Düşünsel Çizgi

Resit Rahmeti Arat, Turkiye'de filolojik Turkoloji arastirmalarinin kurucusu olarak kabul edilir. Kutadgu Bilig ve Atabetu'l-Hakayik gibi temel eserlerin bilimsel edisyonlarini hazirlayarak Turk dil ve edebiyat arastirmalarina kalici katkilar sunmustur.

Berlin Donemi (1922-1933)

1922–1933

Berlin'de Willy Bang ekolunde Turkoloji egitimi; Eski Uygurca ve Turfan metinleri uzerine uzmanlasirlma

Istanbul Donemi (1933-1964)

1933–1964

Istanbul'da karsilastirmali Turkoloji arastirmalarinin kurulusu; Kutadgu Bilig ve Atabetu'l-Hakayik nesirleri

Kutadgu Bilig I-IIAtabetu'l-Hakayik

Kamusal Faaliyetler

Kurucu — Turk Kulturunu Arastirma Enstitusu
Tercume ve Telif Heyeti Uyesi — Islam Ansiklopedisi (MEB)

Uzmanlık Alanları & Kavramlar

Uzmanlık Alanları

Eski TurkceUygur Dili ve EdebiyatiTurk FilolojisiKarsilastirmali TurkolojiOrta Turkce Metinler

Temel Kavramlar

Kritik edisyon metodolojisiTurk dilinin tarihi gelisimiKarahanli donemi edebiyatiEski Uygur kultur belgeleri

Vefatı

1964 — 29 Kasim'da vefat etti

Toplam 3 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)

1950'ler

📖1959

· Kutadgu Bilig'in Turkiye Turkcesine tercumesi.

📖1951

· Edib Ahmed Yukneki'nin 12. yuzyil didaktik eserinin tum bilinen nushalara dayanan bilimsel nesri.

1940'ler

📖1947

· Yusuf Has Hacib'in 11. yuzyil eseri Kutadgu Bilig'in tum yazma nushalarina dayanan bilimsel metin nesri.

Akademik Görevler

Arastirma Asistani — Berlin Universitesi

Profesor — Istanbul Universitesi Edebiyat Fakultesi

Mudur — Istanbul Universitesi Turkiyat Enstitusu

Kurumsal Roller

Kurucu — Turk Kulturunu Arastirma Enstitusu

Tercume ve Telif Heyeti Uyesi — Islam Ansiklopedisi (MEB)

Zaman Çizelgesi

🌟
1900Doğum

Kazan yakinlarindaki Eski Ucum koyunde dogdu

🎓
1922Eğitim

Berlin'e giderek Prof. Willy Bang'in Turkoloji derslerine basladi

📺
1933Kariyer

Universite reformuyla Turkiye'ye davet edildi; Istanbul Universitesi'nde profesor oldu

📖
1947Eser

Kutadgu Bilig I: Metin eserini yayimladi

📖
1951Eser

Atabetu'l-Hakayik'in ilmi nesrini gerceklestirdi

📖
1959Eser

Kutadgu Bilig II: Tercume cildini yayimladi

🕊️
1964Diğer

29 Kasim'da vefat etti

Entelektüel Gelişim Dönemleri

Berlin Donemi (1922-1933)

1922–1933

Berlin'de Willy Bang ekolunde Turkoloji egitimi; Eski Uygurca ve Turfan metinleri uzerine uzmanlasirlma

Istanbul Donemi (1933-1964)

1933–1964

Istanbul'da karsilastirmali Turkoloji arastirmalarinin kurulusu; Kutadgu Bilig ve Atabetu'l-Hakayik nesirleri

Kutadgu Bilig I-IIAtabetu'l-Hakayik

Alıntılar

"Turk dilinin tarihi lehcelerini ve bugunku sivelerini anlamak, Turk kultur tarihinin anahtaridir."

— Ders ve konferanslarindan

"Filoloji, bir milletin gecmisine acilan en saglam kapidir."

— Akademik yazilarindan

"Bir metni anlamak icin once onu kendi devri icinde degerlendirmek gerekir."

— Turkiyat Enstitusu dersleri

Kaynakça

TDV Islam Ansiklopedisi, Arat, Resit Rahmeti .

Belleten (Turk Tarih Kurumu), Resid Rahmeti Arat (1900-1964) .

Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya, Nuri Yuce, Kutadgu Bilig III: Index .

Beyaz Tarih, Resit Rahmeti Arat .

Bu sayfada bir hata mı var?

Hata Bildir