Şaban Ali Düzgün (1965-), Türkiye'nin önde gelen İslam kelamcılarından ve din felsefecilerinden biridir. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde profesör olarak görev yapmaktadır. Allah-âlem ilişkisi, sosyal teoloji, Kur'an'ın anlam dünyası ve sistematik kelam gibi konulardaki çalışmalarıyla bilinmektedir. Geleneksel kelam mirasını çağdaş felsefi sorularla buluşturan bir yaklaşım benimsemektedir.

📚 5 kitap 🗓️ 11 kronoloji 💬 3 alıntı
Tamamlanma: %100 · 2026-03-07

Şaban Ali Düzgün, 1965 yılında Sivas'ta doğdu. İlk ve ortaöğretimini Sivas'ta tamamladıktan sonra Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'ne girdi ve lisans eğitimini burada tamamladı.

Akademik kariyerine Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde başlayan Düzgün, kelam ve din felsefesi alanlarında yüksek lisans ve doktora çalışmalarını yürüttü. Doktora tezinde İslam filozofları ve Nesefî'nin Allah-âlem ilişkisi konusundaki görüşlerini karşılaştırmalı olarak inceledi. Bu çalışma, onun akademik kimliğinin temellerini oluşturdu.

Düzgün, doçentlik ve profesörlük unvanlarını Ankara Üniversitesi'nde aldı. Sistematik Kelam Anabilim Dalı'nda dersler vermeye devam etmektedir. Akademik çalışmaları, klasik kelam meselelerini çağdaş felsefi ve sosyolojik perspektiflerle yeniden ele alma üzerine yoğunlaşmaktadır.

'Sosyal Teoloji' kavramı, Düzgün'ün düşüncesindeki en özgün katkılardan biridir. Bu kavramla, teolojinin bireysel inanç alanının ötesine geçerek toplumsal sorunlara, adalete ve insani değerlere odaklanması gerektiğini savunmaktadır. Teolojinin salt metafizik bir disiplin olarak kalmasına karşı çıkarak, dinin toplumsal işlevini ve insanın özgürleşmesine katkısını ön plana çıkarmaktadır.

'Kur'an'ın Anlam Dünyası' adlı eseri, Kur'an'ın temel kavramlarını ve mesajını sistematik biçimde ele almaktadır. 'Varlık ve Bilgi' çalışması ise İslam düşüncesinde ontoloji ve epistemoloji konularını felsefi derinlikle incelemektedir. 'Sistematik Kelam' ise kelam ilminin temel meselelerini çağdaş bir çerçevede sunan kapsamlı bir ders kitabı niteliğindedir.

Düzgün, ulusal ve uluslararası birçok akademik konferansa katılmış, çeşitli dergilerde makaleleri yayımlanmıştır. İslam düşüncesinin modernleşmesi, din-felsefe ilişkisi ve teolojinin toplumsal boyutu gibi konularda kamuoyunda da görüşlerini paylaşmaktadır.

Progresif ve eleştirel bir ilahiyat anlayışını benimseyen Düzgün, geleneksel kelam mirasını reddetmeksizin çağdaş sorunlara cevap verebilecek yeni bir teolojik dil ve çerçeve geliştirme çabasındadır. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'ndeki akademik faaliyetlerine devam etmektedir.

Eğitim Hayatı

Lisans (1988) Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi — İlahiyat
Yüksek Lisans (1991) Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — Kelam
Doktora (1995) Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü — Kelam ve Din Felsefesi

Kariyer Kronolojisi

1988-1995 Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde araştırma görevlisi olarak çalıştı, yüksek lisans ve doktora tezlerini tamamladı.
1995-2000 Yardımcı doçent olarak Kelam Anabilim Dalı'nda görev yaptı.
2000-2006 Doçent unvanını alarak akademik çalışmalarını derinleştirdi.
2006-günümüz Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Sistematik Kelam Anabilim Dalı'nda profesör olarak görev yapmaktadır.

Yayınevleri

Ankara Okulu YayınlarıOtto Yayınları

Üretim Dönemleri

Akademik Temel Eserler

1998–2014 · 5 eser

Allah-âlem ilişkisinden sistematik kelama uzanan akademik üretim süreci.

Düşünsel Çizgi

Düzgün'ün düşüncesi, geleneksel kelam mirasını çağdaş felsefi ve toplumsal sorularla buluşturan bir yenilenme çerçevesine dayanmaktadır. Sosyal teoloji kavramıyla teolojinin toplumsal boyutunu ön plana çıkarmakta, İslam düşüncesinin ontolojik ve epistemolojik temellerini yeniden inşa etmeyi amaçlamaktadır.

Erken Akademik Dönem

1988–1998

Kelam ve din felsefesi formasyonunun oluştuğu, Allah-âlem ilişkisi üzerine yoğunlaştığı dönem.

Nesefî ve İslam Filozoflarına Göre Allah-Âlem İlişkisi

Olgunlaşma Dönemi

1998–2010

Ontoloji, epistemoloji ve din felsefesi alanlarında derinleştiği, sosyal teoloji kavramını geliştirmeye başladığı dönem.

Varlık ve BilgiSosyal Teoloji

Sistematik Üretim Dönemi

2010–

Sosyal teoloji, Kur'an hermenötiği ve sistematik kelam alanlarında kapsamlı eserler verdiği dönem.

Kur'an'ın Anlam DünyasıSistematik Kelam

Önemli Dönüm Noktaları

Geleneksel kelam anlayışını yetersiz bularak yeniden yorumlama çabası bazı muhafazakâr çevrelerden eleştiri almıştır
Sosyal teoloji kavramı, teolojinin sınırları konusunda tartışmalara yol açmıştır
Kur'an yorumunda tarihselci yaklaşımlara açık tutumu eleştirilmiştir

Uzmanlık Alanları & Kavramlar

Uzmanlık Alanları

KelamDin felsefesiSosyal teolojiİslam ontolojisiİslam epistemolojisiKur'an hermenötiğiAllah-âlem ilişkisiSistematik teoloji

Temel Kavramlar

Sosyal teolojiAllah-âlem ilişkisiVarlık ve bilgiİnsan onuruToplumsal adaletTeolojik özgürleşmeKelam yenilenmesi

Toplam 5 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)

2010'ler

📖2014

Sistematik Kelam

Araştırma

Otto Yayınları · Kelam ilminin temel meselelerini çağdaş bir çerçevede sunan kapsamlı ders kitabı.

📖2012

Otto Yayınları · Kur'an'ın temel kavramlarını ve mesajını sistematik biçimde ele alan çalışma.

📖2010

Sosyal Teoloji

Araştırma

Otto Yayınları · Teolojinin toplumsal boyutunu ele alan, sosyal teoloji kavramını Türkiye'de sistemleştiren özgün çalışma.

2000'ler

📖2005

Varlık ve Bilgi

Araştırma

Ankara Okulu Yayınları · İslam düşüncesinde ontoloji ve epistemoloji konularını felsefi derinlikle inceleyen eser.

1990'ler

📖1998

Ankara Okulu Yayınları · İslam düşüncesinde Allah-âlem ilişkisini Nesefî ve filozoflar üzerinden karşılaştırmalı inceleyen akademik çalışma.

Akademik Görevler

Profesör — Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

Zaman Çizelgesi

🌟
1965Doğum

Sivas'ta dünyaya geldi.

🎓
1988Eğitim

Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nden mezun oldu.

🎓
1991Eğitim

Kelam alanında yüksek lisansını tamamladı.

🎓
1995Eğitim

Doktora tezini başarıyla savundu.

📖
1998Eser

Nesefî ve İslam Filozoflarına Göre Allah-Âlem İlişkisi yayımlandı.

📺
2000Kariyer

Doçent unvanını aldı.

📖
2005Eser

Varlık ve Bilgi yayımlandı.

📺
2006Kariyer

Profesör unvanını aldı.

📖
2010Eser

Sosyal Teoloji yayımlandı.

📖
2012Eser

Kur'an'ın Anlam Dünyası yayımlandı.

📖
2014Eser

Sistematik Kelam yayımlandı.

Entelektüel Gelişim Dönemleri

Erken Akademik Dönem

1988–1998

Kelam ve din felsefesi formasyonunun oluştuğu, Allah-âlem ilişkisi üzerine yoğunlaştığı dönem.

Nesefî ve İslam Filozoflarına Göre Allah-Âlem İlişkisi

Olgunlaşma Dönemi

1998–2010

Ontoloji, epistemoloji ve din felsefesi alanlarında derinleştiği, sosyal teoloji kavramını geliştirmeye başladığı dönem.

Varlık ve BilgiSosyal Teoloji

Sistematik Üretim Dönemi

2010–

Sosyal teoloji, Kur'an hermenötiği ve sistematik kelam alanlarında kapsamlı eserler verdiği dönem.

Kur'an'ın Anlam DünyasıSistematik Kelam

Üretim Dönemleri

Akademik Temel Eserler

1998–2014 · 5 eser

Allah-âlem ilişkisinden sistematik kelama uzanan akademik üretim süreci.

Alıntılar

"Teoloji, insanın özgürleşme mücadelesine katkıda bulunmadığı sürece, salt bir zihin jimnastiği olarak kalır."

— Sosyal Teoloji

"Kur'an, insana düşünmeyi, sorgulamayı ve sorumluluk almayı emreden bir kitaptır."

— Kur'an'ın Anlam Dünyası

"Kelam ilmi, kendi tarihine hapsolmuş bir müze değil, çağın sorularına cevap arayan yaşayan bir bilim olmalıdır."

— Sistematik Kelam

Kaynakça

Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Akademik Kadro - Şaban Ali Düzgün .

Kaynağa Git →

YÖK, YÖK Akademik Profil - Şaban Ali Düzgün .

Kaynağa Git →

Bu sayfada bir hata mı var?

Hata Bildir