İhsan Doğramacı
1915, Erbil, Irak (Osmanlı İmparatorluğu) — ☾ 2010
İhsan Doğramacı (1915-2010), Türk pediatrist, eğitimci, hayırsever ve yükseköğretim reformcusudur. Hacettepe Üniversitesi'ni ve Türkiye'nin ilk vakıf üniversitesi olan Bilkent Üniversitesi'ni kurmuş, Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) kurucu başkanlığını yapmıştır. Dünya Sağlık Örgütü'nün kuruluş anayasasını imzalayan delegelerden biri olan Doğramacı, Uluslararası Pediatri Derneği başkanlığı, UNICEF Yönetim Kurulu başkanlığı gibi üst düzey uluslararası görevler üstlenmiştir. Tüm servetini eğitime bağışlayan Doğramacı, Türkiye'de çocuk sağlığı, hemşirelik, diyetetik ve fizik tedavi eğitiminin öncüsü olarak kabul edilir.
İhsan Doğramacı, 3 Nisan 1915'te Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Musul Vilayeti'nin Erbil şehrinde Türkmen bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Irak Türkmen topluluğunun önde gelen isimlerindendi.
İlk öğrenimini Erbil'de Türkçe olarak tamamladıktan sonra orta öğrenimini Beyrut Amerikan Koleji'nde (şimdiki Amerikan Üniversitesi) sürdürdü. 1938 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu.
Mezuniyetinin ardından Ankara Numune Hastanesi'nde Profesör Albert Eckstein'ın yanında çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlık eğitimini tamamladı. 1945-1947 yılları arasında ABD'de Harvard Üniversitesi (Boston) ve Washington Üniversitesi'nde (St. Louis) doktora sonrası araştırmalar yaptı.
1947'de Türkiye'ye dönerek Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğretim üyeliğine başladı. 1954 yılında Çocuk Sağlığı Enstitüsü'nü kurdu. Bu enstitü bünyesinde Türkiye'nin ilk hemşirelik, diyetetik, fizik tedavi ve rehabilitasyon ile sağlık teknolojisi bölümlerini açtı. 1955 yılında profesörlük unvanını aldı.
8 Temmuz 1958'de 150 yataklı İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi'ni hizmete açtı. Bu hastane Türkiye'de modern çocuk sağlığı hizmetlerinin merkezlerinden biri hâline geldi.
1963-1967 yılları arasında Ankara Üniversitesi rektörlüğü görevini yürüttü. 1967 yılında Hacettepe Tıp Fakültesi ile Çocuk Sağlığı Enstitüsü'ne bağlı yüksekokulları birleştirerek Hacettepe Üniversitesi'ni kurdu ve kurucu rektör olarak 1975'e kadar görev yaptı. Hacettepe'de entegre tıp eğitimi sistemini ve tam zamanlı akademik çalışma düzenini hayata geçirdi.
Uluslararası alanda 1946'da henüz 31 yaşındayken Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) kuruluş konferansına Türk delegasyonunun üyesi olarak katıldı ve örgütün anayasasını imzalayan delegelerden biri oldu. Altı yıl boyunca DSÖ Dünya Sağlık Asamblesi'nde Türk Delegasyonu başkanlığı yaptı. 1976'da Avrupa Bölgesi Ülkeleri Başkanlığı'na ve Asamblenin İkinci Başkan Yardımcılığı'na seçildi.
1968'de Uluslararası Pediatri Derneği (IPA) başkanlığına seçildi ve çeyrek yüzyıl boyunca başkan ve genel müdür olarak görev yaptı. 1992'de derneğin ömür boyu onursal başkanı ilan edildi.
UNICEF'te uzun yıllar yönetim kurulu üyeliği, üç dönem Program Komitesi başkanlığı ve iki dönem Yönetim Kurulu başkanlığı yaptı. 1958-2003 yılları arasında UNICEF Türkiye Millî Komitesi başkanlığını sürdürdü.
12 Kasım 1981'de kurulan Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) ilk başkanı olarak atandı ve 1992'ye kadar bu görevi yürüttü. YÖK başkanlığı döneminde Türkiye'nin yükseköğretim sistemi köklü bir dönüşüm geçirdi; ancak bu süreç üniversite özerkliği, akademik özgürlük ve atama politikaları konularında yoğun eleştirilere de konu oldu.
1984 yılında Türkiye'nin ilk vakıf üniversitesi olan Bilkent Üniversitesi'ni kurdu. Tüm kişisel servetini ve aile varlığını bu üniversiteye ve eğitim vakıflarına bağışladı. Bilkent, kısa sürede uluslararası standartlarda eğitim veren bir kurum hâline geldi.
Doğramacı, beş ayrı vakfın kurucusudur. Bu vakıflar aracılığıyla Türkiye genelinde okullar, hastaneler ve eğitim kurumları açılmıştır. DSÖ'ye armağan edilen İhsan Doğramacı Aile Sağlığı Vakfı, 1980'den bu yana iki yılda bir aile sağlığı alanında uluslararası ödül vermektedir.
Otuzdan fazla ülkeden fahri doktora unvanı alan Doğramacı; DSÖ Léon Bernard Vakfı Ödülü, DSÖ 'Herkes İçin Sağlık' Altın Madalyası, UNICEF Maurice Pate Ödülü, Fransa Légion d'honneur nişanı, Avrupa Konseyi Barış, Adalet ve Hoşgörü Ödülü ve Amerikan Pediatri Akademisi Christopherson Ödülü gibi pek çok uluslararası ödül ve nişan almıştır.
Türkiye, Azerbaycan, İran, Dominik Cumhuriyeti, Finlandiya, Polonya, Estonya ve Fransa devlet başkanları tarafından ülkelerinin en yüksek devlet nişanlarıyla onurlandırılmıştır.
İhsan Doğramacı, 25 Şubat 2010'da Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'nde çoklu organ yetmezliği nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Geride Türk tıp eğitimi, yükseköğretim sistemi ve çocuk sağlığı alanında kalıcı bir miras bırakmıştır.
Eğitim Hayatı
Kariyer Kronolojisi
Yayınevleri
Üretim Dönemleri
Halk Sağlığı Yayınları
Annenin Kitabı ve Annenin El Kitabı başta olmak üzere halk sağlığı ve çocuk bakımı konularında anne-babalara yönelik yayınlar. Bu eserler yüz binlerce aileye ulaşarak toplumsal sağlık bilinçlenmesine katkıda bulunmuştur.
Klinik Pediatri Yayınları
Pediatri alanında bilimsel makaleler, araştırma kitapları ve klinik rehberler. Prematüre bebek bakımından porfiria metabolizmasına kadar geniş bir yelpazede akademik üretim.
Tıp Eğitimi ve Yükseköğretim Yayınları
Tıp eğitimi reformu, yükseköğretim yönetimi ve Türkiye'deki üniversite sisteminin gelişimine ilişkin ulusal ve uluslararası yayınlar.
Kurumsal Tarih Yayınları
Hacettepe ve Bilkent üniversitelerinin kuruluş ve gelişim süreçlerini belgeleyen kurumsal tarih çalışmaları.
Uluslararası Sağlık Politikası Yayınları
DSÖ, UNICEF ve IPA bünyesinde gelişmekte olan ülkelerde çocuk sağlığı, sağlık insan gücü planlaması ve uluslararası sağlık politikası konularında üretilen raporlar ve yayınlar.
Düşünsel Çizgi
İhsan Doğramacı, Türkiye'de modern tıp eğitiminin ve vakıf üniversiteciliğinin öncüsüdür. Entegre tıp eğitimi modeli, tam zamanlı akademik çalışma ilkesi ve üniversite-hastane bütünleşmesi fikirlerini Türkiye'ye taşımıştır. Çocuk sağlığı alanında koruyucu hekimlik yaklaşımını benimsemiş, sağlık personeli yetiştirme konusunda çok disiplinli bir model geliştirmiştir. Tüm servetini eğitime bağışlayarak vakıf üniversitesi kavramını Türkiye'de ilk kez hayata geçirmiştir. YÖK kurucu başkanlığı ile Türk yükseköğretim sistemini merkezi bir yapıya kavuşturmuş, ancak bu süreç üniversite özerkliği konusunda derin tartışmalara da yol açmıştır.
Tıp Eğitimi ve Uzmanlaşma Dönemi (1933-1947)
1933–1947İstanbul'da tıp eğitimi, Ankara'da pediatri uzmanlığı ve ABD'de Harvard ve Washington üniversitelerinde doktora sonrası araştırmalarla mesleki temellerini atan dönem. Bu yıllarda Doğramacı, Batı'daki modern tıp eğitimi modellerini yerinde gözlemleme ve entegre eğitim kavramıyla tanışma fırsatı bulmuştur.
Kurumsallaşma Dönemi (1947-1967)
1947–1967Ankara Üniversitesi'nde Çocuk Sağlığı Enstitüsü, çocuk hastanesi, hemşirelik ve sağlık bilimleri bölümlerini kurarak Türkiye'de modern tıp eğitiminin ve sağlık bilimleri disiplinlerinin temellerini attığı dönem. Halk sağlığı eğitimi misyonuyla Annenin Kitabı gibi yaygın etki yaratan eserler vermiştir. DSÖ anayasası imzacılığı ve UNICEF çalışmaları ile uluslararası deneyim kazanmıştır.
Hacettepe ve Uluslararası Liderlik Dönemi (1967-1981)
1967–1981Hacettepe Üniversitesi'nin kuruluşu ve rektörlüğü ile Türkiye'de entegre tıp eğitimi modelinin somutlaştığı dönem. IPA başkanlığı, UNICEF yönetim kurulu üyeliği ve DSÖ Avrupa Bölgesi başkanlığı ile uluslararası sağlık politikasında liderlik rolü üstlenmiştir. Bu dönemde Doğramacı, Türkiye deneyimini gelişmekte olan ülkelere model olarak sunmuş ve uluslararası akademik yayınlarla görünürlüğünü artırmıştır.
YÖK ve Yükseköğretim Reformu Dönemi (1981-1992)
1981–1992YÖK kurucu başkanlığı ile Türkiye'nin yükseköğretim sistemini merkezi bir yapıya kavuşturduğu, ancak üniversite özerkliği ve akademik özgürlük konularında yoğun eleştirilere muhatap olduğu dönem. Bu süreçte Bilkent Üniversitesi'nin kuruluşu ile vakıf üniversiteciliği kavramını Türkiye'ye kazandırmıştır.
Miras ve Olgunluk Dönemi (1992-2010)
1992–2010YÖK başkanlığından ayrıldıktan sonra Bilkent Üniversitesi'nin uluslararası standartlara yükselmesine odaklandığı, eğitim vakıfları aracılığıyla okullar ve hastaneler açtığı ve hayırseverlik mirasını pekiştirdiği son dönem. Uluslararası ödüller ve onurlandırmalarla küresel düzeyde tanınırlığını artırmıştır.
Önemli Dönüm Noktaları
Kamusal Faaliyetler
Uzmanlık Alanları & Kavramlar
Uzmanlık Alanları
Temel Kavramlar
Vefatı
2010 — 25 Şubat'ta Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'nde çoklu organ yetmezliği nedeniyle vefat etti
Toplam 16 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)
2000'ler
1990'ler
1980'ler
1970'ler
Hacettepe: Bir Başarı Hikâyesi
OtobiyografiMedical Sciences in Turkey
Araştırma1960'ler
Porphyrias and Porphyrin Metabolism
AraştırmaÇocuk Sağlığı Temel Bilgileri
Araştırma1950'ler
Prematüre Bebek Bakımı
AraştırmaAnnenin Kitabı
AraştırmaAkademik Makaleler
Infantile Nutritional Disturbances in Turkey
Child Health Problems in Developing Countries
Malnutrition and Infection in Turkish Children
Medical Education and Health Manpower in Turkey
The Hacettepe Approach to Medical Education
The Problem of Iron Deficiency Anemia in Turkish Children
Rickets in Turkish Infants: Incidence and Treatment
Health Manpower Planning in Turkey
The Role of International Cooperation in Child Health
University Reform in Turkey: The YÖK Experience
Konferans Bildirileri
Child Health Services in the Middle East
Medical Education Reform in Turkey
University Governance and Academic Freedom
The Foundation University Model: Bilkent Experience
Maternal and Child Health in the Eastern Mediterranean Region
Integrated Medical Education: The Hacettepe Model
Program Serileri
Düzenli yayınlanan program ve seri içerikler
Eğitimin Öncüleri: İhsan Doğramacı
TRTTRT tarafından hazırlanan belgesel programda İhsan Doğramacı'nın hayatı, Hacettepe ve Bilkent üniversitelerinin kuruluş hikâyesi ve Türk eğitim tarihindeki yeri ele alınmaktadır.
Sağlık ve Eğitim: Doğramacı'nın Mirası
TRT HaberDoğramacı'nın vefatının ardından TRT Haber tarafından hazırlanan özel program. Hayatı, eserleri, kurduğu kurumlar ve Türk sağlık ile eğitim sistemine katkıları ele alınmaktadır.
Hacettepe Tarihi Belgesel Serisi
Hacettepe ÜniversitesiHacettepe Üniversitesi'nin kuruluşundan günümüze tarihsel gelişimini ele alan belgesel serisi. İhsan Doğramacı'nın kurucu rolü ve üniversitenin akademik gelişimi çeşitli bölümlerde işlenmektedir.
Konferanslar
3 konferans ve panel kaydı
Röportajlar
3 röportaj ve söyleşi
Videolar
4 video kaydı
Kısa Kesitler
3 kesit — arşiv dışı
Akademik Görevler
Çocuk Hastalıkları Uzmanı — Ankara Numune Hastanesi
Araştırma Görevlisi — Harvard Üniversitesi
Araştırma Görevlisi — Washington Üniversitesi (St. Louis)
Öğretim Üyesi — Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi
Kurucu Müdür — Ankara Üniversitesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü
Profesör — Ankara Üniversitesi
Rektör — Ankara Üniversitesi
Kurucu Rektör — Hacettepe Üniversitesi
Profesör — Hacettepe Üniversitesi
Mütevelli Heyeti Başkanı — Bilkent Üniversitesi
Ödüller
Léon Bernard Vakfı Ödülü
Halk sağlığı alanında olağanüstü katkılar için verilen DSÖ'nün en prestijli ödülü.
Officier de la Légion d'honneur
Fransa'nın en yüksek sivil ve askeri onur nişanı.
TÜBİTAK Bilim Hizmeti Ödülü
Türkiye'de bilimsel ve teknik araştırmalara üstün hizmet ödülü.
İhsan Doğramacı Aile Sağlığı Vakfı Ödülü'nün Tesisi
DSÖ'ye bağışlanan vakıf aracılığıyla her iki yılda bir aile sağlığı alanında uluslararası ödül verilmeye başlandı.
Christopherson Ödülü
Uluslararası çocuk sağlığına olağanüstü katkılar için verilen ödül.
IPA Ömür Boyu Onursal Başkanlığı
Çeyrek yüzyıllık başkanlık hizmeti sonrasında ömür boyu onursal başkan ilan edildi.
Maurice Pate Ödülü
Çocuk sağlığı ve refahı alanındaki üstün hizmetleri için UNICEF tarafından verilen en yüksek onur.
Herkes İçin Sağlık Altın Madalyası
Küresel sağlık hedeflerine olağanüstü katkılar için DSÖ'nün altın madalyası.
Barış, Adalet ve Hoşgörü Ödülü
Viyana'da düzenlenen törenle takdim edilen Avrupa Konseyi ödülü.
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Üstün Hizmet Madalyası
Yükseköğretim ve sağlık alanlarına üstün katkıları nedeniyle verilen devlet madalyası.
Azerbaycan Devlet Nişanı
Azerbaycan devlet başkanı tarafından verilen en yüksek devlet nişanı.
Finlandiya Devlet Nişanı
Finlandiya devlet başkanı tarafından verilen en yüksek devlet nişanı.
Polonya Devlet Nişanı
Polonya devlet başkanı tarafından verilen en yüksek devlet nişanı.
Estonya Devlet Nişanı
Estonya devlet başkanı tarafından verilen en yüksek devlet nişanı.
İran Devlet Nişanı
İran devlet başkanı tarafından verilen en yüksek devlet nişanı.
Dominik Cumhuriyeti Devlet Nişanı
Dominik Cumhuriyeti devlet başkanı tarafından verilen en yüksek devlet nişanı.
Otuzdan Fazla Ülkeden Fahri Doktora Unvanları
Dünya genelinde otuzdan fazla ülkeden fahri doktora (honoris causa) unvanı almıştır.
Tez Danışmanlıkları
Türkiye'de Çocukluk Çağı Beslenme Bozuklukları ve Epidemiyolojisi
Prematüre Bebeklerde Beslenme Protokollerinin Karşılaştırılması
Anadolu Kırsalında Çocuk Sağlığı Hizmetlerinin Değerlendirilmesi
Kurumsal Roller
Kuruluş Anayasası İmzacısı ve Türk Delegasyonu Başkanı — Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
DSÖ'nün kuruluş konferansında Türk delegasyonunun üyesi olarak örgütün anayasasını imzaladı; altı yıl delegasyon başkanlığı yaptı.
Kurucu Başkan — Yükseköğretim Kurulu (YÖK)
Türkiye'nin yükseköğretim sistemini yeniden yapılandıran kurulun ilk başkanı.
Başkan ve Genel Müdür — Uluslararası Pediatri Derneği (IPA)
Çeyrek yüzyıl boyunca başkan ve genel müdür olarak görev yaptı; 1992'de ömür boyu onursal başkan.
Yönetim Kurulu Başkanı — UNICEF Yönetim Kurulu
Üç dönem Program Komitesi başkanlığı ve iki dönem Yönetim Kurulu başkanlığı yaptı.
Başkan — UNICEF Türkiye Millî Komitesi
Kırk beş yıl boyunca UNICEF Türkiye Millî Komitesi başkanlığını sürdürdü.
Kurucu Editör — Turkish Journal of Pediatrics
Türkiye'nin ilk uluslararası pediatri dergisini kurdu ve editörlüğünü üstlendi.
Avrupa Bölgesi Başkanı ve İkinci Başkan Yardımcısı — DSÖ Dünya Sağlık Asamblesi
Avrupa bölgesi ülkeleri başkanlığı ve asamblenin ikinci başkan yardımcılığı görevlerini üstlendi.
Yönetim Kurulu Üyesi — Uluslararası Üniversiteler Derneği (IAU)
Uluslararası Üniversiteler Derneği yönetim kurulunda uzun yıllar görev yaparak Türk yükseköğretimini uluslararası platformda temsil etti.
Danışma Kurulu Üyesi — Dünya Tıp Eğitimi Federasyonu (WFME)
Tıp eğitimi standartlarının belirlenmesine katkıda bulunan uluslararası kuruluşta danışmanlık görevi üstlendi.
Kurucu ve Onursal Başkan — Türkiye Milli Pediatri Derneği
Türkiye'de çocuk sağlığı alanında faaliyet gösteren ulusal meslek örgütünü kurdu.
Siyasi Faaliyetler
12 Eylül sonrası oluşturulan Danışma Meclisi'nde yükseköğretim danışmanı olarak görev aldı
Doğramacı'in kurucusu olduğu veya kuruluşunda önemli rol üstlendiği kuruluşlar.
Ankara Üniversitesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü
Türkiye'nin ilk hemşirelik, diyetetik, fizik tedavi ve rehabilitasyon, odyoloji ve tıbbi teknoloji bölümlerinin kurulduğu enstitü.
İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi
150 yataklı modern çocuk hastanesi. Hacettepe Üniversitesi bünyesinde hizmet vermektedir.
Turkish Journal of Pediatrics
Türkiye'nin ilk uluslararası hakemli pediatri dergisi; yayın hayatını sürdürmektedir.
Hacettepe Üniversitesi
Hacettepe Tıp Fakültesi ile Çocuk Sağlığı Enstitüsü'ne bağlı yüksekokulların birleştirilmesiyle kurulan üniversite. Türkiye'nin en köklü araştırma üniversitelerinden biridir.
İhsan Doğramacı Aile Sağlığı Vakfı
DSÖ'ye bağışlanan vakıf. Her iki yılda bir aile sağlığı alanında uluslararası ödül vermektedir.
Bilkent Üniversitesi
Türkiye'nin ilk vakıf (özel) üniversitesi. Doğramacı tüm kişisel servetini bu üniversiteye bağışlamıştır.
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi Vakfı
Bilkent Üniversitesi'nin kurucu vakfı; eğitim, araştırma ve kültürel faaliyetleri desteklemektedir.
Bilkent Okulları (İÖO ve Lise)
İDV Özel Bilkent Okulları; ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde eğitim vermektedir.
Bilkent Erzurum Laboratuvar Okulu (BELO)
Erzurum'da eğitim veren Bilkent vakfına bağlı okul.
Uluslararası Çocuk Merkezi (ICC)
Çocuk sağlığı, eğitimi ve hakları alanında araştırma ve savunuculuk yapan uluslararası merkez.
Türkiye Milli Pediatri Derneği
Türkiye'de çocuk sağlığı alanında faaliyet gösteren ulusal meslek örgütü.
Zaman Çizelgesi
3 Nisan'da Erbil'de (Osmanlı İmparatorluğu, bugünkü Irak) Türkmen bir ailenin çocuğu olarak doğdu
Beyrut Amerikan Koleji'nden mezun oldu
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden tıp doktoru olarak mezun oldu
Ankara Numune Hastanesi'nde Prof. Albert Eckstein yanında pediatri uzmanlığını tamamladı
ABD'ye giderek Harvard Üniversitesi'nde doktora sonrası araştırmalara başladı
Dünya Sağlık Örgütü'nün kuruluş konferansına katıldı ve örgütün anayasasını imzaladı
Türkiye'ye dönerek Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğretim üyeliğine başladı
'Annenin Kitabı' yayımlandı; 14 baskı yaparak yüz binlerce aileye ulaştı
Ankara Üniversitesi bünyesinde Çocuk Sağlığı Enstitüsü'nü kurdu
'Prematüre Bebek Bakımı' adlı eseri yayımlandı
Profesör unvanını aldı
150 yataklı İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi'ni hizmete açtı
UNICEF Türkiye Millî Komitesi başkanlığını üstlendi
Turkish Journal of Pediatrics dergisini kurdu
'Çocuk Sağlığı Temel Bilgileri' ders kitabı yayımlandı
Ankara Üniversitesi rektörü olarak atandı
Hacettepe Üniversitesi'ni kurarak kurucu rektör oldu
Uluslararası Pediatri Derneği (IPA) başkanlığına seçildi
'Pediatrics and Pediatric Education in Turkey' eseri S. Karger tarafından yayımlandı
Hacettepe Üniversitesi rektörlüğünden ayrıldı; 'Hacettepe: Bir Başarı Hikâyesi' yayımlandı
DSÖ Avrupa Bölgesi Başkanlığı ve Asamblenin İkinci Başkan Yardımcılığı'na seçildi
Fransa Légion d'honneur nişanı (Officier derecesi) ile onurlandırıldı
TÜBİTAK Bilim Hizmeti Ödülü'nü aldı
DSÖ'ye İhsan Doğramacı Aile Sağlığı Vakfı'nı bağışladı
DSÖ Léon Bernard Vakfı Ödülü'nü aldı
Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) kurucu başkanı olarak atandı
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Üstün Hizmet Madalyası aldı
Türkiye'nin ilk vakıf üniversitesi olan Bilkent Üniversitesi'ni kurdu
'Annenin El Kitabı' yayımlandı
'Türkiye'de Yükseköğretim Reformu' adlı eseri YÖK Yayınları'ndan çıktı
Çernobil kazası sonrası akademik camiada yoğun tartışmalara konu oldu
Amerikan Pediatri Akademisi Christopherson Ödülü'nü aldı
YÖK başkanlığından ayrıldı; IPA ömür boyu onursal başkanı ilan edildi
Bilkent Okulları'nı (İÖO ve Lise) kurdu
UNICEF Maurice Pate Ödülü'nü aldı
DSÖ 'Herkes İçin Sağlık' Altın Madalyası'nı aldı
Avrupa Konseyi Barış, Adalet ve Hoşgörü Ödülü'nü Viyana'da aldı
Uluslararası Çocuk Merkezi'ni (ICC) kurdu
Kırk beş yıl sürdürdüğü UNICEF Türkiye Millî Komitesi başkanlığından ayrıldı
'Bilkent Üniversitesi: Yirmi Yılın Öyküsü' yayımlandı
25 Şubat'ta Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'nde çoklu organ yetmezliği nedeniyle vefat etti
Entelektüel Gelişim Dönemleri
Tıp Eğitimi ve Uzmanlaşma Dönemi (1933-1947)
1933–1947İstanbul'da tıp eğitimi, Ankara'da pediatri uzmanlığı ve ABD'de Harvard ve Washington üniversitelerinde doktora sonrası araştırmalarla mesleki temellerini atan dönem. Bu yıllarda Doğramacı, Batı'daki modern tıp eğitimi modellerini yerinde gözlemleme ve entegre eğitim kavramıyla tanışma fırsatı bulmuştur.
Kurumsallaşma Dönemi (1947-1967)
1947–1967Ankara Üniversitesi'nde Çocuk Sağlığı Enstitüsü, çocuk hastanesi, hemşirelik ve sağlık bilimleri bölümlerini kurarak Türkiye'de modern tıp eğitiminin ve sağlık bilimleri disiplinlerinin temellerini attığı dönem. Halk sağlığı eğitimi misyonuyla Annenin Kitabı gibi yaygın etki yaratan eserler vermiştir. DSÖ anayasası imzacılığı ve UNICEF çalışmaları ile uluslararası deneyim kazanmıştır.
Hacettepe ve Uluslararası Liderlik Dönemi (1967-1981)
1967–1981Hacettepe Üniversitesi'nin kuruluşu ve rektörlüğü ile Türkiye'de entegre tıp eğitimi modelinin somutlaştığı dönem. IPA başkanlığı, UNICEF yönetim kurulu üyeliği ve DSÖ Avrupa Bölgesi başkanlığı ile uluslararası sağlık politikasında liderlik rolü üstlenmiştir. Bu dönemde Doğramacı, Türkiye deneyimini gelişmekte olan ülkelere model olarak sunmuş ve uluslararası akademik yayınlarla görünürlüğünü artırmıştır.
YÖK ve Yükseköğretim Reformu Dönemi (1981-1992)
1981–1992YÖK kurucu başkanlığı ile Türkiye'nin yükseköğretim sistemini merkezi bir yapıya kavuşturduğu, ancak üniversite özerkliği ve akademik özgürlük konularında yoğun eleştirilere muhatap olduğu dönem. Bu süreçte Bilkent Üniversitesi'nin kuruluşu ile vakıf üniversiteciliği kavramını Türkiye'ye kazandırmıştır.
Miras ve Olgunluk Dönemi (1992-2010)
1992–2010YÖK başkanlığından ayrıldıktan sonra Bilkent Üniversitesi'nin uluslararası standartlara yükselmesine odaklandığı, eğitim vakıfları aracılığıyla okullar ve hastaneler açtığı ve hayırseverlik mirasını pekiştirdiği son dönem. Uluslararası ödüller ve onurlandırmalarla küresel düzeyde tanınırlığını artırmıştır.
Üretim Dönemleri
Halk Sağlığı Yayınları
Annenin Kitabı ve Annenin El Kitabı başta olmak üzere halk sağlığı ve çocuk bakımı konularında anne-babalara yönelik yayınlar. Bu eserler yüz binlerce aileye ulaşarak toplumsal sağlık bilinçlenmesine katkıda bulunmuştur.
Klinik Pediatri Yayınları
Pediatri alanında bilimsel makaleler, araştırma kitapları ve klinik rehberler. Prematüre bebek bakımından porfiria metabolizmasına kadar geniş bir yelpazede akademik üretim.
Tıp Eğitimi ve Yükseköğretim Yayınları
Tıp eğitimi reformu, yükseköğretim yönetimi ve Türkiye'deki üniversite sisteminin gelişimine ilişkin ulusal ve uluslararası yayınlar.
Kurumsal Tarih Yayınları
Hacettepe ve Bilkent üniversitelerinin kuruluş ve gelişim süreçlerini belgeleyen kurumsal tarih çalışmaları.
Uluslararası Sağlık Politikası Yayınları
DSÖ, UNICEF ve IPA bünyesinde gelişmekte olan ülkelerde çocuk sağlığı, sağlık insan gücü planlaması ve uluslararası sağlık politikası konularında üretilen raporlar ve yayınlar.
Alıntılar
"Eğitim bir diploma süreci değil, evrensel bilgiye ulaşmanın aracıdır."
"Ben servetimi değil, servetimin yapabileceği en iyi şeyi gelecek nesillere bırakmak istedim."
"Bir milletin geleceği, çocuklarının sağlığı ve eğitimiyle doğru orantılıdır."
"Üniversite sadece diploma veren bir kurum değil, toplumu aydınlatan bir ışık kaynağı olmalıdır."
"Sağlık hizmeti bir lütuf değil, her çocuğun doğuştan hakkıdır."
"Türkiye'nin en büyük sermayesi gençliğidir; bu sermayeyi en iyi eğitimle değerlendirmek zorundayız."
"Bilim insanı yetiştirmek, fabrika kurmaktan daha zor ama daha kalıcıdır."
"Çocuk sağlığı bir ulusun aynasıdır; o aynada kendi geleceğimizi görürüz."
"Hayırseverlik, paranın en asil kullanım biçimidir."
"Tıp eğitiminde teori ile pratik birbirinden ayrılamaz; hastane ile fakülte aynı çatı altında olmalıdır."
"Bir ülkenin kalkınması, üniversitelerinin kalitesiyle ölçülür."
"Vakıf üniversitesi, devletten bağımsız ama topluma bağlı bir kurumdur."
"Koruyucu hekimlik, tedavi edici hekimlikten her zaman daha etkili ve ekonomiktir."
"Hemşirelik, tıbbın olmazsa olmaz tamamlayıcısıdır; onu küçümseyen modern tıbbı anlamamıştır."
"Her çocuğun sağlıklı büyüme hakkı, hiçbir sınır tanımayan evrensel bir ilkedir."
Kaynakça
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Prof. Dr. İhsan Doğramacı - Biyografi .
Kaynağa Git →Bilkent Holding, Kurucu - İhsan Doğramacı .
Kaynağa Git →Türkiye Milli Pediatri Derneği, Kurucumuz İhsan Doğramacı .
Kaynağa Git →Uluslararası Çocuk Merkezi (ICC), Prof. İhsan Doğramacı - Kurucumuz .
Kaynağa Git →Türk Maarif Ansiklopedisi, DOĞRAMACI, İHSAN .
Kaynağa Git →Wikipedia, İhsan Doğramacı .
Kaynağa Git →Anadolu Ajansı, Ömrünü tıbba ve eğitime vakfeden İhsan Doğramacı'yı kızı Şermin Savaşçı anlattı (2022) .
Kaynağa Git →Bilkent Erzurum Laboratuvar Okulu, Kurucumuz .
Kaynağa Git →Dergipark, İhsan Doğramacı (1915-2010) .
Kaynağa Git →Bilkent Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi Tarihçe .
Kaynağa Git →Dünya Sağlık Örgütü (WHO), İhsan Doğramacı Family Health Foundation Prize .
Kaynağa Git →Turkish Journal of Pediatrics, Turkish Journal of Pediatrics - About .
Kaynağa Git →Hacettepe Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi Tarihçe .
Kaynağa Git →UNICEF Türkiye, UNICEF Türkiye Tarihçe .
Kaynağa Git →YÖK, YÖK Tarihçe .
Kaynağa Git →Oktay Sinanoğlu, Bye Bye Türkçe (YÖK eleştirisi bağlamında) (1999). Otopsi Yayınevi .
Hürriyet Gazetesi, İhsan Doğramacı hayatını kaybetti (2010) .
Kaynağa Git →Bu sayfada bir hata mı var?
Hata Bildir