Şaban Teoman Duralı (1947-), Türkiye'nin önde gelen felsefecilerinden biridir. Biyoloji felsefesi, ontoloji, bilim felsefesi ve medeniyet eleştirisi alanlarında çalışmalar yapmıştır. İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü'nde uzun yıllar öğretim üyeliği yapmış, Heidelberg Üniversitesi'nde Hans-Georg Gadamer'in öğrencisi olmuştur. Türk düşünce hayatına biyoloji felsefesi disiplinini sistematik biçimde kazandıran isimdir.

📚 10 kitap 📺 2 video 🗓️ 11 kronoloji 💬 4 alıntı
Tamamlanma: %100 · 2026-03-07

Şaban Teoman Duralı, 1947 yılında İstanbul'da doğdu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nden mezun oldu. Yüksek lisans ve doktora çalışmalarını aynı üniversitede tamamladı. Almanya'da Heidelberg Üniversitesi'nde hermeneutik geleneğin büyük temsilcisi Hans-Georg Gadamer'in yanında çalışma imkânı buldu.

Akademik kariyerine İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde başlayan Duralı, burada doçent ve ardından profesör unvanını aldı. Biyoloji felsefesi alanında Türkiye'deki ilk sistematik çalışmaları gerçekleştirdi. Canlılık sorunu, evrim teorisi ve organizma kavramını felsefi açıdan ele alan eserleriyle dikkat çekti.

Duralı'nın düşünce dünyası iki ana eksende şekillenir: Birincisi, biyoloji felsefesi ve bilim felsefesi alanında Batı geleneğiyle diyalog halinde yürüttüğü akademik çalışmalar; ikincisi, Türk-İslam medeniyetinin modern dünya karşısındaki konumunu sorgulayan medeniyet eleştirileridir. 'Çağdaş Küresel Medeniyet' ve 'Omurgasızlaştırılmış Türklük' gibi eserleri, küreselleşme eleştirisi çerçevesinde Türk toplumunun kimlik sorunlarını ele almaktadır.

Ontoloji alanında 'Aklın Anatomisi' ve 'Sorun Çağında Felsefe' gibi eserleriyle felsefi sorunları tarihsel derinlik içinde işlemiştir. Gadamer'den edindiği hermeneutik yöntem, Duralı'nın tüm çalışmalarında belirleyici bir rol oynamıştır.

Duralı, İstanbul Üniversitesi'ndeki emekliliğinin ardından da akademik üretkenliğini sürdürmüş, çeşitli üniversitelerde dersler vermeye ve eserler yayımlamaya devam etmiştir. Türk düşünce tarihinde biyoloji felsefesinin kurucu ismi olarak kabul edilmektedir.

Eğitim Hayatı

Lisans (1971) İstanbul Üniversitesi — Felsefe
Doktora İstanbul Üniversitesi — Felsefe
Araştırma Heidelberg Üniversitesi — Felsefe (Hermeneutik)

Kariyer Kronolojisi

1970'ler-2014 İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü öğretim üyesi
2014 sonrası Emeklilik sonrası akademik çalışmalar ve yayın faaliyetleri

Yayınevleri

Akçağ YayınlarıDergâh YayınlarıÇantay Kitabeviİstanbul Üniversitesi Yayınları

Üretim Dönemleri

Akademik Temel Dönem

1986–1999 · 3 eser

Bilgi teorisi ve biyoloji felsefesi alanlarında temel eserlerin verildiği dönem

Yoğun Üretim Dönemi

2000–2015 · 7 eser

Medeniyet eleştirisi, ontoloji ve biyoloji felsefesi alanlarında çok sayıda eserin yayımlandığı dönem

Düşünsel Çizgi

Duralı'nın düşüncesi iki ana eksende şekillenir: biyoloji felsefesi alanında canlılık sorununu ontolojik temelde ele alan akademik çalışmalar ve küreselleşme karşısında Türk-İslam medeniyetinin özgün konumunu arayan medeniyet eleştirileri. Gadamer'den edindiği hermeneutik yöntem tüm eserlerinde belirleyicidir.

Erken Dönem (1970'ler-1980'ler)

1970–1989

Akademik formasyonun şekillendiği, Gadamer etkisinde hermeneutik geleneği özümsediği ve analitik felsefe ile tanıştığı dönem.

Çağdaş İngiliz-Amerikan Felsefesinde Bilgi Teorisi

Biyoloji Felsefesi Dönemi (1990'lar-2000'ler)

1990–2005

Biyoloji felsefesi alanında Türkiye'deki öncü çalışmalarını gerçekleştirdiği, canlılık sorununu ontolojik temelde ele aldığı verimli dönem.

Biyoloji FelsefesiFelsefe-Bilime GirişCanlılar Sorununa Giriş

Medeniyet Eleştirisi ve Sentez Dönemi (2005 sonrası)

2005–

Biyoloji felsefesi birikimini medeniyet eleştirisi, ontoloji ve Türk düşünce geleneği ile bütünleştirdiği olgunluk dönemi.

Sorun Çağında FelsefeAklın AnatomisiOmurgasızlaştırılmış TürklükHayatın Anatomisi

Önemli Dönüm Noktaları

Küreselleşme ve modernleşme eleştirisi nedeniyle bazı akademik çevrelerde tartışma konusu olmuştur
Türk-İslam medeniyeti vurgusu, laik-seküler akademik çevrelerden eleştiri almıştır

Kamusal Faaliyetler

Kurucu / Yayın Yönetmeni — Kutadgubilig Felsefe-Bilim Araştırmaları Dergisi
· Türk düşünce hayatında felsefe-bilim ilişkisini ele alan akademik derginin kuruculuğu

Uzmanlık Alanları & Kavramlar

Uzmanlık Alanları

Biyoloji felsefesiOntolojiBilim felsefesiHermeneutikMedeniyet eleştirisiFelsefe tarihi

Temel Kavramlar

Canlılık sorunuOrganizma ontolojisiKüresel medeniyet eleştirisiAklın anatomisiKültürel omurgaFelsefe-bilim ilişkisi

Toplam 10 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)

2010'ler

📖2015

Dergâh Yayınları · Canlılık ve hayat kavramının felsefi bir anatomisi.

📖2013

Dergâh Yayınları · Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig eserinin felsefi bir okuması.

📖2010

Dergâh Yayınları · Türk toplumunun modern dönemdeki kimlik sorunlarını eleştirel biçimde ele alan eser.

2000'ler

📖2008

Aklın Anatomisi

Araştırma

Dergâh Yayınları · Aklın yapısını ve işleyişini ontolojik bir perspektifle ele alan felsefe eseri.

📖2006

Dergâh Yayınları · Modern çağın felsefi sorunlarını ele alan kapsamlı bir değerlendirme.

📖2000

Dergâh Yayınları · Canlılık fenomeninin felsefi boyutlarını ele alan sistematik bir çalışma.

📖2000

Dergâh Yayınları · Küreselleşme ve modern medeniyetin eleştirel bir analizi.

1990'ler

📖1994

Çantay Kitabevi · Felsefe ve bilim arasındaki ilişkiyi ele alan giriş düzeyinde bir eser.

📖1992

Akçağ Yayınları · Türkiye'de biyoloji felsefesi alanının kurucu eseri.

1980'ler

📖1986

İstanbul Üniversitesi Yayınları · Anglofon dünyadaki bilgi teorisi tartışmalarını ele alan akademik çalışma.

Akademik Makaleler

Canlılar Sorunu ve Çağdaş Biyoloji Felsefesi

Ontoloji ve Biyoloji: Bir Kavram Çözümlemesi

Akademik Görevler

Profesör — İstanbul Üniversitesi

Kurumsal Roller

Kurucu / Yayın Yönetmeni — Kutadgubilig Felsefe-Bilim Araştırmaları Dergisi

Türk düşünce hayatında felsefe-bilim ilişkisini ele alan akademik derginin kuruculuğu

Duralı'in kurucusu olduğu veya kuruluşunda önemli rol üstlendiği kuruluşlar.

Dergi / Yayın

Kutadgubilig Felsefe-Bilim Araştırmaları Dergisi

Kurucu

Felsefe ve bilim ilişkisini ele alan akademik dergi

Zaman Çizelgesi

🌟
1947Doğum

İstanbul'da doğdu

🎓
1971Eğitim

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nden mezun oldu

📖
1986Eser

Çağdaş İngiliz-Amerikan Felsefesinde Bilgi Teorisi yayımlandı

📖
1992Eser

Biyoloji Felsefesi yayımlandı, Türkiye'de bu alanın kurucu eseri olarak kabul edildi

📖
1994Eser

Felsefe-Bilime Giriş yayımlandı

📖
2000Eser

Canlılar Sorununa Giriş ve Çağdaş Küresel Medeniyet yayımlandı

📖
2006Eser

Sorun Çağında Felsefe yayımlandı

📖
2008Eser

Aklın Anatomisi yayımlandı

📖
2010Eser

Omurgasızlaştırılmış Türklük yayımlandı

📖
2013Eser

Kutadgubilig Üzerine yayımlandı

📖
2015Eser

Hayatın Anatomisi yayımlandı

Entelektüel Gelişim Dönemleri

Erken Dönem (1970'ler-1980'ler)

1970–1989

Akademik formasyonun şekillendiği, Gadamer etkisinde hermeneutik geleneği özümsediği ve analitik felsefe ile tanıştığı dönem.

Çağdaş İngiliz-Amerikan Felsefesinde Bilgi Teorisi

Biyoloji Felsefesi Dönemi (1990'lar-2000'ler)

1990–2005

Biyoloji felsefesi alanında Türkiye'deki öncü çalışmalarını gerçekleştirdiği, canlılık sorununu ontolojik temelde ele aldığı verimli dönem.

Biyoloji FelsefesiFelsefe-Bilime GirişCanlılar Sorununa Giriş

Medeniyet Eleştirisi ve Sentez Dönemi (2005 sonrası)

2005–

Biyoloji felsefesi birikimini medeniyet eleştirisi, ontoloji ve Türk düşünce geleneği ile bütünleştirdiği olgunluk dönemi.

Sorun Çağında FelsefeAklın AnatomisiOmurgasızlaştırılmış TürklükHayatın Anatomisi

Üretim Dönemleri

Akademik Temel Dönem

1986–1999 · 3 eser

Bilgi teorisi ve biyoloji felsefesi alanlarında temel eserlerin verildiği dönem

Yoğun Üretim Dönemi

2000–2015 · 7 eser

Medeniyet eleştirisi, ontoloji ve biyoloji felsefesi alanlarında çok sayıda eserin yayımlandığı dönem

Alıntılar

"Canlılık, mekanistik dünyanın kategorileriyle kavranamayacak kadar derin ve karmaşık bir fenomendir."

— Biyoloji Felsefesi

"Küreselleşme, medeniyetlerin çoğulluğunu yok edip tek tip bir dünya tasarlamaya yönelik en büyük tehdittir."

— Çağdaş Küresel Medeniyet

"Felsefe, bilimin kökleridir; köklerinden kopan bir ağaç ayakta kalamaz."

— Felsefe-Bilime Giriş

"Bir milletin omurgasını oluşturan şey, onun medeniyet birikimidir. Bu birikim yok edildiğinde geriye omurgasız bir kütle kalır."

— Omurgasızlaştırılmış Türklük

Kaynakça

Teoman Duralı, Biyoloji Felsefesi (1992). Akçağ Yayınları .

Teoman Duralı, Çağdaş Küresel Medeniyet (2000). Dergâh Yayınları .

İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü, Akademik Kadro ve Yayınlar .

Bu sayfada bir hata mı var?

Hata Bildir