Prof. Dr. Fuat Sezgin (1924-2018), İslam bilim ve teknoloji tarihinin en önemli araştırmacılarından biridir. 17 ciltlik Geschichte des arabischen Schrifttums (GAS) adlı dev eseriyle Arap-İslam dünyasının bilimsel mirasını sistematik biçimde belgelemiş, Frankfurt'ta Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü'nü ve İstanbul'da İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi'ni kurmuştur. 70 yaşına kadar günde 17 saat çalışma disipliniyle bilim tarihine adanmış bir ömür sürmüştür.

📚 19 kitap 📺 15 video 🗓️ 35 kronoloji 💬 12 alıntı
Tamamlanma: %100 · 2026-03-04

Fuat Sezgin, 24 Ekim 1924'te Bitlis'te dünyaya geldi. İlkokulu Doğubayazıt'ta, ortaokulu Bitlis'te, liseyi ise Erzurum Lisesi'nde yatılı ve burslu olarak tamamladı.

1943 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne girdi. Başlangıçta mühendis olmayı düşünse de Alman oryantalist Hellmut Ritter'in seminerlerine katılması hayatının seyrini değiştirdi. Ritter'in rehberliğinde Taberî Tefsiri'nin 30 cildini orijinal Arapça metinlerle karşılaştırarak inceledi ve 6 ayda Arapçayı öğrendi. Bu dönemde günde 17 saate varan çalışma temposu başladı ve bu disiplin 70 yaşına kadar sürdü.

1950 yılında 'Buhârî'nin Kaynakları Hakkında Araştırmalar' başlıklı doktora tezini tamamladı. Bu çalışmada, Avrupalı oryantalistlerin aksine, Buhârî'nin hadis derlemesinin 7. yüzyıla kadar uzanan yazılı kaynaklara dayandığını ortaya koydu. 1954'te doçent oldu.

27 Mayıs 1960 askeri darbesi sonrasında '147'likler' olarak bilinen akademisyenler arasında üniversiteden ihraç edildi. 1961'de Almanya'ya giderek Frankfurt Goethe Üniversitesi'nde çalışmalarını sürdürdü. 1965'te Câbir bin Hayyân üzerine hazırladığı habilitasyon tezini sundu ve 1966'da profesörlüğe yükseltildi. Aynı yıl, kendisi gibi şarkiyat araştırmacısı olan Ursula Sezgin ile evlendi.

1967'de hayatının başyapıtı olan Geschichte des arabischen Schrifttums'un (GAS) ilk cildini yayımladı. Bu dev eser, Kur'an ilimlerinden matematiğe, astronomiden tıbba kadar İslam dünyasının bilimsel birikimini sistematik biçimde kayıt altına alan 17 ciltlik bir biyobibliografya olarak bilim tarihinin temel referans kaynaklarından biri haline geldi.

1978'de İslam bilimleri alanında ilk Kral Faysal Uluslararası Ödülü'nü aldı. 1982'de Frankfurt Goethe Üniversitesi bünyesinde Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü'nü kurdu. 1983'te bu enstitü bünyesinde, İslam medeniyetinin bilimsel icatlarının 800'den fazla modelinin sergilendiği bir müze açtı.

2008 yılında İstanbul Gülhane Parkı'nda, Kültür ve Turizm Bakanlığı işbirliğiyle İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi'ni kurdu. 3.500 metrekarelik sergi alanında 585 model ve kopyanın yer aldığı müze, Türkiye'de bu alandaki ilk kurumdur.

1000'i aşkın bilimsel yayın gerçekleştiren Sezgin, İslam medeniyetinin bilim ve teknolojiye katkılarını belgelemek ve dünya kamuoyuna duyurmak için ömrünü adadı. Rönesans'ın, Müslüman bilim insanlarından aktarılan bilimsel birikimin bir devamı olduğunu savundu.

30 Haziran 2018'de İstanbul'da vefat etti. Vefatının ardından 2019 yılı Cumhurbaşkanlığı kararıyla 'Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı' ilan edildi.

Eğitim Hayatı

Lise (1942) Erzurum Lisesi
Lisans (1947) İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi — Şarkiyat Araştırmaları
Doktora (1950) İstanbul Üniversitesi — Arap Dili ve Edebiyatı
Habilitasyon (1965) Frankfurt Goethe Üniversitesi — Arap-İslam Doğa Bilimleri Tarihi

Kariyer Kronolojisi

1943-1950 İstanbul Üniversitesi'nde Hellmut Ritter'in öğrencisi olarak şarkiyat eğitimi
1954-1960 İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde doçent
1960 27 Mayıs darbesi sonrası 147'likler arasında üniversiteden ihraç
1961-1966 Frankfurt Goethe Üniversitesi'nde misafir doçent olarak çalışma
1966-2018 Frankfurt Goethe Üniversitesi'nde profesör
1982-2018 Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü kurucusu ve müdürü

Yayınevleri

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi YayınlarıE.J. Brill (Leiden)Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften (Frankfurt)İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş.Timaş YayınlarıBoyut Yayın Grubu

Üretim Dönemleri

İlk Akademik Çalışmalar

1950–1966 · 3 eser

Doktora tezi, doçentlik ve habilitasyon çalışmaları; hadis kaynakları ve Câbir bin Hayyân araştırmaları. Bu dönemde Sezgin'in temel araştırma yöntemi ve İslam bilim tarihine bakış açısı şekillenmiştir.

GAS Erken Dönem (Brill Yayınları)

1967–1984 · 9 eser

GAS'ın ilk 9 cildinin E.J. Brill tarafından yayımlanması. Kur'an ilimleri, şiir, tıp, kimya, matematik, astronomi, astroloji, sözlükçülük ve gramer alanlarını kapsayan ciltler.

GAS Geç Dönem (Frankfurt Enstitüsü Yayınları)

2000–2010 · 8 eser

GAS'ın 10-17. ciltlerinin Frankfurt Enstitüsü tarafından yayımlanması. Coğrafya, kartografya ve diğer alanları kapsayan tamamlayıcı ciltler.

Türkçe Eserler ve Popüler Yayınlar

2007–2013 · 7 eser

İslam'da Bilim ve Teknik, Tanınmayan Büyük Çağ, Bilim Tarihi Sohbetleri, Amerika Kıtasının Keşfi gibi Türkçe eserlerin yayımlanması. Bu dönemde Sezgin, akademik birikimini Türk kamuoyuyla paylaşmaya yönelmiştir.

Düşünsel Çizgi

Fuat Sezgin'in düşünce dünyası, İslam medeniyetinin bilim ve teknoloji tarihindeki rolünü belgeleme ve bu rolü dünya kamuoyuna duyurma ekseninde şekillenmiştir. Sezgin, Arap-İslam dünyasının bilimsel birikimini sistematik biyobibliografik yöntemle kayıt altına almış, Rönesans'ın İslam bilim mirasının doğrudan bir devamı olduğunu savunmuş ve bu tezini binlerce somut örnekle desteklemiştir. Bilim tarihindeki Avrupamerkezci bakış açısını eleştirerek İslam medeniyetinin evrensel bilim tarihindeki haklı yerini tesis etmeye çalışmıştır.

Öğrencilik ve İlk Araştırmalar (1943-1960)

1943–1960

Hellmut Ritter'in öğrencisi olarak şarkiyat araştırmalarına başlama, Arapça öğrenimi, hadis kaynakları üzerine çığır açıcı doktora çalışması ve İstanbul Üniversitesi'nde doçentlik dönemi. Bu dönemde Sezgin, oryantalist geleneğin yöntemlerini benimsemiş, ancak Batılı oryantalistlerin İslam bilim mirasına yaklaşımındaki önyargıları fark etmeye başlamıştır. Buhârî araştırması, bu eleştirel bakışın ilk meyvesidir.

Buhârî'nin Kaynakları Hakkında Araştırmalar

Almanya'ya Geçiş ve GAS Projesi (1961-1984)

1961–1984

147'likler ihracı sonrası Frankfurt'a yerleşme, profesörlük, GAS'ın ilk 9 cildinin yayımlanması ve enstitü kuruluşu. Bu dönemde İslam bilim tarihinin sistematik biyobibliografik kaydı gerçekleştirilmiştir. Sezgin, Carl Brockelmann'ın GAL'ını temel alarak ancak onu büyük ölçüde aşan bir eser ortaya koymuş, İslam dünyasının bilimsel mirasının boyutlarını ilk kez tam olarak gözler önüne sermiştir.

Geschichte des arabischen Schrifttums (Cilt 1-9)Câbir bin Hayyân habilitasyon çalışması

Kartografya ve Coğrafya Araştırmaları (1985-2000)

1985–2000

GAS'ın coğrafya ve kartografya ciltleri üzerinde yoğunlaşma. Bu dönemde Sezgin, İslam dünyasının matematiksel coğrafya ve harita yapımındaki katkılarını belgelemiş, Müslüman denizcilerin Kolomb öncesi keşiflerine ilişkin tezini geliştirmeye başlamıştır. Frankfurt Enstitüsü ve müzesi bu dönemde uluslararası tanınırlık kazanmıştır.

Geschichte des arabischen Schrifttums (Cilt 10-12)

Müzecilik ve Popülerleştirme (2001-2018)

2001–2018

GAS'ın tamamlanması, İslam'da Bilim ve Teknik serisinin yayımlanması, İstanbul müzesinin kurulması ve İslam bilim mirasının geniş kitlelere tanıtılması. Bu dönemde Sezgin'in çalışmaları akademik çevrelerden kamuoyuna doğru genişlemiştir. Türkçe popüler eserler yayımlamış, konferanslar vermiş ve bilim tarihi bilincini yaymak için kamuoyu nezdinde aktif rol almıştır.

Geschichte des arabischen Schrifttums (Cilt 13-17)İslam'da Bilim ve Teknik (5 Cilt)Tanınmayan Büyük ÇağBilim Tarihi SohbetleriAmerika Kıtasının Müslüman Denizciler Tarafından Kolomb Öncesi Keşfi

Önemli Dönüm Noktaları

1960 askeri darbesi sonrasında 147'likler arasında İstanbul Üniversitesi'nden ihraç edilmesi
Müslüman denizcilerin Amerika kıtasını Kolomb'dan önce keşfettiğine dair tezleri akademik tartışmalara yol açmıştır
Rönesans'ın İslam bilim mirasının doğrudan bir devamı olduğu görüşü Batılı akademik çevrelerde tartışılmıştır

Kamusal Faaliyetler

Kurucu ve Müdür — Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü (Frankfurt)
1982–2018 · Frankfurt Goethe Üniversitesi bünyesinde kurulan enstitünün kurucu müdürü
Kurucu — İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi (Frankfurt)
1983– · Enstitü bünyesinde kurulan, 800'den fazla bilimsel alet modelini sergileyen müze
Kurucu ve Bilimsel Danışman — İstanbul İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi
2008– · İstanbul Gülhane Parkı'nda kurulan, 585 model ve kopyanın sergilendiği müze
Kurucu Editör — Journal for the History of Arabic Science (Zeitschrift für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften)
1984– · Frankfurt Enstitüsü bünyesinde yayımlanan, İslam bilim tarihine adanmış hakemli akademik dergi

Uzmanlık Alanları & Kavramlar

Uzmanlık Alanları

İslam bilim tarihiArap-İslam biyobibliografyasıHadis kaynaklarıİslam coğrafyacılığı ve kartografyasıİslam tıp tarihiİslam astronomisiİslam kimya tarihiBilim tarihi müzeciliği

Temel Kavramlar

Yaratıcı Çağ (İslam bilimsel altın çağı)Bilimsel süreklilik (İslam-Batı aktarımı)Rönesans'ın İslam kaynaklarıBiyobibliografik yöntemYazılı hadis rivayetiBilim tarihi müzeciliğiİslam'ın bilimsel mirasıKolomb öncesi keşiflerTercüme hareketi (Beytü'l-Hikme)Bilim tarihinde Avrupamerkezcilik eleştirisi

Vefatı

2018 — 30 Haziran'da İstanbul'da vefat etti

Toplam 19 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)

2010'ler

📖2013

Boyut Yayın Grubu · Müslüman denizcilerin Kolomb'dan önce Amerika kıtasına ulaştığını Piri Reis haritası ve diğer kaynaklar ışığında ele alan eser.

📖2012

Boyut Yayın Grubu · İslam medeniyetinde çeşitli bilim ve teknoloji dallarının tarihsel gelişimini ele alan kapsamlı eser.

📖2010

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften (Frankfurt) · GAS son ciltler: Arap-İslam bilim mirasının çeşitli alanlarını kapsayan tamamlayıcı ciltler.

📖2010

Timaş Yayınları · Sefer Turan tarafından derlenen, Fuat Sezgin'in bilim tarihi üzerine söyleşi ve sohbetlerini içeren eser.

📖2010

Timaş Yayınları · İslam medeniyetinin bilimsel altın çağını ve bu çağın Batı'ya etkisini ele alan eser.

2000'ler

📖2009

Boyut Yayın Grubu · İslam medeniyetinde astronomi, coğrafya ve denizcilik bilimlerinin gelişimini belgeleyen eser.

📖2007

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. · İslam medeniyetinin bilim ve teknolojiye katkılarını aletlerin çizimleri ve modellerle belgeleyen kapsamlı eser.

📖2003

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften (Frankfurt) · İslam'da Bilim ve Teknik adlı eserin Almanca orijinal baskısı.

📖2000

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften (Frankfurt) · GAS Cilt 10-12: İslam dünyasında matematiksel coğrafya ve kartografya ile bunların Batı'daki mirası.

1980'ler

📖1984

E.J. Brill (Leiden) · GAS Cilt 9: Arapça gramer bilimi üzerine biyobibliografya.

📖1982

E.J. Brill (Leiden) · GAS Cilt 8: Arapça sözlükçülük geleneğinin biyobibliografyası.

1970'ler

📖1979

E.J. Brill (Leiden) · GAS Cilt 7: Astroloji, meteoroloji ve ilgili bilim dalları üzerine biyobibliografya.

📖1978

E.J. Brill (Leiden) · GAS Cilt 6: İslam astronomisi üzerine kapsamlı biyobibliografya.

📖1975

E.J. Brill (Leiden) · GAS Cilt 2: 11. yüzyıla kadar Arapça şiir geleneğinin biyobibliografyası.

📖1974

E.J. Brill (Leiden) · GAS Cilt 5: İslam dünyasında matematik biliminin biyobibliografyası.

📖1971

E.J. Brill (Leiden) · GAS Cilt 4: Simya, kimya, botanik ve tarım bilimleri üzerine biyobibliografya.

📖1970

E.J. Brill (Leiden) · GAS Cilt 3: İslam tıbbı, eczacılık, zooloji ve veterinerlik bilimi üzerine biyobibliografya.

1960'ler

📖1967

E.J. Brill (Leiden) · GAS Cilt 1: Kur'an ilimleri, hadis, tarih, fıkıh, kelam ve tasavvuf alanlarında Arap-İslam yazılı mirasının biyobibliografyası.

1950'ler

📖1956

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları · Doktora tezi. Buhârî'nin hadis derlemesinin yazılı kaynaklara dayandığını ortaya koyan çığır açıcı eser.

Akademik Makaleler

Hadis musannefâtının mebdei ve Ma'mer b. Râşid'in Câmi'i

İslam Bilimleri Tarihi Üzerine Araştırmalar

The Contribution of the Arabic-Islamic Geographers to the Formation of the World Map

Câbir ibn Hayyân: Takdim ve Değerlendirme

Konferans Bildirileri

İslam Medeniyetinde Bilim ve Teknoloji

İslam Coğrafyacılığı ve Kartografyanın Batı'ya Etkisi

3seri
Seriler3Konferanslar2Röportajlar3Videolar4Kesitler3

Program Serileri

Düzenli yayınlanan program ve seri içerikler

Fuat Sezgin Belgeseli - TRT

TRT
2019

2019 Fuat Sezgin Yılı kapsamında TRT tarafından hazırlanan, Sezgin'in hayatını, akademik çalışmalarını ve kurduğu müzeleri ele alan belgesel.

İslam ve Bilim - Fuat Sezgin Özel

TRT Belgesel
2018

Fuat Sezgin'in İslam bilim tarihine ilişkin tezlerini ve Frankfurt Enstitüsü'ndeki çalışmalarını konu alan belgesel program.

2019 Fuat Sezgin Yılı Belgesel Serisi

20198 bölüm

Cumhurbaşkanlığı kararıyla ilan edilen 2019 Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı kapsamında çeşitli kanallar tarafından hazırlanan belgesel ve tanıtım videoları.

Konferanslar

2 konferans ve panel kaydı

Röportajlar

3 röportaj ve söyleşi

Videolar

4 video kaydı

Kısa Kesitler

3 kesit — arşiv dışı

Kısa kesitler tam kayıt arşivine dahil edilmez.

Akademik Görevler

Doçent — İstanbul Üniversitesi

Misafir Doçent — Frankfurt Goethe Üniversitesi

Profesör — Frankfurt Goethe Üniversitesi

Kurucu Müdür — Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü (Frankfurt)

Ödüller

Kral Faysal Uluslararası Ödülü (İslam Bilimleri)

İslam bilimleri dalında verilen ilk Kral Faysal Ödülü'nün sahibi

Frankfurt am Main Goethe Plaketi

Frankfurt şehrinin kültürel katkılara verdiği onur plaketi

Almanya Birinci Derece Federal Hizmet Nişanı

Bilimsel hizmetleri nedeniyle verilen üstün devlet nişanı

Almanya Üstün Hizmet Nişanı (Bundesverdienstkreuz)

Bilim ve kültür alanındaki üstün hizmetleri için

İran İslami Bilimler Kitap Ödülü

İslam bilimleri alanındaki kitap çalışmaları için

Hessen Eyaleti Kültür Ödülü

Hessen eyaletinde bilim ve kültüre katkıları için

T.C. Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü

Türk kültür ve bilim hayatına üstün katkıları nedeniyle

Kuveyt Hükümet Ödülü (İslam Mirası Alanında)

İslam bilimsel mirasını belgeleme çalışmaları nedeniyle verilen devlet ödülü

Türkiye Diyanet Vakfı Hizmet Ödülü

İslam medeniyetine ilişkin araştırma ve yayın faaliyetleri için

Fahri Doktora - Atatürk Üniversitesi

İslam bilim tarihi alanındaki çalışmaları nedeniyle fahri doktora unvanı

Fahri Doktora - Süleyman Demirel Üniversitesi

Bilim tarihine katkıları nedeniyle fahri doktora unvanı

Fahri Doktora - Erciyes Üniversitesi

İslam bilim ve teknoloji tarihi alanındaki çalışmaları nedeniyle fahri doktora unvanı

Fahri Doktora - İstanbul Üniversitesi

Akademik yaşamına başladığı üniversiteden fahri doktora unvanı

Fahri Doktora - Dokuz Eylül Üniversitesi

Bilim ve teknoloji tarihine katkıları nedeniyle fahri doktora unvanı

Kahire Arap Dili Akademisi Şeref Üyeliği

Arap-İslam bilim mirasına katkıları nedeniyle şeref üyeliği

Şam Arap Dili Akademisi Şeref Üyeliği

Arap dili ve kültürü alanındaki çalışmaları için şeref üyeliği

Bağdat Arap Dili Akademisi Şeref Üyeliği

Arap-İslam bilim tarihine katkıları için şeref üyeliği

Fas Rabat Kraliyet Akademisi Şeref Üyeliği

İslam medeniyetinin bilimsel mirasını belgeleme çalışmaları için şeref üyeliği

Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Şeref Üyeliği

Türk bilim dünyasına katkıları nedeniyle şeref üyeliği

Ürdün Kraliyet İslam Medeniyet Araştırmaları Enstitüsü Onur Ödülü

İslam medeniyeti araştırmalarına ömür boyu katkıları nedeniyle

Kurumsal Roller

Kurucu ve Müdür — Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü (Frankfurt)

Frankfurt Goethe Üniversitesi bünyesinde kurulan enstitünün kurucu müdürü

Kurucu — İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi (Frankfurt)

Enstitü bünyesinde kurulan, 800'den fazla bilimsel alet modelini sergileyen müze

Kurucu ve Bilimsel Danışman — İstanbul İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi

İstanbul Gülhane Parkı'nda kurulan, 585 model ve kopyanın sergilendiği müze

Kurucu Editör — Journal for the History of Arabic Science (Zeitschrift für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften)

Frankfurt Enstitüsü bünyesinde yayımlanan, İslam bilim tarihine adanmış hakemli akademik dergi

Sezgin'in kurucusu olduğu veya kuruluşunda önemli rol üstlendiği kuruluşlar.

EnstitüAktif

Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü (Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften)

Kurucu ve Müdür1982Frankfurt am Main, Almanya

Frankfurt Goethe Üniversitesi bünyesinde kurulan, İslam bilim ve teknoloji tarihini araştıran uluslararası merkez. Bünyesinde 800'den fazla bilimsel alet modelinin sergilendiği bir müze de barındırmaktadır.

DiğerAktif

İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi (Frankfurt)

Kurucu1983Frankfurt am Main, Almanya

Frankfurt Enstitüsü bünyesinde açılan ve İslam medeniyetinde geliştirilen bilimsel aletlerin 800'den fazla modelini sergileyen müze. Dünyanın bu alandaki ilk müzesidir.

DiğerAktif

İstanbul İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi

Kurucu ve Bilimsel Danışman2008İstanbul, Türkiye

İstanbul Gülhane Parkı'nda T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı işbirliğiyle kurulan müze. 3.500 metrekarelik sergi alanında 585 bilimsel alet ve düzenek modeli sergilenmektedir. Astronomi, saatler, denizcilik, savaş teknolojisi, tıp, madencilik, fizik, matematik, mimari, kimya, optik ve coğrafya olmak üzere 12 bölümden oluşmaktadır. Türkiye'de bu alandaki ilk müzedir.

Dergi / YayınAktif

Journal for the History of Arabic Science (Zeitschrift für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften)

Kurucu Editör1984Frankfurt am Main, Almanya

Frankfurt Enstitüsü bünyesinde yayımlanan, İslam bilim tarihine adanmış uluslararası hakemli akademik dergi. Arapça, İngilizce, Almanca ve Fransızca makaleler yayımlamaktadır.

Zaman Çizelgesi

🌟
1924Doğum

24 Ekim'de Bitlis'te doğdu

🎓
1942Eğitim

Erzurum Lisesi'nden mezun oldu

🎓
1943Eğitim

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne girdi; Hellmut Ritter'in seminerine katıldı

🎓
1943Eğitim

Ritter'in yönlendirmesiyle Taberî Tefsiri üzerinde çalışmaya başladı; 6 ayda Arapçayı öğrendi

🎓
1947Eğitim

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nden mezun oldu

🎓
1950Eğitim

'Buhârî'nin Kaynakları Hakkında Araştırmalar' başlıklı doktora tezini tamamladı

📺
1954Kariyer

İstanbul Üniversitesi'nde doçent oldu

📖
1956Eser

Buhârî'nin Kaynakları kitap olarak yayımlandı

📺
1960Kariyer

27 Mayıs askeri darbesi sonrası '147'likler' arasında İstanbul Üniversitesi'nden ihraç edildi

📺
1961Kariyer

Almanya'ya giderek Frankfurt Goethe Üniversitesi'nde çalışmalarına devam etti

🎓
1965Eğitim

Câbir bin Hayyân üzerine habilitasyon tezini Frankfurt Goethe Üniversitesi'ne sundu

🏠
1966Kariyer

Frankfurt Goethe Üniversitesi'nde profesörlüğe yükseltildi; Ursula Sezgin ile evlendi

📖
1967Eser

Geschichte des arabischen Schrifttums (GAS) adlı eserinin birinci cildi yayımlandı

📖
1970Eser

GAS Cilt 3 (Tıp, Eczacılık, Zooloji) yayımlandı

📖
1971Eser

GAS Cilt 4 (Simya, Kimya, Botanik, Tarım) yayımlandı

📖
1974Eser

GAS Cilt 5 (Matematik) yayımlandı

📖
1975Eser

GAS Cilt 2 (Arapça Şiir) yayımlandı

🏆
1978Ödül

İslam bilimleri dalında ilk Kral Faysal Uluslararası Ödülü'nü aldı; GAS Cilt 6 (Astronomi) yayımlandı

📖
1979Eser

GAS Cilt 7 (Astroloji, Meteoroloji) yayımlandı

🏆
1980Ödül

Frankfurt am Main Goethe Plaketi ile ödüllendirildi

1982Kariyer

Frankfurt Goethe Üniversitesi'nde Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü'nü kurdu; Almanya Birinci Derece Federal Hizmet Nişanı aldı; GAS Cilt 8 (Sözlükçülük) yayımlandı

📺
1983Kariyer

Frankfurt Enstitüsü bünyesinde İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi'ni açtı

1984Eser

GAS Cilt 9 (Gramer) yayımlandı; Journal for the History of Arabic Science dergisini kurdu

📖
2000Eser

GAS Cilt 10-12 (Matematiksel Coğrafya ve Kartografya) yayımlandı

🏆
2001Ödül

Almanya Üstün Hizmet Nişanı (Bundesverdienstkreuz) aldı

📖
2003Eser

Wissenschaft und Technik im Islam (5 cilt) Almanca orijinal baskısı yayımlandı

🏆
2004Ödül

İran İslami Bilimler Kitap Ödülü'nü aldı

📖
2007Eser

İslam'da Bilim ve Teknik (5 cilt) Türkçe olarak yayımlandı

📺
2008Kariyer

İstanbul Gülhane Parkı'nda İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi açıldı

🏆
2009Ödül

Hessen Eyaleti Kültür Ödülü'nü aldı; İslam Uygarlığında Astronomi, Coğrafya ve Denizcilik yayımlandı

📖
2010Eser

GAS Cilt 13-17 yayımlandı; Tanınmayan Büyük Çağ ve Bilim Tarihi Sohbetleri kitapları çıktı

🏆
2013Ödül

T.C. Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nü aldı; Amerika Kıtasının Müslüman Denizciler Tarafından Kolomb Öncesi Keşfi yayımlandı

🏆
2015Ödül

Türkiye Diyanet Vakfı Hizmet Ödülü'nü aldı

🕊️
2018Diğer

30 Haziran'da İstanbul'da vefat etti

2019Diğer

Cumhurbaşkanlığı kararıyla 'Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı' ilan edildi

Entelektüel Gelişim Dönemleri

Öğrencilik ve İlk Araştırmalar (1943-1960)

1943–1960

Hellmut Ritter'in öğrencisi olarak şarkiyat araştırmalarına başlama, Arapça öğrenimi, hadis kaynakları üzerine çığır açıcı doktora çalışması ve İstanbul Üniversitesi'nde doçentlik dönemi. Bu dönemde Sezgin, oryantalist geleneğin yöntemlerini benimsemiş, ancak Batılı oryantalistlerin İslam bilim mirasına yaklaşımındaki önyargıları fark etmeye başlamıştır. Buhârî araştırması, bu eleştirel bakışın ilk meyvesidir.

Buhârî'nin Kaynakları Hakkında Araştırmalar

Almanya'ya Geçiş ve GAS Projesi (1961-1984)

1961–1984

147'likler ihracı sonrası Frankfurt'a yerleşme, profesörlük, GAS'ın ilk 9 cildinin yayımlanması ve enstitü kuruluşu. Bu dönemde İslam bilim tarihinin sistematik biyobibliografik kaydı gerçekleştirilmiştir. Sezgin, Carl Brockelmann'ın GAL'ını temel alarak ancak onu büyük ölçüde aşan bir eser ortaya koymuş, İslam dünyasının bilimsel mirasının boyutlarını ilk kez tam olarak gözler önüne sermiştir.

Geschichte des arabischen Schrifttums (Cilt 1-9)Câbir bin Hayyân habilitasyon çalışması

Kartografya ve Coğrafya Araştırmaları (1985-2000)

1985–2000

GAS'ın coğrafya ve kartografya ciltleri üzerinde yoğunlaşma. Bu dönemde Sezgin, İslam dünyasının matematiksel coğrafya ve harita yapımındaki katkılarını belgelemiş, Müslüman denizcilerin Kolomb öncesi keşiflerine ilişkin tezini geliştirmeye başlamıştır. Frankfurt Enstitüsü ve müzesi bu dönemde uluslararası tanınırlık kazanmıştır.

Geschichte des arabischen Schrifttums (Cilt 10-12)

Müzecilik ve Popülerleştirme (2001-2018)

2001–2018

GAS'ın tamamlanması, İslam'da Bilim ve Teknik serisinin yayımlanması, İstanbul müzesinin kurulması ve İslam bilim mirasının geniş kitlelere tanıtılması. Bu dönemde Sezgin'in çalışmaları akademik çevrelerden kamuoyuna doğru genişlemiştir. Türkçe popüler eserler yayımlamış, konferanslar vermiş ve bilim tarihi bilincini yaymak için kamuoyu nezdinde aktif rol almıştır.

Geschichte des arabischen Schrifttums (Cilt 13-17)İslam'da Bilim ve Teknik (5 Cilt)Tanınmayan Büyük ÇağBilim Tarihi SohbetleriAmerika Kıtasının Müslüman Denizciler Tarafından Kolomb Öncesi Keşfi

Üretim Dönemleri

İlk Akademik Çalışmalar

1950–1966 · 3 eser

Doktora tezi, doçentlik ve habilitasyon çalışmaları; hadis kaynakları ve Câbir bin Hayyân araştırmaları. Bu dönemde Sezgin'in temel araştırma yöntemi ve İslam bilim tarihine bakış açısı şekillenmiştir.

GAS Erken Dönem (Brill Yayınları)

1967–1984 · 9 eser

GAS'ın ilk 9 cildinin E.J. Brill tarafından yayımlanması. Kur'an ilimleri, şiir, tıp, kimya, matematik, astronomi, astroloji, sözlükçülük ve gramer alanlarını kapsayan ciltler.

GAS Geç Dönem (Frankfurt Enstitüsü Yayınları)

2000–2010 · 8 eser

GAS'ın 10-17. ciltlerinin Frankfurt Enstitüsü tarafından yayımlanması. Coğrafya, kartografya ve diğer alanları kapsayan tamamlayıcı ciltler.

Türkçe Eserler ve Popüler Yayınlar

2007–2013 · 7 eser

İslam'da Bilim ve Teknik, Tanınmayan Büyük Çağ, Bilim Tarihi Sohbetleri, Amerika Kıtasının Keşfi gibi Türkçe eserlerin yayımlanması. Bu dönemde Sezgin, akademik birikimini Türk kamuoyuyla paylaşmaya yönelmiştir.

Alıntılar

"İslam medeniyetinin büyüklüğünü kendi insanımıza anlatmak, Batılılara anlatmaktan daha zordur."

— Bilim Tarihi Sohbetleri

"Müslümanlar, kendilerinden evvelki bilimleri geliştirdiler bu birincisi. İkincisi, yeni bilimler kurdular, bugün Avrupa'da gelişmiş olan yeni bilimlerin kısmen temellerini attılar."

— Bilim Tarihi Sohbetleri

"İnsan, Avrupa kıtasının coğrafyasını araştırdığı zaman görüyor ki 18. yüzyıla kadar sadece İspanya'nın coğrafyası var. Diğerlerinin; Almanya'nın, Fransa'nın coğrafyası falan yok... Çünkü İspanya'da Müslümanlar yaşıyordu da ondan."

— Bilim Tarihi Sohbetleri

"Günde aşağı yukarı 17 saat çalışıyordum. Erken kalkıyordum, gece geç yatıyordum, evden hemen hemen hiç çıkmıyordum."

— Bilim Tarihi Sohbetleri

"Ben bunlarla sizi harekete geçirmek istiyorum. Allah size bir hayat vermiş fakat bunu iyi kullanmıyorsunuz."

— Söyleşi

"Bir milletin ilim sahasında ilerleyebilmesi için evvelâ kendi tarihini bilmesi lazımdır."

— Konferans

"İslam dünyası, tarihin hiçbir döneminde bilimle bu kadar az ilgilenmemiştir. Bu durum ancak tarihimizi tanıyarak değişebilir."

— Konferans

"Ben ondan sonra çalışmamı 17 saate çıkardım. Bu, 70 yaşıma girinceye kadar devam etti."

— Bilim Tarihi Sohbetleri

"Rönesans bir mucize değildir. İslam dünyasından Batı'ya aktarılan bilimsel birikimin bir sonucudur."

— Konferans

"Hocam Ritter beni Taberî Tefsiri üzerinde çalıştırdı. Altı ayda 30 cildi bitirdim. Arapçayı bu sayede öğrendim."

— Bilim Tarihi Sohbetleri

"Benim amacım bu medeniyetin bilim sahasındaki katkılarını gençlere göstermektir. Onlar bunu bilsinler ki kendilerine güvensinler."

— Söyleşi

"Brockelmann'ın eserini okuduğumda, İslam dünyasının bilimsel mirasının ne kadar büyük olduğunu gördüm ve bunu sistematik olarak kayıt altına almaya karar verdim."

— Bilim Tarihi Sohbetleri

Kaynakça

Sefer Turan, Bilim Tarihi Sohbetleri (2010). Timaş Yayınları .

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums (17 Cilt) (1967). E.J. Brill / IGAIW .

TÜBİTAK, Prof. Dr. Fuat Sezgin Kimdir? - Bilim Genç .

Kaynağa Git →

Anadolu Ajansı, İslam bilim tarihini dünyaya tanıtan alim: Fuat Sezgin (2024) .

Kaynağa Git →

Dokuz Eylül Üniversitesi, Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı - Biyografi .

Kaynağa Git →

Dokuz Eylül Üniversitesi, Aldığı Ödüller - Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı .

Kaynağa Git →

Erciyes Üniversitesi, Prof. Dr. Fuat Sezgin - İslam Bilimi Tarihi Araştırmacısı .

Kaynağa Git →

Fuat Sezgin Bilim Evi, Hayatı ve Başarıları .

Kaynağa Git →

Wikipedia, Fuat Sezgin .

Kaynağa Git →

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi .

Kaynağa Git →

TDV İslâm Ansiklopedisi, SEZGİN, Fuat .

Kaynağa Git →

Bülent Atalay, Fuat Sezgin ve İslam Bilim Tarihi (2019). Bilim ve Teknik Dergisi (TÜBİTAK) .

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, 2019 Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı Tanıtım Kitapçığı (2019). T.C. Cumhurbaşkanlığı .

İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İslam'da Bilim ve Teknik Serisi - Tanıtım .

Kaynağa Git →

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften, Enstitü Resmi Web Sitesi - Yayınlar ve Koleksiyonlar .

Kaynağa Git →

Bu sayfada bir hata mı var?

Hata Bildir