Zeki Velidi Togan
1890, Sterlitamak, Baskurdistan — ☾ 1970
Ahmet Zeki Velidi Togan (1890-1970), Turk-Baskurt tarihci, Turkolog ve Baskurt milli ozerklik hareketinin lideridir. 1925'te Turkiye'ye yerlesen Togan, Istanbul Universitesi'nde Turk Tarihi Kursusu baskanligini yapmistir. Umumi Turk Tarihine Giris ve Tarihte Usul eserleri Turk tarihciliginin temel basvuru kaynaklaridir.
Zeki Velidi Togan, 10 Aralik 1890'da Baskurdistan'in Sterlitamak sehrinde dunyaya geldi. Erken yaslarda Arapca, Farsca ve Rusca ogrendi. 21 yasinda 'Turk ve Tatar Tarihi' adli ilk eserini yayimlamasi uzerine akademik cevrelerde 'Yas Muverrih' lakabiyla tanindi.
1917 Rus Devrimi sonrasinda Baskurt ozerklik hareketinin liderligini ustlendi ve Baskurdistan Ozerk Cumhuriyeti'nin kurulmasinda belirleyici rol oynadi. Bolseviklerle once isbirligi yapan, sonra onlara karsi mucadele eden Togan, 1923'te Rusya'dan ayrilarak Iran, Afganistan ve Hindistan uzerinden Avrupa'ya gecti.
1925'te Turkiye'ye yerlesen Togan, 1927'de Istanbul Universitesi'nde Turk Tarihi Kursusu baskani oldu. Ancak 1932'de Turk Tarih Tezi'ne yonelttigi akademik elestiriler nedeniyle baskiyla karsilasti ve Viyana'ya gitmek zorunda kaldi. 1935-1939 yillari arasinda Bonn ve Gottingen universitelerinde profesor olarak calisti.
1939'da Turkiye'ye donen Togan, Istanbul Universitesi'nde yeniden kursu baskanligina getirildi. 1944'te Turancilik davasi kapsaminda tutuklandi ancak beraat etti. 1946'da Umumi Turk Tarihine Giris'i yayimladi. 1970'te Istanbul'da vefat etti.
Eğitim Hayatı
Kariyer Kronolojisi
Düşünsel Çizgi
Zeki Velidi Togan, Turk tarihini parcali degil butunluklu bir perspektifle ele alan, Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan genis bir cografyayi kapsayan tarih anlayisinin oncusudur.
Erken Donem (1905-1917)
1905–1917Kazan'da erken egitim ve akademik uyanis; Turk-Tatar tarihine ilgi
Siyasi Eylem Donemi (1917-1925)
1917–1925Baskurt ozerklik mucadelesi ve surgun
Akademik Olgunluk (1925-1970)
1925–1970Turkiye'de akademik olgunluk; Umumi Turk tarihi ve tarih metodolojisi calismalari
Önemli Dönüm Noktaları
Kamusal Faaliyetler
Uzmanlık Alanları & Kavramlar
Uzmanlık Alanları
Temel Kavramlar
Vefatı
1970 — Istanbul'da vefat etti
Toplam 4 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)
Akademik Görevler
Profesor / Kursu Baskani — Istanbul Universitesi
Profesor — Bonn Universitesi
Profesor — Gottingen Universitesi
Ordinaryus Profesor / Kursu Baskani — Istanbul Universitesi
Kurumsal Roller
Uye — Turk Tarih Kurumu
Zaman Çizelgesi
Baskurdistan'in Sterlitamak sehrinde dogdu
21 yasinda 'Turk ve Tatar Tarihi' adli ilk eserini yayimladi
Baskurt ozerklik hareketinin liderligini ustlendi
Turkiye'ye yerlesti
Istanbul Universitesi Turk Tarihi Kursusu baskani oldu
Turk Tarih Tezi elestirisi nedeniyle Viyana'ya gitmek zorunda kaldi
Turancilik davasi kapsaminda tutuklandi, ardindan beraat etti
Umumi Turk Tarihine Giris eserini yayimladi
Istanbul'da vefat etti
Entelektüel Gelişim Dönemleri
Erken Donem (1905-1917)
1905–1917Kazan'da erken egitim ve akademik uyanis; Turk-Tatar tarihine ilgi
Siyasi Eylem Donemi (1917-1925)
1917–1925Baskurt ozerklik mucadelesi ve surgun
Akademik Olgunluk (1925-1970)
1925–1970Turkiye'de akademik olgunluk; Umumi Turk tarihi ve tarih metodolojisi calismalari
Alıntılar
"Tarih ilmi, sadece gecmisi bilmek degil, gecmisten gelecege kopru kurmaktir."
"Turk tarihi bir butundur; onu parcalara ayirarak anlamak mumkun degildir."
"Milletlerin istiklali, ancak kendi kultur ve tarihlerine sahip cikmalariyla mumkundur."
Kaynakça
TDV Islam Ansiklopedisi, Togan, Ahmet Zeki Velidi .
Serkan Acar, Zeki Velidi Togan: Ilmi Hayati, Eserleri, Siyasi Faaliyetleri .
Isenbike Togan, Zeki Velidi Togan'in Mirasi .
Nadir Devlet, Zeki Velidi Togan ve Baskurt Ozerklik Hareketi .
Bu sayfada bir hata mı var?
Hata Bildir