Aziz Sancar
1946, Savur, Mardin —
Aziz Sancar (1946-), Turk-Amerikan biyokimyager ve molekuler biyolog olup 2015 yilinda DNA onarim mekanizmalari uzerine calismalariyla Nobel Kimya Odulu'nu almistir. Mardin'in Savur ilcesinde sekiz cocuklu bir ailenin yedinci cocugu olarak dunyaya gelen Sancar, Istanbul Tip Fakultesi'nden mezun olduktan sonra ABD'ye giderek Dallas ve Yale universitelerinde doktora ve doktora sonrasi calismalarini tamamlamistir. 1982'den bu yana Kuzey Karolina Universitesi Chapel Hill'de (UNC) gorev yapmakta olup, nukleotid eksizyon onarimi (NER), fotolyaz enzimleri, kriptokomlar ve sirkadiyen saat mekanizmalari uzerine cigiracici kesfler yapmistir. Nobel Odulu'nu Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile paylasan Sancar, Turkiye Cumhuriyeti vatandasligi ile ABD vatandasligini birlikte tasimaktadir.
Aziz Sancar, 8 Eylul 1946'da Mardin'in Savur ilcesinde dunyaya geldi. Babasi Abdulgani Sancar ve annesi Meliha Sancar'in sekiz cocugundan yedincisiydi. Ilkokulu ve ortaokulu Savur'da, liseyi ise Mardin'de tamamladi. Kucuk yastan itibaren bilime ve ogrenim hayatina buyuk ilgi gosterdi.
1963 yilinda Istanbul Universitesi Tip Fakultesi'ne girdi. Tip egitimi sirasinda biyokimya ve molekuler biyolojiye olan ilgisi artti. 1969 yilinda tip doktoru olarak mezun oldu. Mezuniyetinin ardindan Savur ve cevresinde kisa bir sure hekimlik yapti.
1971 yilinda bir NATO bursu ile ABD'ye gitti. Ilk olarak Johns Hopkins Universitesi'nde kisa sureli bir staj yapti. Ardindan Texas Universitesi Dallas'ta (UT Dallas) Claud S. Rupert'in laboratuvarinda doktora calismalarina basladi. Doktora tezinde DNA fotolyaz enzimini arastirdi; bu enzim, ultraviyole isinlarinin DNA'da olusturdugu hasarlari isigin enerjisini kullanarak onaran bir proteindir. 1977 yilinda molekuler biyoloji alaninda doktorasini tamamladi.
1977-1982 yillari arasinda Yale Universitesi'nde Dean Rupp'in laboratuvarinda doktora sonrasi arastirmaci olarak calisti. Yale'de Escherichia coli bakterisinde nukleotid eksizyon onarimi (NER) mekanizmasini aydinlatti. UvrA, UvrB ve UvrC proteinlerinin DNA onarimindaki rollerini tanimlamasi, bu alandaki en onemli kesiflerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu calisma, ABC eksinukleaz sisteminin kesfine yol acti.
1982 yilinda Kuzey Karolina Universitesi Chapel Hill (UNC-Chapel Hill) Biyokimya ve Biyofizik Bolumu'ne ogretim uyesi olarak atandi. 1988'de tam profesor oldu. Daha sonra Sarah Graham Kenan Profesorlugu unvanini aldi. UNC'de kurdugu laboratuvarda onlarca yil boyunca DNA onarimi, sirkadiyen saat ve kanser biyolojisi uzerine arastirmalar yuruttü.
Sancar'in arastirma programi dort ana eksende yogunlasmistir: (1) Nukleotid eksizyon onarimi (NER) - DNA'daki hacimli lezyonlarin taninmasi ve cikarilmasi mekanizmasi; (2) Fotolyaz ve kriptokrom - mavi isiga duyarli flavoproteinlerin yapisi ve islevi; (3) Sirkadiyen saat - memelilerde biyolojik saatin molekuler mekanizmasi; (4) DNA onarimi ile sirkadiyen ritim arasindaki iliski ve kanser tedavisine yansimalari.
2015 yilinda Isvec Kraliyet Bilimler Akademisi, Sancar'a Tomas Lindahl (Isvec) ve Paul Modrich (ABD) ile birlikte Nobel Kimya Odulu'nu verdi. Odul gerekceleri 'DNA onariminin mekanistik calismalari' olarak aciklandi. Sancar, Nobel Odulu alan ikinci Turk vatandasi olmustur (ilki 2006'da Edebiyat dalinda Orhan Pamuk).
Sancar, bilimsel calismalari yaninda Turkiye ile baglarini hic koparmamistir. Nobel Odulu'nu aldiktan sonra odul parasinin bir bolumunu Turkiye'deki egitim ve bilim projelerine bagislamistir. Esi Gwen Boles Sancar da UNC-Chapel Hill'de biyokimya profesorudur ve bircok ortak bilimsel yayinlari bulunmaktadir.
Sancar'in laborartuvarindan cikan arastirmalar 500'u askin bilimsel makale ile yayimlanmis olup, bu makalelere yapilan atif sayisi on binleri asmaktadir. Ozellikle sirkadiyen saat ile DNA onarimi arasindaki iliskiyi gosteren 'cisplatin kemoterapisinin zamana bagli etkinligi' uzerine calismalari, kanser tedavisinde kronokemoterapi yaklasiminin temellerini atmistir.
Eğitim Hayatı
Kariyer Kronolojisi
Yayınevleri
Üretim Dönemleri
Erken Arastirma Donemi
Doktora ve doktora sonrasi donemdeki temel DNA onarimi kesifleri. Fotolyaz enziminin saflaştirilmasi ve ABC eksinukleaz sisteminin kesfedilmesi.
UNC Profesorluk Donemi - Yogun Yayin Sureci
NER mekanizmasinin insan hucresinde tanimlanmasi, fotolyaz kristalografisi, kriptokrom kesfi. Laboratuvardan cikan yayinlarin buyuk cogunlugu bu doneme aittir.
Sirkadiyen Saat ve Kanser Donemi
Sirkadiyen saat molekuler mekanizmalari, DNA onarimi ile biyolojik saat iliskisi ve kronokemoterapi uzerine yogun yayin donemi.
Nobel Sonrasi Donem
XR-seq ve Damage-seq gibi genom capinda haritalama yontemlerinin gelistirilmesi, kronokemoterapi arastirmalarinin derinlestirilmesi ve bilim diplomasisi faaliyetleri.
Düşünsel Çizgi
Aziz Sancar, canli hucrelerin DNA'larindaki hasarlari nasil tamir ettigini molekuler duzeyde aydinlatan bilim insanidir. Nukleotid eksizyon onarimi mekanizmasini bakterilerden insana kadar tanimlayan calismalariyla DNA onarimi alaninin temel taslarini koyan Sancar, ayni zamanda fotolyaz enzimlerinden kriptokromlara uzanan evrimsel yolculugu ve sirkadiyen saat mekanizmasini da arastirmistir. Bilimsel kesiflerinin kanser tedavisine uygulanmasi (kronokemoterapi) uzerine de calismalari bulunmaktadir. Son donem arastirmalarinda XR-seq ve Damage-seq gibi genom capinda DNA hasar ve onarim haritalama yontemlerini gelistirerek alana yeni boyutlar katmistir.
Tip Egitimi ve Turkiye Donemi (1963-1971)
1963–1971Istanbul Tip Fakultesi'nde tip egitimi, ardindan Guneydogu Anadolu'da kisa sureli hekimlik. Bilimsel arastirmaya yonelme karari.
Doktora ve Fotolyaz Arastirmalari (1973-1977)
1973–1977UT Dallas'ta DNA fotolyaz enziminin saflaştirilmasi ve karakterizasyonu uzerine doktora calismasi. Isikla DNA onarimi mekanizmasinin temelleri. Claud S. Rupert'in rehberliginde fotobiyolojinin temellerini ogrendi ve DNA'nin isikla onarimini enzimatik duzeyde arastirdi.
Nukleotid Eksizyon Onarimi Kesfi (1977-1990)
1977–1990Yale'de ve ardindan UNC'de ABC eksinukleaz sisteminin kesfi, UvrABC proteinlerinin tanimlanmasi. E. coli'den insana NER mekanizmasinin aydinlatilmasi. Bu donem, DNA onarimi alaninin temel paradigmasini olusturan kesiflerle dolu olup, Sancar'in Nobel Odulu'ne giden yolun baslangicini teskil eder.
Insan NER Sistemi ve Kriptokromlar (1990-2005)
1990–2005Bakteriyel NER mekanizmasini insan hucresine tasiyarak evrensel DNA onarimi prensiplerini ortaya koydu. Ayni donemde fotolyaz enzimlerinden evrimsel olarak turemis kriptokromlarin mavi isik reseptoru ve sirkadiyen saat bileseni oldugunu kesfederek yeni bir arastirma alani acti.
Sirkadiyen Saat ve Kronokemoterapi (2005-2015)
2005–2015DNA onarimi ile sirkadiyen ritim arasindaki iliskiyi sistematik olarak arastirarak kronokemoterapi kavraminin bilimsel temellerini atti. Kanser tedavisinde ilacin uygulanma zamanlamasinin etkinligi artirabilecegini gosteren calismalariyla klinik onkolojiye katki sagladi.
Nobel ve Genom Capinda Haritalama Donemi (2015-gunumuz)
2015–Nobel Odulu sonrasi XR-seq ve Damage-seq gibi genom capinda DNA hasar ve onarim haritalama yontemlerini gelistirerek alana yeni boyutlar katti. Kronokemoterapi arastirmalarini derinlestirdi. Ayni zamanda bilim diplomasisi ve Turkiye'de bilim egitiminin gelistirilmesi konularinda kamusal roller ustlendi.
Kamusal Faaliyetler
Uzmanlık Alanları & Kavramlar
Uzmanlık Alanları
Temel Kavramlar
Toplam 11 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)
Akademik Makaleler
Purification of the yeast PHR1 photolyase from an Escherichia coli overproducing strain and characterization of the intrinsic chromophores of the enzyme
Structure and function of DNA photolyase and cryptochrome blue-light photoreceptors
Nucleotide excision repair in E. coli and man
DNA excision repair
Mechanisms of DNA Repair by Photolyase and Excision Nuclease (Nobel Lecture)
Molecular mechanisms of mammalian DNA repair and the DNA damage checkpoints
Regulation of cisplatin resistance and homologous recombinational repair by the TFIIH subunit XPD
Cryptochrome, phototransduction, and the circadian clock
Circadian clock control of the cellular response to DNA damage
ABC excinuclease incisions in DNA are not randomly distributed: The role of chromatin structure
Circadian clock, cancer, and chemotherapy
The excision nuclease of Escherichia coli acts as a signal for transcription-repair coupling
Damage recognition in nucleotide excision repair of DNA
Cryptochromes: blue light receptors for plants and animals
Circadian regulation of DNA excision repair: implications for chrono-chemotherapy
DNA Repair and the Circadian Clock
Evidence for a dual role of UvrC in nucleotide excision repair
Sequence of the E. coli uvrA gene and protein
Purification of E. coli DNA photolyase
Human genome-wide repair map of DNA damage caused by ultraviolet light
Cisplatin-DNA adduct repair of transcribed and nontranscribed strands in a mammalian gene
Genome-wide analysis of cisplatin-DNA adduct formation, removal, and mutagenesis
Dynamic behavior of DNA excision repair revealed by single-molecule experiments
Reconstitution of the UvrABC nuclease with purified Uvr subunits
Crystal structure of DNA photolyase from Escherichia coli
Photoreactivation in humans
Cisplatin-DNA damage recognition and repair
Genome-wide kinetics of DNA excision repair in relation to chromatin state and mutagenesis
Konferans Bildirileri
DNA Onarimi ve Nobel Yolculugum (Nobel Konusmasi - Turkce)
DNA Repair Mechanisms: From Bacteria to Man
Circadian Clock and Cancer
Photolyase and Cryptochrome: From DNA Repair to Circadian Clock
Nucleotide Excision Repair: Past, Present, and Future
Chronochemotherapy: Timing Cancer Treatment with the Circadian Clock
Genome-Wide DNA Repair Mapping by XR-seq
Program Serileri
Düzenli yayınlanan program ve seri içerikler
Aziz Sancar - Nobel'in Hikayesi (Belgesel)
TRTTRT tarafindan hazirlanan, Aziz Sancar'in hayat hikayesini ve bilimsel basarilarini konu alan belgesel program.
Aziz Sancar - Bilimin Isigi
TRT BelgeselTRT Belgesel kanalinda yayimlanan, Sancar'in laboratuvar calismalarini, Turkiye ziyaretlerini ve bilim insani olarak goruslerini iceren belgesel.
Savur'dan Stockholm'e - Aziz Sancar Belgeseli
NTVNTV'nin hazirlayip yayimladigi, Aziz Sancar'in Savur'daki cocukluk yillarindan Nobel Odulu torenine kadar olan yolculugunu anlatan belgesel.
Pelin Cift ile Gundem Otesi - Aziz Sancar Ozel
TRT 1Pelin Cift'in sunumuyla hazirlanan programda Aziz Sancar'in bilimsel calismalari, hayat hikayesi ve Turkiye'ye olan bagliligi ele alindi.
Konferanslar
5 konferans ve panel kaydı
Konferans Aziz Sancar Nobel Konusmasi - Mechanisms of DNA Repair
Konferans Aziz Sancar - DNA Onarimi ve Sirkadiyen Saat
Konferans Aziz Sancar - From Savur to Nobel
Konferans Aziz Sancar - Bogazici Universitesi Konferansi
Konferans Aziz Sancar - Ankara Universitesi Onursal Doktora Toreni ve Konferansi
Röportajlar
8 röportaj ve söyleşi
Röportaj Aziz Sancar ile Nobel Sonrasi Roportaj
Röportaj Aziz Sancar - CNN Turk Ozel Roportaji
Röportaj Aziz Sancar Soyleşisi - Bilim ve Gelecek
Röportaj Aziz Sancar - NTV Ozel
Röportaj Aziz Sancar - Savur'dan Dunya'ya
Röportaj Aziz Sancar - DW Turkce Ozel Soylesi
Röportaj Aziz Sancar - 60 Minutes Turkiye
Röportaj Aziz Sancar - Al Jazeera Turk Roportaji
Videolar
6 video kaydı
Video Aziz Sancar: DNA Onarimi Nasil Calisir?
Video Aziz Sancar - Carolina Turk Evi Acilis Konusmasi
Video Aziz Sancar ile Ogrencilere Mesaj
Video Aziz Sancar - Nobel Telefon Gorusmesi
Video Aziz Sancar - Mardin Ziyareti ve Savur'daki Gunler
Video Aziz Sancar - DNA Onarimi ve Kanser (Turkce Anlatim)
Kısa Kesitler
4 kesit — arşiv dışı
Akademik Görevler
Sarah Graham Kenan Profesoru — Kuzey Karolina Universitesi Chapel Hill (UNC)
Yardimci Docent / Docent — Kuzey Karolina Universitesi Chapel Hill (UNC)
Doktora Sonrasi Arastirmaci — Yale Universitesi
Doktora Ogrencisi / Arastirma Asistani — Texas Universitesi Dallas
Uye Arastirmaci — UNC Lineberger Kapsamli Kanser Merkezi
Seçkin Profesör — UNC Chapel Hill Tip Fakultesi
Ödüller
Nobel Kimya Odulu
DNA onariminin mekanistik calismalari icin Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile paylasarak aldi.
Amerikan Bilim ve Sanat Akademisi Uyeligi
Ulusal Bilimler Akademisi Uyeligi (NAS)
ABD'nin en prestijli bilim akademisi uyeligi.
Vehbi Koc Odulu (Bilim)
Turkiye'nin en prestijli bilim odullerinden biri.
Cumhurbaskanligi Kultur ve Sanat Buyuk Odulu
Nobel Odulu'nun ardindan Turkiye Cumhurbaskanligi tarafindan verildi.
NIH Merit Award (MERIT Award - R37)
Uzun sureli ve olaganustu arastirma basarisi icin verilen ozel destek odulu.
TUBITAK Bilim Odulu
Turkiye Bilimsel ve Teknolojik Arastirma Kurumu tarafindan verilen bilim odulu.
Devlet Ustun Hizmet Madalyasi
NC Award for Science
Kuzey Karolina eyaletinin bilim alanindaki en yuksek odulu.
Federation of European Biochemical Societies (FEBS) Odulu
Avrupa biyokimya toplulugunun onemli odulu.
Turk Dunya Akademisi Uyeligi
Harvey Lecture Odulu
Lila Gruber Memorial Cancer Research Award
Kanser arastirmalarina onemli katkilar icin verilen odul.
Turkish American Scientists and Scholars Association (TASSA) Onur Odulu
Turk-Amerikan bilim insanlari birligi tarafindan verilen onur odulu.
Ulusal Tip Akademisi Uyeligi (NAM)
ABD Ulusal Tip Akademisi'ne uye secildi.
Presidential Medal of Merit (Kuzey Karolina)
UNC sistem baskani tarafindan verilen en yuksek liyakat odulu.
Orden de las Palmas Magistrales
Peru hukumeti tarafindan bilime uluslararasi katkilari nedeniyle verilen nisan.
Jean and Thomas McMullin Award
Kimya alanindaki onemli katkilar icin Amerikan Kimya Dernegi tarafindan verildi.
Tez Danışmanlıkları
Mechanism of damage recognition by UvrB protein in nucleotide excision repair
Circadian clock regulation of nucleotide excision repair in mouse skin
Genome-wide mapping of DNA damage and repair by XR-seq and Damage-seq
Roles of cryptochrome in circadian rhythm and DNA damage response
Structural basis of DNA photolyase and cryptochrome function
Cisplatin-DNA adduct formation and repair in the human genome
Kurumsal Roller
Kurucu — Aziz Sancar Vakfi (Aziz & Gwen Sancar Foundation)
Turkiye'den gelen genc bilim insanlarini desteklemek, Turk-Amerikan kulturel iliskilerini guclendirmek amaciyla kurulan vakif.
Kurucu ve Destekci — Carolina Turk Evi (Carolina Turkish House)
UNC Chapel Hill yakininda Turk ogrenciler ve topluluk icin sosyal ve kulturel bir merkez olarak kuruldu.
Onursal Uye — Turkish American Scientists and Scholars Association (TASSA)
ABD'deki Turk bilim insanlari ve akademisyenlerin birligi. Sancar, kurulus uyeleri arasinda yer almistir.
Onursal Baskan — Mardin Artuklu Universitesi Aziz Sancar Arastirma Merkezi
Dogdugu sehirde kurulan arastirma merkezi. Bilim egitimi ve arastirma projelerini desteklemektedir.
Onursal Baskan — Savur Aziz Sancar Bilim ve Kultur Merkezi
Savur'da Aziz Sancar'in adi verilerek kurulan bilim ve kultur merkezi. Yerel gencligin bilim egitimini desteklemektedir.
Uye Arastirmaci — UNC Lineberger Kapsamli Kanser Merkezi
Kanser biyolojisi ve kronokemoterapi arastirmalarini Lineberger Kanser Merkezi bunyesinde surdurmektedir.
Sancar'in kurucusu olduğu veya kuruluşunda önemli rol üstlendiği kuruluşlar.
Aziz Sancar Vakfi (Aziz & Gwen Sancar Foundation)
Turk-Amerikan kulturel ve bilimsel iliskilerini desteklemek, genc bilim insanlarina burs saglamak amaciyla kurulan vakif.
Carolina Turk Evi
UNC Chapel Hill yakininda Turk ogrenciler ve topluluk icin sosyal ve kulturel merkez.
Zaman Çizelgesi
8 Eylul'de Mardin'in Savur ilcesinde dunyaya geldi
Savur'da ilkokulu tamamladi
Istanbul Universitesi Tip Fakultesi'ne girdi
Istanbul Universitesi futbol takiminda kaleci olarak oynarken Turkiye Universite Futbol Sampiyonlugu kazandi
Istanbul Tip Fakultesi'nden tip doktoru olarak mezun oldu
Savur ve cevre koylerde pratisyen hekim olarak goreve basladi
NATO bursu ile ABD'ye gitti
Johns Hopkins Universitesi'nde kisa sureli staj yapti
UT Dallas'ta Claud S. Rupert laboratuvarinda doktora calismalarina basladi
DNA fotolyaz enzimini saflaştirarak karakterize etti; doktora tezinin temel kesfi
UT Dallas'tan molekuler biyoloji alaninda doktora derecesi aldi
Yale Universitesi'nde doktora sonrasi arastirmaci olarak calismaya basladi
UNC Chapel Hill Biyokimya ve Biyofizik Bolumu'nde ogretim uyesi olarak goreve basladi
E. coli'de UvrA, UvrB, UvrC proteinlerinin DNA onarimindaki rollerini tanimladi (ABC eksinukleaz kesfi)
E. coli DNA fotolyaz enzimini saflaştirdi ve kristalize etti (Gwen Sancar ile ortak calisma)
UvrABC nukleaz sistemini saflaştirilmis alt birimlerle in vitro olarak yeniden kurdu
UNC Chapel Hill'de tam profesor oldu
Transkripsiyon-eslesimli DNA onarimi (TCR) mekanizmasini E. coli'de tanimladi
Insan hucresinde nukleotid eksizyon onarim mekanizmasini in vitro olarak yeniden kurdu
FEBS (Avrupa Biyokimya Dernekleri Federasyonu) Odulu'nu aldi
E. coli DNA fotolyaz enziminin kristal yapisini cozerek Science dergisinde yayimladi
NIH MERIT Award (R37) aldi
Kriptokromlarin mavi isik reseptoru ve sirkadiyen saat bileseni oldugunu kesfetti
Amerikan Bilim ve Sanat Akademisi uyeligine secildi
Harvey Society Odulu'nu aldi ve New York'ta odul konusmasi yapti
ABD Ulusal Bilimler Akademisi (NAS) uyeligine secildi
Turk Bilimler Akademisi (TUBA) onursal uyeligine secildi
Vehbi Koc Odulu'nu (Bilim) aldi
TUBITAK Bilim Odulu'nu aldi
TASSA Onur Odulu'nu aldi
Sirkadiyen saat ile DNA onarimi arasindaki iliskiyi gosteren calismalari yayimladi
Lila Gruber Memorial Cancer Research Award aldi
Nobel Kimya Odulu'nu Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile paylasarak aldi
Cumhurbaskanligi Kultur ve Sanat Buyuk Odulu'nu aldi
Devlet Ustun Hizmet Madalyasi ile taltif edildi
Insan genomunda UV hasarinin ve onariminin haritasini cikaran XR-seq yontemini gelistirdi
Nobel Konusmasi'ni Stockholm'de yapti
NC Award for Science (Kuzey Karolina Bilim Odulu) aldi
ABD Ulusal Tip Akademisi (NAM) uyeligine secildi
Kronokemoterapi uzerine onemli yayinlar gerceklestirdi
Carolina Turk Evi'ni (Carolina Turkish House) Chapel Hill'de acti
Savur'dan Nobel'e adli otobiyografik eserini yayimladi
Science dergisinde tek-molekul DNA eksizyon onarimi deneylerini yayimladi
Benim Hikayem adli genc nesillere yonelik otobiyografik eserini yayimladi
Entelektüel Gelişim Dönemleri
Tip Egitimi ve Turkiye Donemi (1963-1971)
1963–1971Istanbul Tip Fakultesi'nde tip egitimi, ardindan Guneydogu Anadolu'da kisa sureli hekimlik. Bilimsel arastirmaya yonelme karari.
Doktora ve Fotolyaz Arastirmalari (1973-1977)
1973–1977UT Dallas'ta DNA fotolyaz enziminin saflaştirilmasi ve karakterizasyonu uzerine doktora calismasi. Isikla DNA onarimi mekanizmasinin temelleri. Claud S. Rupert'in rehberliginde fotobiyolojinin temellerini ogrendi ve DNA'nin isikla onarimini enzimatik duzeyde arastirdi.
Nukleotid Eksizyon Onarimi Kesfi (1977-1990)
1977–1990Yale'de ve ardindan UNC'de ABC eksinukleaz sisteminin kesfi, UvrABC proteinlerinin tanimlanmasi. E. coli'den insana NER mekanizmasinin aydinlatilmasi. Bu donem, DNA onarimi alaninin temel paradigmasini olusturan kesiflerle dolu olup, Sancar'in Nobel Odulu'ne giden yolun baslangicini teskil eder.
Insan NER Sistemi ve Kriptokromlar (1990-2005)
1990–2005Bakteriyel NER mekanizmasini insan hucresine tasiyarak evrensel DNA onarimi prensiplerini ortaya koydu. Ayni donemde fotolyaz enzimlerinden evrimsel olarak turemis kriptokromlarin mavi isik reseptoru ve sirkadiyen saat bileseni oldugunu kesfederek yeni bir arastirma alani acti.
Sirkadiyen Saat ve Kronokemoterapi (2005-2015)
2005–2015DNA onarimi ile sirkadiyen ritim arasindaki iliskiyi sistematik olarak arastirarak kronokemoterapi kavraminin bilimsel temellerini atti. Kanser tedavisinde ilacin uygulanma zamanlamasinin etkinligi artirabilecegini gosteren calismalariyla klinik onkolojiye katki sagladi.
Nobel ve Genom Capinda Haritalama Donemi (2015-gunumuz)
2015–Nobel Odulu sonrasi XR-seq ve Damage-seq gibi genom capinda DNA hasar ve onarim haritalama yontemlerini gelistirerek alana yeni boyutlar katti. Kronokemoterapi arastirmalarini derinlestirdi. Ayni zamanda bilim diplomasisi ve Turkiye'de bilim egitiminin gelistirilmesi konularinda kamusal roller ustlendi.
Üretim Dönemleri
Erken Arastirma Donemi
Doktora ve doktora sonrasi donemdeki temel DNA onarimi kesifleri. Fotolyaz enziminin saflaştirilmasi ve ABC eksinukleaz sisteminin kesfedilmesi.
UNC Profesorluk Donemi - Yogun Yayin Sureci
NER mekanizmasinin insan hucresinde tanimlanmasi, fotolyaz kristalografisi, kriptokrom kesfi. Laboratuvardan cikan yayinlarin buyuk cogunlugu bu doneme aittir.
Sirkadiyen Saat ve Kanser Donemi
Sirkadiyen saat molekuler mekanizmalari, DNA onarimi ile biyolojik saat iliskisi ve kronokemoterapi uzerine yogun yayin donemi.
Nobel Sonrasi Donem
XR-seq ve Damage-seq gibi genom capinda haritalama yontemlerinin gelistirilmesi, kronokemoterapi arastirmalarinin derinlestirilmesi ve bilim diplomasisi faaliyetleri.
Alıntılar
"Ben bu odulu Turk milletine ve Turk gencligine ithaf ediyorum."
"Bilimde basari icin uc sey gerekir: motivasyon, caliskanlik ve firsat. Turkiye'de motivasyon ve caliskanlik var, firsati yaratmak lazim."
"DNA onarimi olmasaydi, yeryuzunde yasam mumkun olmazdi."
"Bilim insani olmak icin en onemli sey meraktir. Merak olmadan bilim olmaz."
"Benim icin en buyuk odul, laboratuvarda yeni bir sey kesfettigim andir."
"Savur'dan Nobel'e giden yol, annelerimizin ve ogretmenlerimizin emekleriyle doseldi."
"Genc arastirmacilara tavsiyem: onemli bir problemi secin ve onu cozmek icin her gun calisin."
"Turkiye'nin Nobel Odulu almasini en cok isteyen insanlardan biriyim. Bunun icin bilime ve egetime yatirim yapilmali."
"Bilim evrenseldir, ama bilim insani vatanini hicbir zaman unutmamalidir."
"Her hucre gunde on binlerce DNA hasarini tamir eder. Bu mucizeyi anlamak, kanser tedavisinin anahtaridir."
"Fotolyaz enzimi ile baslayan yolculugum, sirkadiyen saate ve kanser tedavisine kadar uzandi. Bilimde bir kapinin acilmasi baska kapilar acar."
"Annem okuma yazma bilmiyordu ama benim icin en buyuk motivasyon kaynagiydi. 'Oku, ogretmen ol' dedi. Ben de okudum, profesor oldum."
"Bilim insani icin en tehlikeli sey, basaridan sonra rahatlamaktir. Her gun laboratuvara gidip calismaya devam etmelisiniz."
"Turkiye'den gelen ogrenciler cok calıskan ve yetenekli. Onlara ihtiyac duydukları altyapiyi ve firsati saglamaliyiz."
"Doganin en temel sorularini sorun. Cunku temel bilim, sonunda her zaman uygulamaya donusur."
"Nobel Odulu bir bitiş degil, yeni bir baslangictir. Odulden sonra daha cok calismak gerekir."
Kaynakça
Nobel Prize Committee, The Nobel Prize in Chemistry 2015 - Aziz Sancar (2015) .
Kaynağa Git →Aziz Sancar, Mechanisms of DNA Repair by Photolyase and Excision Nuclease (Nobel Lecture) (2016) .
UNC Chapel Hill, Sancar Laboratory - Research Overview .
Kaynağa Git →National Academy of Sciences, Aziz Sancar - Member Profile .
Kaynağa Git →TUBITAK, Prof. Dr. Aziz Sancar - Bilim Odulu (2007) .
Vikipedi, Aziz Sancar .
Kaynağa Git →Errol C. Friedberg, Graham C. Walker, Wolfram Siede, Richard D. Wood, Roger A. Schultz, Tom Ellenberger, DNA Repair and Mutagenesis (2nd edition) (2006). ASM Press .
Aziz Sancar, Savur'dan Nobel'e (2018) .
Isvec Kraliyet Bilimler Akademisi, Scientific Background on the Nobel Prize in Chemistry 2015: Mechanistic Studies of DNA Repair (2015) .
Kaynağa Git →American Academy of Arts and Sciences, Aziz Sancar - Fellow Profile .
Kaynağa Git →TRT Haber, Aziz Sancar Ozel Roportaji (2015) .
Aziz Sancar, Benim Hikayem (2020) .
TRT Belgesel, Aziz Sancar - Bilimin Isigi (Belgesel) (2017) .
Aziz Sancar, Structure and Function of DNA Photolyase and Cryptochrome Blue-Light Photoreceptors (2003). Chemical Reviews .
Howard Hughes Medical Institute, DNA Repair - Research Profile: Aziz Sancar .
Kaynağa Git →Aziz Sancar, Circadian Clock, Cancer, and Chemotherapy (2017). Biochemistry .
Bu sayfada bir hata mı var?
Hata Bildir