İsyan Ahlâkı

İsyan Ahlâkı, Nurettin Topçu'nun 1934 yılında Sorbonne Üniversitesi'nde savunduğu doktora tezinin Türkçe çevirisidir. Eserin Fransızca orijinali 'Conformisme et révolte: esquisse d'une psychologie de la croyance' başlığıyla yayımlanmıştır. Topçu bu eserinde konformizm (uyumculuk) ve isyan kavramlarını ahlâk felsefesi çerçevesinde incelemektedir.

Kitap, insanın toplumsal normlara körü körüne boyun eğmesini 'konformizm' olarak tanımlar ve buna karşı 'isyan' kavramını geliştirir. Ancak Topçu'nun kastettiği isyan, nihilist bir yıkım değil, daha yüksek bir ahlâkî düzene ulaşma iradesini ifade eden metafizik bir harekettir. Eser, Maurice Blondel'in aksiyon felsefesinden ve Bergson'un sezgi felsefesinden derin izler taşır.

Topçu, konformizmi mekanik bir itaat, isyanı ise vicdanın sesi olarak konumlandırır. Buna göre gerçek ahlâkî eylem, toplumsal baskıya boyun eğmek değil, vicdanın emriyle daha yüksek bir hakikate yönelmektir. Bu hareket, nihayetinde Allah'a dayanan bir isyan olarak tanımlanır.

Eser, Türk düşünce tarihinde ahlâk felsefesi alanının kurucu metinlerinden biri olarak kabul edilmekte ve Topçu'nun bütün düşünce sisteminin temelini oluşturmaktadır.